Sáng 18/3, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ để rà soát tình hình triển khai và đôn đốc, thúc đẩy tiến độ thực hiện dự án đường sắt gồm: Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, lập quy hoạch các tuyến đường sắt Hà Nội-Lạng Sơn và Hải Phòng-Móng Cái, các tuyến đường sắt đô thị Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
Hội nghị đánh giá thời gian qua, các bộ ngành, địa phương, doanh nghiệp đã tập trung chỉ đạo, nỗ lực triển khai 25 nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao tại phiên họp thứ 7 Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt.
Trong số đó, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, Bộ Xây dựng đã có báo cáo về lựa chọn đối tác công nghệ; tập trung chỉ đạo triển khai xây dựng đề cương nhiệm vụ, lập hồ sơ mời xong trong tháng 3/2026, lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi trong quý 2/2026.
Toàn bộ 15/15 địa phương có tuyến đường sắt đi qua và Tập đoàn Điện lực tích cực rà soát, kiểm đếm khối lượng giải phóng mặt bằng, di dời đường điện và triển khai xây dựng các khu tái định cư.
Đối với dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng đang được triển khai đồng bộ các dự án thành phần 1 (về đầu tư hạ tầng kết nối các ga và quảng trường), thành phần 2 (đầu tư xây dựng công trình đường sắt), các dự án thành phần giải phóng mặt bằng, di dời công trình điện.
Các tuyến đường sắt Hà Nội-Lạng Sơn và Hải Phòng-Móng Cái, Bộ Xây dựng tiếp tục tập trung chỉ đạo thực hiện hoàn thành báo cáo đầu kỳ trong tháng 4/2026; hoàn thành quy hoạch trong năm 2026.
Bộ Xây dựng cũng đã có văn bản hướng dẫn thủ tục giao Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Ninh làm cơ quan chủ quản/chủ đầu tư dự án đường sắt Hải Phòng-Hạ Long-Móng Cái.
Về các tuyến đường sắt đô thị, Hà Nội đang triển khai thủ tục đầu tư 6 tuyến (trong đó 4 tuyến dự kiến khởi công trong năm 2026) và đang triển khai thực hiện 3 tuyến; Thành phố Hồ Chí Minh đang ưu tiên tổ chức triển khai chuẩn bị đầu tư 6 tuyến giai đoạn 2026-2030.
Bộ Xây dựng đã có văn bản lấy ý kiến các bộ ngành, địa phương về hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng cho đường sắt đô thị; đồng thời đang xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia với đường sắt đô thị (loại hình metro) dự kiến ban hành trong Quý 3/2026.
Kết luận cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá, sau phiên họp thứ 7 Ban Chỉ đạo các công trình, dự án quan trọng quốc gia lĩnh vực đường sắt, các nhiệm vụ được triển khai tốt hơn, tích cực hơn, hiệu quả hơn; Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh đã chủ động, tích cực triển khai các dự án đường sắt đô thị.
Tuy nhiên, Thủ tướng cho rằng các bộ ngành, địa phương cần tích cực, chủ động, linh hoạt, hiệu quả hơn nữa trong triển khai công việc, xử lý các vướng mắc, trên cơ sở bám sát các chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quốc hội, Chính phủ để thúc đẩy các dự án.
Thời gian tới, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương phối hợp, khẩn trương hoàn thiện các tiêu chuẩn quy chuẩn, tiêu chí, quy trình về đường sắt, dựa trên cơ sở tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế nhưng phù hợp đặc thù Việt Nam để có cơ sở triển khai đồng bộ, thống nhất trên cả nước, thực hiện các dự án, tiến hành kiểm tra, giám sát và kết nối các dự án với nhau.
Các dự án cần triển khai kịp thời, đúng tiến độ nhưng đúng quy định, quy trình, tiêu chuẩn quy chuẩn, nâng cao chất lượng; bố trí vốn đáp ứng yêu cầu tiến độ, kiểm soát chặt chẽ, hiệu quả. Trong quá trình triển khai phải kiểm tra, thanh tra, giám sát, kiểm toán theo quy định, cương quyết chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm.
Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo các địa phương tập trung chỉ đạo giải phóng mặt bằng, tái định cư tích cực hơn nữa, bảo đảm nhanh, kịp thời, đời sống của người dân ở nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ, sáng xanh sạch đẹp hơn, hạ tầng xã hội đầy đủ, chăm lo việc làm, kế của người dân.
Bộ Xây dựng, Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam tính toán đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển, phải rất cụ thể. Cùng với đó, cần đa dạng hóa các nguồn vốn gồm vốn Nhà nước, tư nhân, hợp tác công tư, vay vốn, phát hành trái phiếu… và tối ưu hóa nguồn vốn, không để lãng phí. Chỉ đạo các đơn vị vận dụng sáng tạo các quy trình, công nghệ thi công tiên tiến nhất để đẩy nhanh tiến độ và nâng cao chất lượng các dự án.
Đối với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc-Nam, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng có báo cáo đầy đủ, thể hiện chính kiến về lựa chọn công nghệ, xây dựng quy chuẩn và trên cơ sở đó hoàn thiện báo cáo khả thi và lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu tư vấn, xây lắp, hệ thống điều khiển… phù hợp.
Với dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng, các địa phương triển khai nhanh giải phóng mặt bằng; trong tháng 3 phải hoàn thành báo cáo khả thi; triển khai xây dựng hạ tầng kết nối.
Đối với tuyến Hà Nội-Lạng Sơn, các địa phương tích cực hỗ trợ tư vấn lập quy hoạch. Với tuyến Hải Phòng-Hạ Long-Móng Cái, hoàn thành thủ tục giao địa phương làm chủ đầu tư/cơ quan chủ quản dự án, nếu có vướng mắc thì Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính hỗ trợ.
Về các tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, các vướng mắc đã được tháo gỡ; các bộ ngành, địa phương tích cực tháo gỡ các vướng mắc còn lại, Bộ Tài chính hỗ trợ xử lý vướng mắc liên quan nguồn vốn vay.
Thủ tướng lưu ý Thành phố Hồ Chí Minh phải đặc biệt ưu tiên các dự án kết nối 2 sân bay Long Thành, Tân Sơn Nhất và trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh.
Với các tuyến Bến Thành-Cần Giờ và Hà Nội-Quảng Ninh do tư nhân làm chủ đầu tư, các cơ quan phải kiểm tra, giám sát và đề xuất cơ chế, chính sách cấp có thẩm quyền.
Bộ Tài chính khẩn trương rà soát, trình phê duyệt Đề án tái cơ cấu Tổng công ty đường sắt Việt Nam. Bộ Công Thương hoàn thiện thủ tục để trình phê duyệt Đề án phát triển công nghiệp đường sắt trong tháng 3 năm 2026, đồng thời tiếp tục đề xuất cơ chế, chính sách với cấp có thẩm quyền./.