“Bàn tay của Chúa”, khám phá một bí ẩn không gian đặc biệt kỳ thú

Sử dụng kính viễn vọng đặc biệt, các nhà khoa học đã thu được một hình ảnh kỳ thú từ không gian, cho thấy một thứ giống như một bàn tay đầy ma mị và quyền lực đang vươn đến Dải Ngân hà.

Hình ảnh tinh vân tối GC 4. (Nguồn: CNN)
Hình ảnh tinh vân tối GC 4. (Nguồn: CNN)

Camera năng lượng tối (Dark Energy Camera-DECam) gắn trên Kính viễn vọng Victor M.Blanco ở Đài quan sát thiên văn Liên Mỹ Cerro Tololo, Chicago, vừa thu được những bức ảnh tuyệt đẹp về thứ được đặt tên là “Bàn tay của Chúa”. Đó thực ra là một khối cầu vật chất đang di chuyển cách Trái đất khoảng 1.300 năm ánh sáng, trong chòm sao Puppis.

Đây là các khối cầu vật chất, hay còn được gọi là tinh vân tối. Những tinh vân này chứa đầy khí và bụi dày đặc, bao quanh chúng là vật chất có nhiệt độ cao, chứa đầy năng lượng. Các tinh vân này rất độc đáo vì chúng có những cái đuôi kéo dài giống như các sao chổi. Tuy nhiên đây là điểm duy nhất mà chúng giống nhau.

Các nhà thiên văn học hiện vẫn không biết làm thế nào để tinh vân tối có thể tồn tại dưới cấu trúc nêu trên. Trong lịch sử, việc phát hiện các tinh vân tối này khá khó khăn.

Bức ảnh bàn tay đỏ rực vươn ra trong không gian chính là hình ảnh của CG4, một trong nhiều tinh vân tối được phát hiện trên khắp Dải Ngân hà. Đám mây bụi khí dạng xoắn ốc này dường như đang di chuyển tới một thiên hà khác có tên ESO 257-19 (PGC 21338). Nhưng sẽ phải mất hơn 100 triệu năm ánh sáng nữa, "Bàn tay của Chúa" mới có thể tới đích.

Theo các nhà khoa học, CG 4 có phần khói bụi tích tụ dày ở phần "thân" chính, trông giống như một bàn tay. Phần thân chính này có đường kính 1,5 năm ánh sáng. Phần "đuôi" của nó có chiều dài lên tới 8 năm ánh sáng. Để tiện so sánh, một năm ánh sáng là khoảng cách ánh sáng di chuyển được trong một năm, tương đương với khoảng 9,46 nghìn tỷ km.

Các nhà thiên văn đã lần đầu tiên phát hiện ra các tinh vân tối một cách tình cờ vào năm 1976 khi họ nghiên cứu những hình ảnh do Kính viễn vọng Schmidt ở Australia chụp lại. Các tinh vân tối là những hiện tượng vũ trụ đặc biệt, rất khó phát hiện vì chúng cực kỳ mờ nhạt. Ngoài ra, phần đuôi của các tinh vân tối thường bị bụi sao che khuất khỏi tầm nhìn của kính viễn vọng.

Nhưng DECam có một bộ lọc đặc biệt giúp nó phát hiện được ánh sáng đỏ siêu mờ từ những phân tử hydro bị ion hóa - thứ thường xuất hiện ở vành ngoài và phần đầu của CG 4. Các phân tử hydro sẽ tạo ra thứ ánh sáng đỏ đặc biệt này, sau khi bị các ngôi sao to lớn và cực kỳ nóng chiếu sáng.

Dù việc bị chiếu sáng giúp chúng ta quan sát được tinh vân tối, nhưng chính hoạt động này cũng sẽ dần phá hủy phần "thân chính" theo thời gian. Tuy nhiên, mỗi tinh vân tối có đủ lượng khí và bụi để chúng có thể tạo ra vài ngôi sao với kích thước ngang ngửa với Mặt trời của chúng ta, trước khi biến mất.

Tinh vân tối có thể được tìm thấy trên khắp Dải Ngân hà của chúng ta. Nhưng hầu hết tinh vân tối đều nằm trong tinh vân Gum - một đám mây khí phát sáng đang từ từ giãn nở, được cho là tàn tích từ một vụ nổ sao cách đây khoảng 1 triệu năm trước. Tinh vân Gum được cho là có chứa 31 tinh vân tối khác ngoài CG 4.

Các nhà thiên văn học cho rằng các tinh vân tối đã hình thành theo một số cách thức chung. Ví dụ, chúng có thể đã từng là các tinh vân hình tròn - chẳng hạn như tinh vân Chiếc Nhẫn (Ring Nebula), một tinh vân mang tính biểu tượng - trước khi bị một vụ nổ siêu tân tinh phá vỡ.

Tuy nhiên tinh vân tối cũng có thể là kết quả của việc tinh vân hình tròn bị tác động bởi các cơn gió và tia vũ trụ bắn ra từ những ngôi sao khổng lồ, siêu nóng ở gần nó.

Về cơ bản, giới trong nghề tin rằng những ngôi sao là nguyên nhân chính, do các tinh vân tối nằm trong tinh vân Chiếc Nhẫn đều có phần đuôi hướng ra xa khỏi phần lõi của tinh vân. Trong khi đó, phần lõi của tinh vân Chiếc Nhẫn có những dấu tích tàn dư của một vụ nổ siêu tân tinh bên cạnh một ngôi sao neutron đang quay với tốc độ cực nhanh. Sao neutron này có thể đã hình thành khi một ngôi sao có kích cỡ rất lớn sụp đổ và hình thành vụ nổ siêu tân tinh hoành tráng.

(Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục