Tiến sỹ Đào Minh Tú - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam nhận định chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang mở ra cơ hội lớn cho ngành tài chính - ngân hàng, đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về quản trị, an toàn hệ thống và khả năng chống chịu trong môi trường số.
Thông tin trên được ông Tú đưa ra tại Hội nghị Đổi mới Tài chính thế giới 2026 (WFIS 2026) do Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và TradePass phối hợp tổ chức trong hai ngày 19-20/5/2026.
Đổi mới phải đi cùng niềm tin
Theo Tiến sỹ Đào Minh Tú, Việt Nam đang nổi lên là một trong những thị trường tài chính số phát triển nhanh nhất Đông Nam Á. Quá trình chuyển đổi số trong ngành ngân hàng không chỉ mở rộng dịch vụ ngân hàng số và thanh toán điện tử mà còn tạo ra thay đổi sâu rộng về mô hình vận hành, quản trị và trải nghiệm khách hàng.
Các xu hướng như ngân hàng ứng dụng AI, ngân hàng mở, điện toán đám mây và quản trị dữ liệu thông minh đang trở thành ưu tiên chiến lược của nhiều tổ chức tài chính. Trong đó, ứng dụng AI, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ, tăng cường an ninh mạng và phòng chống gian lận tài chính là những nội dung được đặc biệt quan tâm.
Nội dung này đúng với chủ trương của Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, hiện trên 95% tổ chức tín dụng đã và đang triển khai chiến lược chuyển đổi số, trong khi gần 80% giao dịch tài chính tại Việt Nam được thực hiện qua kênh số. “Điều đó cho thấy ngành tài chính - ngân hàng đang từng bước chuyển từ mô hình số hóa dịch vụ sang ngân hàng thông minh, vận hành dựa trên dữ liệu và kết nối số toàn diện,” Tiến sỹ Đào Minh Tú nhấn mạnh.
Tuy nhiên, theo ông Tú, song hành với tốc độ phát triển nhanh của tài chính số là áp lực ngày càng lớn về quản trị rủi ro và an ninh mạng, đặc biệt khi các hình thức tấn công đang chuyển mạnh sang khai thác dữ liệu và giả mạo danh tính trên môi trường số.
Dẫn báo cáo của Visa tháng 4/2026, lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho biết các cuộc tấn công ứng dụng AI đang gia tăng nhanh cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi. Trong khi đó, báo cáo Triển vọng An ninh mạng Toàn cầu năm 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới chỉ ra 65% tổ chức lớn coi lỗ hổng từ bên thứ ba và chuỗi cung ứng là thách thức hàng đầu về khả năng phục hồi an ninh mạng.
Ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, định hướng của Ngân hàng Nhà nước không nằm ở việc chạy theo công nghệ đơn thuần mà là quan điểm “đổi mới phải đi cùng niềm tin.”
Theo ông Dũng, AI, blockchain, stablecoin hay CBDC đang mở ra nhiều cơ hội cho ngành ngân hàng. AI có thể hỗ trợ tự động hóa quy trình tín dụng, nâng cao quản trị rủi ro và cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng. Blockchain và tokenization có khả năng thay đổi phương thức thanh toán xuyên biên giới, giúp giảm chi phí và thời gian giao dịch.
Tuy nhiên, đi cùng với đó là hàng loạt thách thức như deepfake, gian lận tài chính thế hệ mới, phụ thuộc công nghệ và khoảng trống pháp lý. Vì vậy, quan điểm “ứng dụng AI có trách nhiệm” được đặt ra ngày càng rõ nét.
Hoàn thiện thể chế và hạ tầng số
Ông Lê Anh Dũng cho biết Việt Nam đang chủ động xây dựng hành lang pháp lý cho chuyển đổi số. Đồng thời, việc đầu tư phát triển hạ tầng thanh toán và dữ liệu quốc gia được xem là yếu tố nền tảng. Việt Nam hiện đã hình thành hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng, mạng lưới QR quốc gia, cơ sở dữ liệu dân cư và định danh điện tử quy mô lớn.
Việc kết nối thanh toán xuyên biên giới với các nước ASEAN và châu Á cho thấy Việt Nam đang từng bước hội nhập sâu hơn vào mạng lưới thanh toán khu vực, tạo điều kiện thúc đẩy thương mại điện tử, du lịch, đầu tư và dòng chảy tài chính quốc tế.
Song, ông Lê Anh Dũng cũng cho rằng sự phát triển của thanh toán số đòi hỏi hạ tầng kết nối đồng bộ hơn. Khi thanh toán trở thành một phần của hệ sinh thái số, việc liên thông giữa ngân hàng với các ngành, lĩnh vực khác là điều kiện tiên quyết.
“Nếu thể chế là yếu tố mở đường thì hạ tầng chính là nền tảng để các mô hình này vận hành hiệu quả trong thực tế,” ông Dũng nói.
Song song với đó, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cũng trở nên cấp thiết khi xuất hiện các mô hình mới như ngân hàng số, công ty tài chính công nghệ (fintech) hay ứng dụng AI trong tài chính.
Theo ông Lê Anh Dũng, việc triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) sẽ giúp cân bằng giữa thúc đẩy đổi mới sáng tạo và bảo đảm an toàn hệ thống, qua đó tạo không gian phát triển cho các mô hình thanh toán mới.
Các chuyên gia cũng cho rằng đầu tư vào hạ tầng số cần tiếp tục được đẩy mạnh, đặc biệt là hệ thống thanh toán quốc gia, nền tảng dữ liệu và khả năng kết nối liên thông. Đây là điều kiện tiên quyết để phát triển các dịch vụ tài chính số hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân và doanh nghiệp.
Khi thanh toán số phát triển nhanh và nhu cầu vốn cho nền kinh tế số gia tăng, bài toán tái cấu trúc hệ thống tài chính cũng trở nên rõ nét hơn. Theo Tiến sỹ Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), việc phát triển thị trường vốn, giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng sẽ góp phần nâng cao khả năng chống chịu của hệ thống và hỗ trợ tốt hơn cho các lĩnh vực tăng trưởng mới.
Cùng với đó là yêu cầu tăng cường quản trị rủi ro trong môi trường số. Sự gia tăng của các giao dịch trực tuyến khiến rủi ro công nghệ trở nên phức tạp hơn, đặc biệt là các hình thức gian lận sử dụng trí tuệ nhân tạo. Trong bối cảnh đó, ứng dụng công nghệ để giám sát và phòng ngừa rủi ro theo thời gian thực không còn là lựa chọn mà trở thành yêu cầu bắt buộc nhằm duy trì sự ổn định của hệ thống tài chính.
Đáng chú ý, các chuyên gia đều nhấn mạnh yếu tố nền tảng cho quá trình chuyển đổi số tài chính là niềm tin của người dùng. Khi dịch vụ tài chính ngày càng chuyển dịch lên môi trường số, tốc độ và sự tiện lợi phải đi cùng với an toàn và minh bạch.
Ông Lê Anh Dũng khẳng định đổi mới tài chính chỉ có thể phát triển bền vững khi gắn với việc bảo đảm ổn định hệ thống và củng cố niềm tin của người dân đối với hệ thống tài chính - tiền tệ./.