Trước xu hướng phát triển mạnh mẽ của công nghệ phương tiện bay không người lái (UAV), Tây Ninh đang từng bước xây dựng hệ sinh thái kinh tế tầm thấp, từ ứng dụng trong quản lý, sản xuất đến đào tạo nhân lực, nghiên cứu và lắp ráp thiết bị.
Đây là hướng đi mới nhằm đón đầu cơ hội đầu tư, kết nối thị trường và tạo động lực tăng trưởng trong tương lai.
Từ Nghị quyết đến ứng dụng nhu cầu thực tiễn
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã tạo động lực để Tây Ninh cụ thể hóa chủ trương đưa khoa học, công nghệ trở thành động lực phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh; trong đó, phát triển hệ sinh thái phương tiện bay không người lái (UAV) được xác định là hướng đi mới, mở rộng không gian phát triển và tạo thêm giá trị gia tăng cho địa phương.
Với đặc điểm địa bàn rộng, đan xen giữa đô thị, công nghiệp, nông nghiệp, thương mại-dịch vụ và tuyến biên giới, Tây Ninh có nhiều dư địa ứng dụng UAV trong quản lý, điều hành và sản xuất, nhất là những lĩnh vực đòi hỏi năng lực giám sát thường xuyên.
Thực tiễn tại phường Gia Lộc cho thấy nhu cầu ứng dụng công nghệ này gắn trực tiếp với những khó khăn trong quản lý địa bàn ở cấp cơ sở.
Theo bà Lê Thị Hồng Thắm, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Gia Lộc, địa phương có hơn 13.000 người tạm trú, địa bàn đan xen giữa công nghiệp, nông nghiệp, thương mại-dịch vụ, đặt ra nhiều yêu cầu phức tạp trong quản lý và bảo đảm an ninh trật tự.
Trong khi đó, phường được giao 44 biên chế nhưng thực tế hiện có 31 người. Các lĩnh vực xây dựng-giao thông, nông nghiệp, đất đai và hạ tầng đô thị đều chỉ có một cán bộ phụ trách.
Khối lượng công việc lớn, nhân lực hạn chế khiến việc kiểm tra, giám sát thường xuyên gặp khó khăn; công tác quản lý ở một số lĩnh vực vẫn chủ yếu dựa vào xử lý thủ tục hành chính và thông tin phản ánh từ người dân.
Từ thực tế này, phường đã tổ chức bay thử nghiệm, nghiên cứu khả năng ứng dụng UAV để hỗ trợ giám sát vệ sinh môi trường, xác định các điểm tồn đọng rác thải; theo dõi hiện trạng đất đai, thống kê diện tích cây trồng, theo dõi sinh trưởng và kiểm tra tiến độ công trình đầu tư công.
Trong quản lý đô thị, hình ảnh UAV giúp phát hiện biến động về xây dựng, hạ tầng, cung cấp thêm dữ liệu phục vụ kiểm tra và xử lý.
Ở góc độ công nghệ, ông Trịnh Công Duy, Giám đốc Trung tâm R&D, Công ty Trách nhiệm hữu hạn IOTLink cho biết, địa bàn Tây Ninh với sự đan xen giữa đô thị, khu công nghiệp, vùng sản xuất nông nghiệp, hệ thống sông, kênh rạch và tuyến biên giới đặt ra yêu cầu lớn về năng lực giám sát thường xuyên, khách quan và có thể kiểm chứng.
Đây cũng là điều kiện để UAV trở thành công cụ hỗ trợ quản lý nhà nước, đồng thời là hạt nhân của hệ sinh thái kinh tế tầm thấp.
Theo ông Trịnh Công Duy, để đưa UAV và công nghệ Bản sao số (Digital Twin) vào phục vụ quản lý, Tây Ninh có thể triển khai theo ba giai đoạn.
Giai đoạn đầu thí điểm trong 4-8 tuần tại 1-2 khu vực trọng điểm như đô thị trung tâm, tuyến sông hoặc nơi có nhiều biến động về xây dựng, đất đai; lắp đặt 1-2 trạm UAV, xây dựng mô hình 3D hiện trạng và thử nghiệm 4-6 bài toán trí tuệ nhân tạo (AI) ưu tiên, đánh giá bằng các tiêu chí định lượng.
Giai đoạn hai mở rộng mạng lưới trạm UAV theo quy hoạch vùng-tuyến-điểm, hình thành hệ thống Bản sao số 3D dùng chung cấp tỉnh, tích hợp với Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (IOC), đồng thời đào tạo, chuyển giao công nghệ cho đội ngũ vận hành.
Giai đoạn ba mở rộng ứng dụng vào những lĩnh vực đặc thù như nông nghiệp, quản lý tài nguyên nước, phòng, chống cháy rừng và phát triển dịch vụ kinh tế tầm thấp.
Điểm đáng chú ý là sự kết hợp giữa UAV tự động, trí tuệ nhân tạo và công nghệ phục dựng không gian 3D. Thay vì chỉ ghi nhận hình ảnh tại một thời điểm, hệ thống có thể xây dựng dữ liệu không gian, theo dõi biến động, phát hiện dấu hiệu bất thường và cung cấp thông tin phục vụ kiểm tra, xử lý.
Theo ông Trịnh Công Duy, sự hội tụ của các công nghệ này mở ra phương thức quản lý đô thị mới, hướng đến giám sát liên tục, phát hiện sớm, xử lý khép kín và ra quyết định dựa trên dữ liệu số có thể kiểm chứng.
Mô hình hạ tầng bay dùng chung không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái phương tiện không người lái và kinh tế tầm thấp tại Tây Ninh.
Đón đầu cơ hội kết nối thị trường UAV
Từ những ứng dụng thực tiễn trong sản xuất, đời sống và quản lý, Tây Ninh đang từng bước mở rộng không gian phát triển công nghệ thiết bị bay không người lái (UAV), hướng đến mục tiêu hình thành hệ sinh thái UAV đồng bộ, đón đầu cơ hội kết nối thị trường và tham gia sâu vào chuỗi giá trị ngành công nghiệp công nghệ cao.
Theo bà Huỳnh Thị Hồng Nhung, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh, với Chiến lược phát triển hệ sinh thái phương tiện không người lái giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035 của tỉnh đã xác định 11 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Đặc biệt, tỉnh chú trọng xây dựng hành lang thử nghiệm, thúc đẩy ứng dụng UAV, công nghệ Bản sao số và kết nối doanh nghiệp, đơn vị nghiên cứu tham gia phát triển hệ sinh thái.
Việc triển khai chiến lược xuất phát từ bài toán, nhu cầu thực tế của địa phương và doanh nghiệp, từ đó lựa chọn giải pháp có khả năng tạo ra giá trị thiết thực, thay vì chỉ tập trung nghiên cứu công nghệ.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm ngay từ giai đoạn khởi động là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Giai đoạn 2026-2027, Tây Ninh đặt mục tiêu đào tạo tối thiểu khoảng 3.200 học viên hạng B và 1.000 học viên hạng A; đến năm 2030 duy trì đào tạo tối thiểu 1.000 nhân lực mỗi năm, từng bước trở thành trung tâm cung ứng nhân lực thiết bị bay cho khu vực phía Nam.
Để thực hiện mục tiêu này, tỉnh định hướng xây dựng Trung tâm đào tạo và sát hạch thiết bị bay không người lái, phục vụ nhu cầu nhân lực trong khu vực.
Đây không chỉ là cơ sở chuẩn hóa kỹ năng, nâng cao năng lực vận hành và bảo đảm an toàn hoạt động bay mà còn mở ra cơ hội nghề nghiệp mới trong các lĩnh vực vận hành, bảo trì, sửa chữa, tích hợp thiết bị, phân tích dữ liệu và phát triển phần mềm.
Song song với đào tạo, tỉnh hướng đến thu hút doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, sản xuất, lắp ráp và thử nghiệm thiết bị bay. Đáng chú ý, Công ty cổ phần Realtime Robotics Việt Nam là một trong những dự kiến triển khai Dự án Nhà máy lắp ráp và thử nghiệm thiết bị bay không người lái tại xã Hưng Thuận, với quy mô khoảng 5,6ha, tổng vốn đầu tư khoảng 120 tỷ đồng.
Ông Lương Việt Quốc, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Realtime Robotics Việt Nam cho biết, thị trường UAV có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, không chỉ ở thị trường trong nước mà còn mở ra cơ hội tiếp cận thị trường quốc tế.
Doanh nghiệp hướng đến phát triển các sản phẩm, giải pháp đáp ứng nhu cầu thực tế, từng bước mở rộng thị trường và xuất khẩu.
Dự án nhà máy nếu được triển khai sẽ được kỳ vọng góp phần hình thành năng lực lắp ráp, thử nghiệm thiết bị bay tại địa phương, kết nối hoạt động nghiên cứu, đào tạo với sản xuất.
Khi có sự tham gia đồng bộ của cơ sở đào tạo, trung tâm thử nghiệm và doanh nghiệp, Tây Ninh có điều kiện hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu, phát triển công nghệ đến sản xuất và thương mại hóa sản phẩm.
Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Tây Ninh Lê Văn Hẳn, mục tiêu của tỉnh không chỉ dừng lại ở ứng dụng phương tiện bay không người lái mà hướng đến hình thành hệ sinh thái đồng bộ, từng bước phát triển thành ngành kinh tế-kỹ thuật mới, tạo giá trị gia tăng và đóng góp cho tăng trưởng địa phương.
Đến năm 2035, Tây Ninh phấn đấu trở thành trung tâm thử nghiệm, đào tạo, ứng dụng và cung cấp dịch vụ trong hệ sinh thái UAV của cả nước; hình thành chuỗi giá trị kết nối từ nghiên cứu, thử nghiệm, sản xuất, lắp ráp, tích hợp đến ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm; tạo việc làm cho khoảng 8.000-10.000 lao động, với tốc độ tăng trưởng giá trị gia tăng cao hơn tốc độ tăng GRDP của tỉnh từ 1,3-1,5 lần.
Với định hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, đổi mới sáng tạo làm động lực và nhu cầu thực tiễn làm xuất phát điểm, Tây Ninh đang từng bước kết nối ứng dụng, đào tạo, nghiên cứu và sản xuất, tạo nền tảng đón đầu cơ hội đầu tư, tham gia chuỗi cung ứng và mở rộng thị trường UAV trong nước, quốc tế./.