Việc chuyển đổi từ “thuế khoán” sang “thuế kê khai” đánh dấu một bước ngoặt lớn trong công tác quản lý tài chính quốc gia. Theo Nghị quyết 198/2025/QH15, từ ngày 1/1/2026, hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước chính thức chuyển sang mô hình kê khai và nộp thuế điện tử dựa trên doanh thu thực tế. Đây là yêu cầu cấp thiết để hiện đại hóa thủ tục hành chính, bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong môi trường kinh doanh số.
Để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho quá trình chuyển đổi này, Chính phủ đã ban hành Nghị định 68/2026/NĐ-CP (ngày 5/3/2026) quy định chi tiết về chính sách và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh. Song song đó, ngành Thuế phát động chiến dịch cao điểm “15 ngày đồng hành, hỗ trợ cùng hộ kinh doanh” trước kỳ kê khai thuế quý 1/2026, nhằm khẳng định cam kết sát cánh cùng người nộp thuế.
"Tấm vé" phát triển ổn định
Ngày 12/3, Cổng Thông tin điện tử Chính phủ đã phối hợp cùng Cục Thuế và Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo tổ chức hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững." Sự kiện không chỉ là diễn đàn phổ biến chính sách, mà còn mở ra một không gian đối thoại cởi mở, nơi các cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng kinh doanh cùng tìm tiếng nói chung.
Ông Nguyễn Hồng Sâm, Tổng Giám đốc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, nhấn mạnh thông điệp xuyên suốt: “Hiểu chính xác-Chuẩn bị đủ-Thực hiện đúng-Hiệu quả cao."
Theo ông Sâm, việc tuân thủ đúng quy định không phải là gánh nặng, mà là “tấm vé” mở rộng cánh cửa phát triển ổn định, lâu dài cho chính các hộ kinh doanh. Hiểu chính xác để tiếp cận quy định minh bạch, từ đó chuẩn bị đủ về dữ liệu và công cụ để quản lý trong môi trường đa kênh. Trên cơ sở đó, người nộp thuế sẽ thực hiện đúng ngay từ đầu để giảm thiểu rủi ro, tối ưu chi phí tuân thủ.
Ông Sâm khẳng định sự phát triển của một nền kinh tế hiện đại dựa trên mức độ tin tưởng lẫn nhau giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Ông cho biết những kiến nghị từ hội thảo, cơ quan quản lý cam kết sẽ xem xét giải quyết theo thẩm quyền, hoặc báo cáo cấp cao hơn để kịp thời tháo gỡ khó khăn, tạo dựng môi trường kinh doanh công bằng trong kỷ nguyên số.
Bên cạnh vai trò quản lý của Nhà nước, sự tham gia của các đơn vị công nghệ là mắt xích quan trọng giúp hiện thực hóa các chính sách thuế. Ông Trần Trọng Tuyến, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo, cho hay nền kinh tế số của Việt Nam đang bước sang giai đoạn phát triển thần tốc, cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Chính vì vậy, việc kết nối thông tin giữa cơ quan quản lý và người nộp thuế không đơn giản chỉ là góc nhìn về quản lý nhà nước mà đây là chìa khoá rất then chốt để cùng nhau xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, thuận lợi và bền vững.
Với việc Nghị định 68/2026/NĐ-CP và Thông tư 18/2026/TT-BTC đi vào thực tiễn, ông Tuyến cam kết tập trung tối đa nguồn lực để đồng hành cùng Chính phủ. Việc áp dụng công nghệ vào quản lý thuế không chỉ giúp cơ quan quản lý theo dõi sát sao mà còn giúp hộ kinh doanh có cái nhìn tổng quát về sức khỏe tài chính của chính mình, từ đó đưa ra các quyết định kinh doanh chuẩn xác hơn.
"Chúng tôi tin rằng với sự định hướng của Chính phủ, sự chỉ đạo sát sao, hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan thuế, kết hợp với công nghệ, chúng ta có thể mang lại giải pháp hiệu quả cho hộ kinh doanh, các nhà bán hàng, cho các doanh nghiệp," ông Tuyến nói.
Tập trung hỗ trợ thay vì xử phạt
Chia sẻ về tầm quan trọng của việc thay đổi phương thức quản lý, ông Mai Xuân Thành - Cục trưởng Cục Thuế (Bộ Tài chính) cho biết ngành Thuế đã dành thời gian 60 ngày cao điểm cuối năm 2025 để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân. Những ý kiến đóng góp từ thực tiễn chính là “kim chỉ nam” để cơ quan quản lý điều chỉnh cách thức tuyên truyền, hướng dẫn sao cho sát thực tế và dễ tiếp cận nhất.
Theo đó, Cục trưởng Mai Xuân Thành nhấn mạnh ba cam kết trọng tâm của ngành Thuế trong giai đoạn mới.
Thứ nhất là ưu tiên hỗ trợ thay vì xử phạt. Cụ thể, ông Thành khẳng định trong giai đoạn đầu chuyển đổi, ngành Thuế tập trung tối đa nguồn lực để hướng dẫn, giúp bà con thực hiện đúng quy định ngay từ kỳ kê khai đầu tiên. Các kênh hỗ trợ từ trực tiếp tại địa bàn đến đường dây nóng, tư vấn từ xa sẽ được duy trì liên tục.
Thứ hai là đẩy mạnh chuyển đổi số. Theo đó, ngành Thuế sẽ cung cấp miễn phí các tiện ích điện tử, tích hợp trí tuệ nhân tạo để gợi ý thông tin tờ khai, nhắc hạn nộp và cảnh báo sớm sai sót. Các thao tác trên hệ thống được thiết kế theo hướng đơn giản, dễ làm, dễ nhớ, giúp người dân giảm bớt áp lực về công nghệ.
Cuối cùng là chuẩn hóa tài liệu hướng dẫn. Lãnh đạo ngành Thuế chia sẻ bên cạnh sổ tay “cầm tay chỉ việc,” các clip hướng dẫn tình huống và bộ câu hỏi đáp ngắn gọn cũng sẽ được phổ biến rộng rãi. Thêm vào đó, danh sách công chức thuế hỗ trợ tại địa phương sẽ được công khai tại trung tâm hành chính công xã, phường và trên website ngành Thuế để người nộp thuế tiện liên lạc khi cần.
Không dừng ở đây, ông Thành cho hay sau hội thảo này, Cục Thuế và cơ quan thuế các cấp sẽ tiếp tục tổ chức nhiều hoạt động hỗ trợ trực tiếp và trực tuyến (như: hội nghị đối thoại tại địa bàn, tại chợ, tại tuyến phố, cụm kinh doanh; hội nghị trực tuyến tọa đàm chuyên đề, hỏi đáp). Mặt khác, Cơ quan Thuế cũng sẽ phối hợp với các cơ quan thông tấn báo chí, hiệp hội và các tổ chức liên quan để mở rộng kênh thông tin, tiếp nhận và giải đáp kịp thời mọi khó khăn vướng mắc phát sinh.
“Chúng tôi mong các cá nhân, hộ kinh doanh chủ động hơn trong việc tìm hiểu quy định, mạnh dạn đặt câu hỏi khi còn băn khoăn đồng thời thực hiện kê khai trung thực, đúng với thực tế hoạt động kinh doanh của mình. Về phía ngành thuế, chúng tôi cam kết sẽ đồng hành xuyên suốt trong năm 2026 và các năm tiếp theo, tiếp tục lắng nghe ý kiến từ thực tế để kịp thời điều chỉnh các cách thức triển khai cho phù hợp, sát thực tế và hiệu quả,” ông Thành nói.
Về phía mình, lãnh đạo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cho biết sẵn sàng tiếp nhận và đề nghị với Cục Thuế có một kênh trực tuyến với cơ quan thuế để tất cả những thông tin gửi đến Cổng Thông tin điện tử Chính phủ sẽ được giải đáp nhanh, kịp thời và đầy đủ nhất cho người dân và các hộ kinh doanh./.