Tái cơ cấu để DN nhà nước hoạt động hiệu quả hơn

Hội nghị tổng kết 10 năm sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả DNNN giai đoạn 2001-2010 diễn ra ngày 8/12, tại Hà Nội.
Ngày 8/12, tại Hà Nội, Thủ tướng Nguyễn TấnDũng, các Phó Thủ tướng Chính phủ Hoàng Trung Hải và Vũ Văn Ninh đồng chủ trìHội nghị tổng kết 10 năm sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanhnghiệp nhà nước giai đoạn 2001-2010.

Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ, Thủ tướng Chínhphủ quan tâm chỉ đạo thường xuyên, liên tục trong 20 năm qua, nhất là 10 năm gầnđây.

Trong 10 năm qua, cả nước sắp xếp được trên 4.750 doanh nghiệp, trong đócổ phần hóa gần 3.390 doanh nghiệp; nếu tính cả thời gian trước đó là trên 5.370doanh nghiệp, trong đó cổ phần hóa gần 3.980 doanh nghiệp.

Đến tháng 10/2011, cả nước còn 1.309 doanh nghiệp, trong đó có 452 doanhnghiệp an ninh, quốc phòng tham gia hoạt động công ích, 857 doanh nghiệp kinhdoanh; tập trung hơn vào những ngành, lĩnh vực theo chốt, địa bàn quan trọng màNhà nước cần nắm giữ hoặc lĩnh vực mà doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tếkhác ít hoặc chưa tham gia.

Các tập đoàn, tổng công ty nhà nước có cơ cấu đa sở hữu; chủ yếu hoạt độngtrong những ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế đã được kiện toàn về môhình tổ chức quản lý.

Hiệu quả hoạt động, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nhà nước đượcnâng lên, trong đó nhiều tập đoàn, tổng công ty nhà nước đã xây dựng được độingũ lao động kỹ thuật với trình độ tay nghề cao, góp phần quan trọng xây dựngcác kết cấu hạ tầng kinh tế-xã hội, các dự án trọng điểm của Nhà nước phục vụchiến lược phát triển kinh tế-xã hội dài hạn của đất nước, những dự án lớn hoặccó ý nghĩa chính trị và hiệu quả xã hội lớn mà các doanh nghiệp thuộc các thànhphần kinh tế khác không làm hoặc không đủ khả năng làm.

Từ đó, năng lực, trình độ của nhiều cán bộ quản lý doanh nghiệp, đặc biệtlà đội ngũ cán bộ, công nhân kỹ thuật được nâng lên, chuyên nghiệp hơn. Các quyđịnh pháp luật về quản lý trong doanh nghiệp đã tạo cho đội ngũ lãnh đạo doanhnghiệp chủ động, tự chịu trách nhiệm về tổ chức sản xuất kinh doanh và kết quảlao động.

Mô hình tổ chức và phương thức lãnh đạo của tổ chức đảng trong doanhnghiệp nhà nước được đổi mới phù hợp hơn với điều kiện doanh nghiệp hoạt độngtrong cơ chế thị trường; tổ chức đảng trong doanh nghiệp nhà nước đóng góp thiếtthực vào hoàn thành nhiệm vụ sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, bảo đảm quyềnlợi hợp pháp, nâng cao thu nhập cho người lao động.

Bên cạnh việc khẳng định những kết quả đạt được, Hội nghị cũng thẳng thắnnêu lên những tồn tại, hạn chế cần khắc phục của công tác sắp xếp, chuyển đổi sởhữu, đổi mới và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước như, một số cơ chế,chính sách ban hành thường chậm; chưa kịp thời giải đáp, tháo gỡ được yêu cầucủa thực tiễn.

Một số tập đoàn, tổng công ty trong các năm 2007, 2008 đã thành lập cáccông ty con và đầu tư vào những lĩnh vực ngoài nhiệm vụ chính được giao nhưngkiểm soát thiếu chặt chẽ làm phân tán nguồn lực, ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụngvốn của doanh nghiệp. Quản lý đất trong các lâm trường còn lỏng lẻo, hiệu quảthấp. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước chưa tương xứng với nguồn lựcđược phân bổ; trình độ công nghệ của đa số doanh nghiệp nhà nước vẫn ở mức thấp.Chưa tách bạch hoạt động sản xuất kinh doanh và hoạt động công ích. Hiệu quảkinh tế-xã hội của doanh nghiệp nhà nước chưa được đánh giá đầy đủ…

Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế nêu trên được Hội nghị phân tích làmột số Bộ, ngành, địa phương, tổng công ty nhà nước chưa quan tâm đúng mức vàsâu sát trong chỉ đạo thực hiện. Chưa có chế tài xử lý đối với những trường hợpkhông hoàn thành kế hoạch đề ra.

Bên cạnh đó là các quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu nhà nước được phân công,phân cấp chưa đủ rõ. Công tác quản lý, kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quảquản lý, điều hành của cán bộ quản lý doanh nghiệp còn yếu kém. Sự phối hợp côngtác giữa bộ phận chuyên trách về sắp xếp, đổi mới, phát triển và nâng cao hiệuquản doanh nghiệp nhà nước với các bộ phận chuyên môn có liên quan chưa chặt chẽvà có hiệu quả, nhất là trong việc giải quyết những khó khăn, vướng mắc củadoanh nghiệp trong quá trình sắp xếp, đổi mới.

Về phương hướng nhiệm vụ và giải pháp tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước,Hội nghị xác định rõ việc phân loại và thực hiện cơ cấu lại trên 1.300 doanhnghiệp 100% vốn nhà nước hiện có đến năm 2015 theo tiêu chí, danh mục phân loạidoanh nghiệp nhà nước. Thực hiện mạnh mẽ, có hiệu quả tái cấu trúc doanh nghiệpnhà nước theo ngành, lĩnh vực kinh doanh, không phân biệt cấp, cơ quan quản lýđể sử dụng có hiệu quả hơn cơ sở vật chất. Tái cơ cấu từng doanh nghiệp nhà nướcmà trọng tâm là tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước một cách toàn diện môhình tổ chức, quản lý, tài chính, kế hoạch sản xuất kinh doanh, đầu tư pháttriển… trên cơ sở xác định rõ nhiệm vụ, ngành nghề, chiến lược phát triển vàđánh giá hiệu quả sử dụng các nguồn lực….Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạocủa cấp ủy đảng trong doanh nghiệp nhà nước ở 5 nội dung là lãnh đạo thực hiệnnhiệm vụ chính trị, lãnh đạo công tác cán bộ; công tác kiểm tra, giám sát; lãnhđạo các tổ chức chính trị-xã hội và đẩy mạnh quy chế phối hợp.

Hàng loạt các giải pháp thực hiện cũng được đề ra, trong đó có việc tiếptục quán triệt sâu sắc các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp sắp xếp,đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước; hoàn thành phêduyệt phương án sắp xếp, đổi mới, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước trong năm2011 của các Bộ, ngành, địa phương, tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước vàchỉ đạo thực hiện quyết liệt; tập trung hoàn thiện khung khổ pháp luật và tái cơcấu các tập đoàn kinh tế nhà nước đã được thí điểm thành lập; đẩy mạnh cổ phầnhóa doanh nghiệp mà Nhà nước không cần nắm giữ 100% vốn điều lệ theo đúng cácphương án đã được phê duyệt; tăng cường trách nhiệm của lãnh đạo các Bộ, ngành,địa phương, tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong thực hiện tái cơ cấu doanhnghiệp nhà nước;…

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng đã nghe các báo cáo về cổ phần hóa doanhnghiệp nhà nước, xử lý tồn tại về tài chính trong quá trình sắp xếp lại doanhnghiệp 100% vốn nhà nước; về thực hiện chính sách đối với lao động dôi dư, quảnlý tiền lương và thực hiện thí điểm thuê Tổng giám đốc, giám đốc trong doanhnghiệp 100% vốn nhà nước; vai trò của tổ chức công đoàn trong việc sắp xếp, đổimới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp nhà nước…

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nêu rõ Hội nghị có ýnghĩa hết sức quan trọng trong việc đưa ra các giải pháp để tiếp tục sắp xếp,đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả doanh nghiệp Nhà nước trong thời giantới, nhất là đóng góp vào Đề án tái cấu trúc doanh nghiệp sắp được phê duyệt,nhằm đảm bảo cho doanh nhà nước thực hiện hiệu quả vai trò chủ đạo trong thúcđẩy sự phát triển kinh tế-xã hội, đảm bảo tính ổn định kinh tế vĩ mô, các vấn đềliên quan đến an sinh xã hội, an ninh chính trị; an ninh năng lượng, lương thực…của đất nước.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh việc tái cơ cấu để doanh nghiệp làmtốt hơn vai trò của mình trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủnghĩa để doanh nghiệp nhà nước hoạt động ngày càng có hiệu quả hơn với nguồnlực được giao.

Bày tỏ đồng tình với báo cáo đánh giá của nghị Ban Chỉ đạo đổi mới doanhnghiệp Nhà nước, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cho rằng sau 10 năm thực hiện, cáccơ quan chức năng đã xây dựng được hệ thống thể chế khá đồng bộ, trong đó có thểchế quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp nhà nước; thể chế quản lý của chủ sởhữu; thể chế đảm bảo cho doanh nghiệp nhà nước quản lý sản xuất kinh doanh tạidoanh nghiệp…

Bên cạnh đó, trong thực hiện việc sắp xếp đã giảm mạnh được số doanhnghiệp nhà nước nhỏ, những doanh nghiệp mà Nhà nước không cần giữ 100% vốn, từđó các doanh nghiệp này có điều kiện tập trung vào những ngành nghề chính, nhữngngành nghề cần nắm giữ để Nhà nước điều hành ổn định kinh tế vĩ mô. Qua sắpxếp, quy mô của doanh nghiệp ngày lớn lên, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệpcũng tăng lên; thu nhập của người lao động không ngừng được cải thiện…

Đặc biệt, những kết quả đạt được trong cổ phần hóa đã tạo ra cơ chế đa sởhữu, tạo động lực mới và cơ chế quản lý mới cho doanh nghiệp, đảm bảo cho doanhnghiệp hoạt động năng động, hiệu quả hơn; quản trị minh bạch, công khai hơn.

Theo Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, nhìn chung doanh nghiệp nhà nước đảm bảoyêu cầu mà nhà nước giao, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn củanền kinh tế như đảm bảo an ninh năng lượng, thị trường tiền tệ, đồng thời gópphần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội trong những lĩnh vực mà tư nhân chưa thểlàm được như hàng không, viễn thông, xây dựng các công trình lớn, các lĩnh vựcan ninh quốc phòng… kết quả đó đóng góp vào những thành tựu chung của đất nước.

Chỉ rõ những hạn chế, yếu kém của doanh nghiệp nhà nước, Thủ tướng NguyễnTấn Dũng cho rằng thể chế quản lý chưa đồng bộ, còn vướng mắc, còn chưa phù hợp;hoạt động cổ phần hóa còn chậm; nhiều doanh nghiệp nhà nước chưa làm tốt vai tròvà nhiệm vụ được giao, hiệu quả kinh doanh thấp; một số doanh nghiệp để thua lỗkéo dài; một số doanh nghiệp để xảy ra tiêu cực, sai phạm, làm ảnh hưởng tới uytín chung của doanh nghiệp nhà nước… là nguyên nhân cần phải tập trung làm rõ vàcó biện pháp khắc phục trong thời gian tới.

Về nhiệm vụ trong thời gian tới, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh mụctiêu kiên định là tiếp tục đổi mới, sắp xếp, hay nói cách khác là tái cơ cấu đểdoanh nghiệp nhà nước hoạt động hiệu quả cao hơn so với nguồn lực được giao; làmtốt vai trò, chức năng được Đảng và Nhà nước giao cho doanh nghiệp nhà nước ,trong đó có vấn đề đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô.

Do vậy, các Bộ, ngành cần tập trung hoàn thiện thể chế về quản lý nhànước, quản lý chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước, quản lý kinh doanh tạidoanh nghiệp, công tác cán bộ và tổ chức Đảng trong doanh nghiệp. Hoàn thiệncông tác quản lý nông lâm trường quốc doanh, trong đó thực hiện đổi mới cơ chếquản lý và cổ phần hóa các nông trường (cao su, càphê, chè), xây dựng mô hìnhquản lý lâm trường theo hướng lập Ban quản lý gắn với khoán cho người dân…, Thủtướng Nguyễn Tấn Dũng gợi ý.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải phêduyệt xong phương án cơ cấu lại trong năm 2011, trong đó cổ phần hóa những doanhnghiệp không cần giữ vốn, rút vốn đầu tư ngoài ngành, đồng thời kiện toàn bộ máy lãnh đạo các tập đoàn, các tổng công ty, các doanh nghiệp nhà nước.Đảm bảo đội ngũ lãnh đạo, cán bộ trong doanh nghiệp nhà nước có đủ năng lực,phẩm chất đạo đức; thực hiện tốt các nhiệm vụ được giao.

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị các Bộ, ngành, địa phương cần hết sứcquan tâm và nghiêm túc trong chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện các nội dungliên quan tới tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước ngay sau khi Đề án tái cấu trúcdoanh nghiệp được phê duyệt vào thời gian tới.

Nhân dịp này, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã trao Huân chương Lao động hạngba cho Bộ Công Thương, Cục Tài chính doanh nghiệp, Ban Chỉ đạo đổi mới doanhnghiệp Nhà nước vì đã có những thành tích trong sắp xếp, đổi mới, phát triển vànâng cao hiệu quả doanh nghiệp Nhà nước./.

Thiện Thuật (TTXVN/Vietnam+)

Tin cùng chuyên mục