Sáng 10/10, tại thành phố Đà Nẵng, Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam chủ trì lễ khai mạc Diễn đàn Tư pháp ASEAN - Trung Quốc lần thứ tư.
Sự kiện quy tụ khoảng 130 đại biểu, bao gồm 70 đại biểu từ Tòa án các nước ngoài, 12 đại biểu từ cơ quan ngoại giao và gần 50 đại biểu trong nước. Diễn đàn năm nay mang chủ đề "Tăng cường hợp tác tư pháp khu vực trong bối cảnh hội nhập quốc tế và kỷ nguyên số".
Việt Nam đăng cai sự kiện mang ý nghĩa quan trọng nhân dịp kỷ niệm 5 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN - Trung Quốc. Cơ chế đối thoại này được kỳ vọng sẽ làm sâu sắc hơn hợp tác tư pháp khu vực.
Mở ra không gian trao đổi thực chất
Ông Lê Minh Trí, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Nội chính Trung ương, đến dự và phát biểu chào mừng Diễn đàn. Ông đánh giá đây là cơ chế quan trọng để lãnh đạo Tòa án các nước thường xuyên gặp gỡ, thúc đẩy hợp tác và tăng cường hiểu biết lẫn nhau.
Trưởng Ban Nội chính Trung ương Lê Minh Trí nhấn mạnh: "Việc Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam đăng cai tổ chức diễn đàn thể hiện tinh thần chủ động, tích cực đối với sự phát triển chung của quan hệ ASEAN - Trung Quốc. Việt Nam luôn coi trọng mở rộng hợp tác quốc tế nhằm hiện đại hóa nền tư pháp, đấu tranh hiệu quả với các loại tội phạm xuyên quốc gia, bảo đảm tốt hơn lợi ích của người dân".
Ông Nguyễn Văn Quảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Việt Nam, khẳng định quá trình hội nhập quốc tế đang đòi hỏi hoạt động tư pháp phải liên tục đổi mới. Diễn đàn lần thứ 4 chính là cơ hội để các quốc gia cùng chia sẻ kinh nghiệm giải quyết án hình sự, thương mại có yếu tố xuyên biên giới.
Chánh án Nguyễn Văn Quảng nhấn mạnh: "Diễn đàn lần này mở ra không gian trao đổi cởi mở, nhận diện sớm các xu hướng dài hạn có tác động đến việc thực hiện chức năng của hệ thống Tòa án. Những ý tưởng, đề xuất tại Diễn đàn sẽ bổ sung định hướng hợp tác hiệu quả của Tòa án các nước ASEAN và Trung Quốc trong thời gian tới".
Kiểm soát rủi ro bằng tòa án điện tử
Đại diện ngành Tư pháp Trung Quốc, ông Trương Quân, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Trung Quốc, đánh giá cao quy mô tổ chức cũng như tầm vóc ngoại giao của sự kiện.
Ông khẳng định hệ thống Tòa án Trung Quốc luôn sẵn sàng cùng các nước ASEAN mở rộng đối thoại, tiếp thêm động lực tư pháp nhằm phục vụ hiệu quả Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện song phương.
Bên cạnh quan hệ ngoại giao, lãnh đạo Tòa án tối cao Trung Quốc cũng chỉ ra hàng loạt thách thức pháp lý mới. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số đang làm gia tăng tranh chấp thương mại và kéo theo nhiều tội phạm mạng, đánh bạc trực tuyến vô cùng tinh vi.
Chánh án Trương Quân đề nghị: "Các quốc gia cần nỗ lực quản trị rủi ro xuyên biên giới để củng cố lá chắn an toàn cho sự phát triển của khu vực. Việc xây dựng tòa án số mang lại cơ hội lớn để nâng cao chất lượng xét xử, do đó chúng ta cần kiên trì lấy số hóa thúc đẩy cải cách quy trình tố tụng".
Để giải quyết triệt để các thách thức này, các quốc gia cần sớm hoàn thiện cơ chế chia sẻ thông tin và phối hợp điều tra án hình sự. Đối với lĩnh vực dân sự, hệ thống tòa án khu vực nên tận dụng cơ chế hòa giải liên hợp xuyên biên giới và nỗ lực công nhận, thi hành bản án lẫn nhau.
Đặc biệt lưu ý về ứng dụng trí tuệ nhân tạo, ông Trương Quân khuyến cáo các cơ quan tư pháp cần nắm bắt thận trọng vai trò hỗ trợ của công nghệ. Trong tiến trình số hóa, các Tòa án phải kiên trì nguyên tắc Thẩm phán luôn là người dẫn dắt đạo đức tư pháp.
Cam kết đồng hành từ địa phương đăng cai
Về phía thành phố Đà Nẵng, địa phương cũng đang nỗ lực hiện đại hóa năng lực tư pháp nhằm phục vụ mục tiêu xây dựng trung tâm tài chính quốc tế và khu thương mại tự do.
Ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng, cam kết: "Thành phố đã thống nhất chủ trương hỗ trợ đầu tư gần 100 tỷ đồng cho Đề án chuyển đổi số, xây dựng Tòa án điện tử của Tòa án nhân dân hai cấp. Đây là bước đi cụ thể thể hiện quyết tâm đồng hành cùng ngành Tòa án trong việc nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp".
Cùng với cam kết hỗ trợ tư pháp, Bí thư Đà Nẵng cũng bày tỏ kỳ vọng các vị đại biểu sẽ có những trải nghiệm đẹp tại địa phương. Ông mong muốn các đại biểu quốc tế sẽ trở thành những đại sứ du lịch góp phần quảng bá hình ảnh thân thiện, mến khách của Đà Nẵng ra toàn khu vực.
Theo chương trình làm việc, Diễn đàn sẽ tiếp tục với hai phiên thảo luận chuyên đề quan trọng. Các đại biểu sẽ tập trung chia sẻ kinh nghiệm hợp tác giải quyết các vụ án xuyên biên giới, đồng thời bàn thảo sâu về việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong tiến trình xây dựng Tòa án điện tử../.