Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, mở đường cho các lĩnh vực công nghệ mới, việc định hình khung chính sách cho tài sản mã hóa đang trở thành vấn đề được quan tâm.
Từ yêu cầu thực tiễn đó, sáng 20/3, tại Hà Nội, Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) phối hợp với Công ty cổ phần VinSmart Future (thuộc Tập đoàn Vingroup) tổ chức hội thảo “Hợp tác Ba nhà trong phát triển tài sản mã hóa và thúc đẩy thị trường công nghệ”, với sự tham dự của đại diện các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các chuyên gia.
Diễn đàn trao đổi chính sách cho lĩnh vực mới nổi
Tài sản mã hóa được đánh giá là một trong những lĩnh vực mới có tốc độ phát triển nhanh trên thế giới, song tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn định hình về nhận thức và khung pháp lý. Việc tổ chức hội thảo nhằm tạo diễn đàn để các bên liên quan trao đổi về các loại hình tài sản mã hoá, cơ chế thử nghiệm và các giải pháp chính sách phù hợp với điều kiện trong nước.
Phát biểu tại hội thảo, Phó giáo sư - Tiến sĩ Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết: Nghị quyết 57 đã đặt ra yêu cầu phải tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế, tạo môi trường thuận lợi để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thực sự trở thành động lực phát triển. Trong bối cảnh đó, tài sản mã hoá được xem là một cấu phần của nền kinh tế số, cần được nghiên cứu, thử nghiệm và quản lý phù hợp.
Theo Phó giáo sư - Tiến sĩ Vũ Văn Tích, việc phát triển tài sản mã hóa không chỉ liên quan đến công nghệ blockchain mà còn gắn với nhiều lĩnh vực như tài chính, sở hữu trí tuệ, dữ liệu số và thị trường công nghệ. Do đó, cần có cách tiếp cận liên ngành và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo.
Doanh nghiệp kỳ vọng cơ chế thử nghiệm linh hoạt
Đại diện phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Đức Ngọc, Trưởng phòng pháp chế đối ngoại, Công ty cổ phần VinSmart Future cho rằng Nghị quyết 57 đã mở ra không gian chính sách mới cho các lĩnh vực công nghệ tiên phong, trong đó có tài sản số và blockchain. Tuy nhiên, để các định hướng này đi vào thực tiễn, cần sớm xây dựng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) nhằm tạo điều kiện cho doanh nghiệp triển khai các mô hình mới trong môi trường pháp lý an toàn.
Cũng theo ông Nguyễn Đức Ngọc, nhiều doanh nghiệp công nghệ trong nước đang sở hữu năng lực nghiên cứu và phát triển, song vẫn gặp khó khăn khi đưa sản phẩm ra thị trường do thiếu quy định cụ thể về cấp phép, quản lý và bảo vệ nhà đầu tư. Nếu có cơ chế thử nghiệm phù hợp, Việt Nam có thể tận dụng cơ hội để thu hút nguồn lực, phát triển các sản phẩm công nghệ số có giá trị gia tăng cao.
Vai trò của mô hình “ba nhà” trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Một trong những nội dung trọng tâm của hội thảo là thảo luận về mô hình hợp tác “ba nhà” gồm Nhà nước – Doanh nghiệp – Viện, Trường trong phát triển tài sản mã hoá và thị trường công nghệ. Các đại biểu cho rằng đây là mô hình phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 57, trong đó nhấn mạnh việc huy động tổng thể các nguồn lực xã hội cho phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.
Theo các chuyên gia, Nhà nước cần đóng vai trò kiến tạo, xây dựng hành lang pháp lý và cơ chế khuyến khích; doanh nghiệp là lực lượng triển khai, thương mại hóa sản phẩm; còn các viện nghiên cứu và trường đại học giữ vai trò cung cấp tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự liên kết chặt chẽ giữa ba chủ thể này sẽ giúp rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến ứng dụng, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong quá trình thử nghiệm các mô hình mới.
Hướng tới hình thành thị trường công nghệ gắn với tài sản số
Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng tài sản mã hoá không chỉ là một sản phẩm tài chính mà còn có thể trở thành công cụ hỗ trợ giao dịch, định giá và chuyển giao công nghệ. Việc tích hợp tài sản số vào hệ sinh thái giao dịch công nghệ được kỳ vọng sẽ góp phần tăng tính minh bạch, nâng cao hiệu quả thị trường và thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo.
Các đại biểu cũng đề xuất cần sớm nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và cơ chế quản lý phù hợp với điều kiện Việt Nam, bảo đảm cân bằng giữa thúc đẩy sáng tạo và kiểm soát rủi ro, đặc biệt trong các vấn đề liên quan đến an ninh mạng, phòng chống rửa tiền và bảo vệ dữ liệu.
Đề xuất lộ trình hành động cụ thể
Kết luận hội thảo, Phó giáo sư - Tiến sĩ Vũ Văn Tích, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược Khoa học và Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết các ý kiến đóng góp sẽ được tổng hợp, báo cáo cơ quan có thẩm quyền nhằm phục vụ công tác xây dựng và hoàn thiện chính sách trong thời gian tới. Trong đó, các bên thống nhất về sự cần thiết của việc thí điểm sandbox, thành lập nhóm công tác liên ngành và đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tài sản số.
Việc thúc đẩy hợp tác “ba nhà” và từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho tài sản mã hoá được kỳ vọng sẽ góp phần cụ thể hóa các mục tiêu của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, qua đó tạo nền tảng cho kinh tế số phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng trong giai đoạn tới./.