Theo Nature, một người đàn ông 56 tuổi bị suy gan đã trở thành bệnh nhân sống đầu tiên được kết nối phẫu thuật với một lá gan lợn biến đổi gen. Nhờ thiết bị lọc máu ngoài cơ thể sử dụng lá gan động vật này, bệnh nhân đã duy trì được sự sống trong vài ngày cho đến khi nhận được gan người hiến tặng.
Theo bác sỹ Lin Wang – người dẫn đầu ca phẫu thuật hồi tháng 1 tại Bệnh viện Tây Kinh thuộc Đại học Quân y (Tây An, Trung Quốc) - bệnh nhân hiện đã được ghép gan người và đang trong quá trình hồi phục tốt.
Nhóm nghiên cứu dự kiến sẽ nộp kết quả của ca phẫu thuật này lên một tạp chí khoa học có bình duyệt.
Bệnh nhân mắc viêm gan B mãn tính và có tổn thương gan do rượu, dẫn đến tình trạng suy giảm chức năng gan đột ngột. Trước khi được nhóm của bác sỹ Wang tiếp nhận, ông đã phải nằm viện ở Thượng Hải suốt một tháng.
Trong bối cảnh không có tạng hiến tặng ngay lập tức, các bác sỹ đã quyết định (với sự đồng ý của bệnh nhân và gia đình) thử nghiệm dùng gan lợn để thay thế tạm thời.
Kỹ thuật được sử dụng trong ca phẫu thuật này gọi là "tưới máu ngoài cơ thể." Thay vì ghép trực tiếp vào cơ thể, các bác sỹ đã khâu các ống thông vào tĩnh mạch chân của bệnh nhân, nối ông với một thiết bị chứa lá gan lợn.
Máu của bệnh nhân được dẫn qua gan lợn để lọc bỏ các chất thải độc hại đang tích tụ do suy gan, sau đó đưa trở lại cơ thể.
Lá gan này do công ty ClonOrgan Biotechnology (Thành Đô, Trung Quốc) cung cấp, mang 6 thay đổi về mặt di truyền: 3 gen của lợn bị vô hiệu hóa và 3 gen sản sinh protein người được cấy vào nhằm giảm thiểu tối đa nguy cơ hệ miễn dịch của bệnh nhân đào thải cơ quan này.
Quá trình điều trị diễn ra khả quan khi không có dấu hiệu đào thải và chức năng gan của chính bệnh nhân bắt đầu có sự cải thiện.
Sau gần 3 ngày, bệnh nhân được ngắt kết nối với hệ thống lọc để giảm nguy cơ nhiễm trùng và các biến chứng khác.
Nhà bác sỹ phẫu thuật và miễn dịch học Megan Sykes từ Đại học Columbia (Mỹ) đánh giá việc bệnh nhân có thể ngừng sử dụng hệ thống này trong nhiều ngày để chờ gan người là rất có ý nghĩa.
Tuy nhiên, chưa rõ bệnh nhân sống sót được là do gan của chính ông bắt đầu hồi phục, hay do lợi ích từ hệ thống lọc máu vẫn được duy trì. Bà cho biết: “Tôi không thể nói từ thông tin đã được cung cấp.”
Những người ủng hộ việc cấy ghép cơ quan động vật biến đổi gene vào con người (được gọi là xenotransplantation - cấy ghép dị loài) hy vọng phương pháp này có thể giảm bớt số lượng bệnh nhân tử vong trong khi chờ tạng hiến.
Dù việc dùng gan lợn lọc máu ngoài cơ thể đã có từ thập niên 1990, nhưng việc ứng dụng công nghệ biến đổi gene tiên tiến trên một bệnh nhân đang sống vẫn được giới khoa học đánh giá rất cao.
Bác sỹ Wayne Hawthorne, nhà nghiên cứu về cấy ghép tại Đại học Sydney (Australia), gọi việc các bác sỹ phẫu thuật ở Trung Quốc có thể thực hiện điều này trên người sống là “một thành tựu đáng chú ý.”
Cả bác sỹ Hawthorne và bác sỹ Muhammad Mohiuddin (người từng dẫn đầu ca ghép tim lợn đầu tiên trên người sống vào năm 2022 tại Mỹ) đều đồng tình rằng công nghệ này mang tính cứu mạng, hoạt động như một "liệu pháp cầu nối" giúp nội tạng bệnh nhân có thời gian phục hồi.
Tuy nhiên, họ nhấn mạnh cần có thêm dữ liệu chi tiết về ca phẫu thuật tại Trung Quốc, bao gồm mức độ sử dụng thuốc ức chế miễn dịch và kết quả xét nghiệm chức năng gan ở từng giai đoạn.
Ông Hawthorne nói thêm: “Đây là tất cả những điều cơ bản cho một bài báo về ghép gan.”
Hiện tại, các thử nghiệm lâm sàng liên quan đến cấy ghép tạng lợn (bao gồm tim, thận, gan và tuyến ức) đang được đẩy mạnh tại cả Mỹ và Trung Quốc.
Năm ngoái, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cũng đã phê duyệt một thử nghiệm lâm sàng nhằm đánh giá mức độ an toàn của liệu pháp tưới máu ngoài cơ thể bằng gan lợn biến đổi gen để điều trị suy tạng./.
Bỉ lập dấu mốc y học thế giới với ca ghép gan chưa từng có tiền lệ
Các bác sỹ sử dụng một phần gan hiến tặng từ người cho đã tử vong ghép cho bệnh nhân 48 tuổi mắc ung thư đại trực tràng di căn gan, đánh dấu bước đột phá mang tính lịch sử trong lĩnh vực ghép tạng.
