Tết Nguyên đán là điểm giao thời giữa năm cũ và năm mới; giữa một chu kỳ vận hành của đất trời, vạn vật cỏ cây. Chữ "Nguyên" có nghĩa là bắt đầu, chữ "đán" có nghĩa là buổi ban mai. "Nguyên đán" là khởi điểm của năm mới.
Do vậy, sáng mùng 1 Tết Nguyên Đán lại càng được coi trọng bởi đó là buổi sáng đầu tiên trong năm mới. Việc thờ cúng ngày mùng 1 Tết được các gia đình chuẩn bị rất chu đáo, để cầu mong cho một năm mới khỏe mạnh, bình an và hạnh phúc cho cả gia đình.
Với ý nghĩa mong muốn một năm đủ đầy, sung túc, hạnh phúc, nên hầu như mâm cỗ mùng 1 Tết của mọi nhà đều được bày biện đủ món, sắp xếp chỉn chu, trau chuốt.
Mâm cỗ mùng 1 Tết gồm mâm ngũ quả, hương hoa, giấy tiền vàng mã, đèn, nến, trầu cau, rượu, trà, bánh chưng (hoặc bánh tét). Cỗ mặn hay cỗ chay đều được nhưng phải chuẩn bị kỹ càng và bày trí trang nghiêm.
Ngày nay, khi không còn quá chú trọng món ăn, mâm cỗ chỉ cần khoảng 4-5 món ăn phù hợp với kinh tế gia đình. Quan trọng hơn thảy là tấm lòng hướng về tổ tiên, và không khí quây quần bên nhau ngày Tết.
Ngoài mâm cơm cúng, bài văn khấn mùng 1 cũng rất quan trọng để cầu mong một năm hanh thông, thuận lợi và suôn sẻ, con cháu trong gia đình mạnh khỏe, bình an.
Văn khấn Tổ tiên Trong ngày Mùng Một Tết
Cúng Tổ tiên trong ngày Mùng Một Tết là vô cùng quan trọng. Trong 3 ngày Tết, mỗi ngày đều cúng Tổ Tiên 1 lần, và ngày mùng 1 là ngày đầu tiên.
Nam Mô A Di Đà Phật (Niệm 3 lần)
Kính lạy: Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật
Các cụ Tiên linh Cao Tằng Tổ khảo, Cao Tằng Tổ tỷ, Bá Thúc Huynh Đệ, Cô Di tỷ muội, nội Ngoại tộc chư vị Hương Linh.
Hôm nay là ngày mồng một tháng giêng, ngày tết Nguyên Đán đầu xuân.
Tín chủ chúng con là: .........................................................................
Ngụ tại: ..................................................................................
Nay theo Tuế luật, Âm Dương vận hành tới tuần Nguyên Đán. Mùng một đầu xuân, mưa móc thấm nhuần, đón mừng năm mới. Con cháu tưởng niệm ân đức của Tổ tiên như Trời cao Biển rộng, không đem tấc bỏ báo ba xuân.
Do đó, chúng con cùng toàn thể con cháu trong nhà sửa biện hương hoa vật phẩm, nghi lễ cung trần, dâng lên trước án. Cúi xin giáng về Linh Sàng hâm hưởng lễ vật.
Kính mời các cụ Tiên Linh Cao Tằng Tổ khảo, Cao tằng Tổ tỷ, bá Thúc Huynh Đệ, Cô Di tỷ muội, nội ngoại Tộc chư vị Hương Linh.
Nguyện cho chúng con: minh niên khang thái, trú dạ cát tường. Độ cho chúng con mọi duyên thuận lợi, công việc hanh thông. Người người được chữ bình an, tháng ngày được hưởng lợi lộc. Âm phù - Dương trợ, sở nguyện như ý sở cầu lòng tâm. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.
Tín chủ lại mời: Các vị vong linh tiền chủ, hậu chủ ở trong đất này cùng về hâm hưởng.
Giãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo!
Văn khấn Thần linh ngày Mùng Một Tết
Nam Mô A Di Đà Phật (Niệm 3 lần)
Kính lạy: Đức Đương lai hạ sinh Di Lặc Tôn Phật
Hoàng Thiên hậu Thổ chư vị Tôn Thần
Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương
Ngài bản gia Táo quân cùng các chư vị Tôn Thần
Hôm nay là ngày mồng một tháng giêng, ngày tết Nguyên Đán đầu Xuân.
Tín chủ chúng con là: .........................................................................
Ngụ tại: ..................................................................................
Nhân Tiết Nguyên Đán, Tín chủ của chúng con cảm nghĩ thầm ân Trời-Đất, chư vị Tôn Thần, nhờ đức cù lao Tiên Tổ mỗi niệm không quên. Do đó, chúng con sắm sanh lễ vật, sửa sang hương đăng, trần thiết trà quả dâng lên trước án.
Tín chủ chúng con thành tâm kính mời:
Ngài Kim niên đương cai Thái tuế chí đức Tôn Thần
Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị Đại Vương.
Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa, Ngài đinh phúc Táo quân
Các ngài Địa chúa Long Mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này.
Cúi xin: Giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành thụ hưởng lễ vật.
Tín chủ lại xin phổ cáo với các vị tiền chủ, hậu chủ và các hương linh, cô hông y thảo phụ mộc, phảng phất trong khu vực này.
Xin mời tới đây chiêm ngưỡng Tôn Thần, thụ hưởng lễ vật, nguyện cho chúng con thân cung khang thái, bản mệnh bình an. Mong ơn Đương Cảnh Thành Hoàng, đội đức Tôn Thần bản xứ, hộ trì tín chủ, gia lộc gia ân, xá quá trừ tai, đầu năm chí giữa, nửa năm chí cuối, sự nghiệp hanh thông, sở cầu như ý.
Giãi tấm lòng thành. Cúi xin chứng giám.
Cẩn cáo!
Ngày, giờ nào đẹp để hóa vàng Tết Nguyên Đán Ất Tỵ?
Nghi thức hóa vàng hay còn gọi là lễ tiễn ông bà, thường được thực hiện vào những ngày cuối của Tết, với mục đích tiễn đưa tổ tiên trở về cõi vĩnh hằng sau những ngày đoàn tụ cùng con cháu.
