Một nghiên cứu, do các nhà khoa học thuộc Hội đồng Nghiên cứu khoa học và Kỹ thuật quốc gia Argentina (CONICET) phối hợp với Viện Pasteur thực hiện, đã tái dựng lịch sử di truyền và xã hội của các cộng đồng người bản địa tại vùng núi Andes giữa Argentina và Chile.
Theo phóng viên TTXVN tại Buenos Aires, kết quả nghiên cứu này được công bố trên tạp chí khoa học Nature, cho thấy những người cổ đại sinh sống bằng săn bắt-hái lượm không biến mất khi nông nghiệp xuất hiện hay khi nhà nước Argentina hình thành, trái với một số quan điểm trước đây về sự “tuyệt chủng” của cư dân tại thung lũng Uspallata, phía Tây Argentina, thuộc tỉnh Mendoza.
Nghiên cứu kết hợp phân tích ADN cổ và hiện đại, dữ liệu đồng vị và bằng chứng khảo cổ để theo dõi sự tồn tại liên tục qua các thế hệ và khả năng thích ứng của các cư dân vùng núi Andes.
Theo nhà nghiên cứu cổ di truyền học Nicolás Rascovan, sự tồn tại của người dân có thể được duy trì nhờ mạng lưới gia đình và tính di động dựa trên quan hệ huyết thống.
Các phân tích cũng chỉ ra sự di chuyển của các cư dân xoay quanh dòng mẹ với ADN ty thể chiếm ưu thế. Việc đi lại, kết hôn, sinh sống của các nhóm người xoay quanh các mối quan hệ họ hàng bên mẹ, chứ không phải bên cha. Phụ nữ ở lại cộng đồng, còn nam giới có thể đến từ nơi khác, nhưng khi lập gia đình thì gắn vào dòng họ của người mẹ. Cộng đồng này giống như một “gia đình lớn” kéo dài hàng nghìn năm, trong đó gốc rễ được duy trì qua các bà mẹ và chính điều đó giúp họ tồn tại lâu dài.
Nghiên cứu trên đồng thời làm sáng tỏ quá trình chuyển đổi từ săn bắt-hái lượm sang hoạt động nông nghiệp tại khu vực cực Nam vùng Andes. Dữ liệu đồng vị cho thấy việc tiêu thụ ngô tăng dần theo thời gian và đạt đỉnh khoảng 800-600 năm trước, khi một nhóm người di cư từ khu vực lân cận có độ mức phụ thuộc cao vào loại cây trồng này, tuy nhiên nhóm này không thay thế cư dân địa phương mà hòa nhập thông qua các mối quan hệ thân tộc.
Nghiên cứu trên có sự tham gia của các nhà khoa học từ nhiều quốc gia và các cộng đồng bản địa Huarpe, trong đó đại diện các cộng đồng Guaytamari và Llahue Xumec đồng ký tên tác giả.
Các nhà khoa học nhấn mạnh khả năng thích ứng và sức bền xã hội dựa trên mạng lưới gia đình chính là yếu tố then chốt giúp cộng đồng người bản địa này, vượt qua các khủng hoảng trong suốt hàng thiên niên kỷ.
Với độ cao khoảng 2.000 m so với mực nước biển và có núi cao bao quanh cũng như khí hậu khô, lạnh đặc trưng của vùng núi, thung lũng Uspallata là “cửa ngõ” tự nhiên xuyên dãy Andes từ trước khi người châu Âu đặt chân tới châu Mỹ (trước năm 1492) cho đến thời thuộc địa khi vùng đất là nước Argentina ngày nay bị Tây Ban Nha cai trị và chưa phải là một quốc gia độc lập.
Hiện Uspallata là điểm du lịch nổi tiếng nhờ cảnh quan núi non, di tích khảo cổ và vị trí gần núi Aconcagua, đỉnh núi cao nhất châu Mỹ ở độ cao 6.961 mét so với mực nước biển./.
Khám phá mới về cách người La Mã cổ đại điều trị y học
Các nhà khoa học đã xác nhận rằng người La Mã cổ đại từng sử dụng phân người trong điều trị y học, cung cấp bằng chứng hóa học trực tiếp đầu tiên về thực hành này.
