Đồng tình với chủ trương đổi mới giáo dục của hệ thống trường chuyên nhưng cần có lộ trình là kiến nghị, góp ý của các phụ huynh trước dự thảo thông tư ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường trung học phổ thông chuyên của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Theo dự thảo, lớp chuyên sẽ được tổ chức theo tổ hợp môn thay vì theo đơn môn như hiện nay, gồm khối Khoa học tự nhiên, khối Khoa học xã hội và khối Ngoại ngữ. Việc thi tuyển vì thế cũng sẽ theo tổ hợp môn thay vì đơn môn.
Học sinh dự tuyển khối Khoa học tự nhiên thi Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên; khối Khoa học xã hội thi Ngữ văn nâng cao, Toán và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội; khối Ngoại ngữ thi Toán, Ngữ văn và bài thi ngoại ngữ.
Thông tư dự kiến có thể được áp dụng từ năm học 2026-2027. Trường chuyên chưa bảo đảm điều kiện được áp dụng từ năm học 2028-2029.
Tăng áp lực và thiếu công bằng?
Ngay sau khi dự thảo thông tư được công bố các phụ huynh lớp 9A9, Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy, Hà Nội đã cùng soạn bản kiến nghị để gửi “tâm thư” đến Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Theo các phụ huynh, đối với học sinh sinh năm 2012, việc định hướng môn chuyên không phải là quyết định được đưa ra trong thời gian ngắn. Nhiều em đã xác định môn thi chuyên từ lớp 7, lớp 8 và dành từ hai đến ba năm để học tập, rèn luyện, bồi dưỡng kiến thức và phát triển năng lực chuyên sâu. Trên cơ sở định hướng đó, phụ huynh và học sinh đã xây dựng kế hoạch học tập dài hạn, đồng thời đầu tư đáng kể thời gian, công sức và kinh phí.
Vì vậy, nếu phương thức tuyển sinh mới được áp dụng ngay trong kỳ tuyển sinh năm học 2027–2028, khi học sinh đã bước vào giai đoạn cuối cấp và chỉ còn khoảng 6–7 tháng trước kỳ thi, các em sẽ phải thích nghi với những yêu cầu đánh giá mới trong một khoảng thời gian rất hạn chế.
Đây cũng là chia sẻ của rất nhiều phụ huynh có con đang học lớp 9 và dự định thi vào trường chuyên năm học tới. Chị Nguyễn Lan Phương (phường Đại Thanh, Hà Nội) cho hay con chị dự định thi chuyên Văn và đã học thêm các môn Văn, Toán, Tiếng Anh từ sớm. Với môn Lịch sử, Địa lý, con chỉ nắm kiến thức cơ bản trong khi để thi chuyên thì chắc chắn kiến thức phải ở yêu cầu cao hơn.
Theo chị Phương, nếu đổi phương án thi, những học sinh dự định thi chuyên Văn như con chị sẽ phải cấp tốc đi học thêm Lịch sử và Địa lý trong khi thời gian không còn nhiều. Điều này tạo áp lực rất lớn không chỉ về kiến thức mà còn về tinh thần cho các con.
Một số phụ huynh cho rằng việc điều chỉnh phương thức thi ngay từ năm học tới cũng dẫn đến khả năng thiếu công bằng giữa các học sinh. Theo quy chế thi cũ, học sinh được nhân đôi môn thi chuyên, nhưng theo quy chế mới, điểm môn Toán được nhân đôi nếu thí sinh thi chuyên Khoa học Tự nhiên, môn Ngữ văn được nhân đôi nếu thi chuyên Khoa học Xã hội. Điều này dẫn đến lợi thế cho các học sinh có kế hoạch thi chuyên Toán và Ngữ văn và bất lợi cho các thí sinh dự định thi các môn chuyên khác khi trọng số môn dự định thi chuyên “rơi tự do”, từ nhân đôi bỗng chỉ còn là 1/3 điểm trong bài thi tổ hợp.
Phân tích cụ thể hơn, chị Trần Hà (phường Thanh Xuân, Hà Nội) cho biết con chị dự định thi chuyên Vật lý và đã dốc sức học môn này từ lớp 6. Theo quy chế thi cũ, con chị sẽ nhân đôi điểm số ở bài thi môn Vật lý, môn Toán chỉ có vai trò như môn điều kiện và có hệ số 1. Tuy nhiên, theo quy chế mới, điểm môn Toán nhân đôi, học sinh sẽ thi tổ hợp Vật lý, Hóa học, Sinh học; bài thi tổ hợp có hệ số 1.
Nên lùi thời gian áp dụng
Ủng hộ chủ trương đổi mới trong giáo dục đào tạo nhưng các phụ huynh cho rằng một chính sách mới dù có mục tiêu tích cực cũng cần được triển khai với lộ trình hợp lý, tránh tạo ra những bất lợi không đáng có cho nhóm học sinh đang chuẩn bị theo quy chế hiện hành. Theo đó, lùi thời gian áp dụng là góp ý, kiến nghị của các phụ huynh.
“Với dự thảo thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tôi đề nghị cần có lộ trình. Mọi điều chỉnh lớn cần công bố ít nhất trước một năm để học sinh chủ động kế hoạch học tập,” chị Nguyễn Lan Phương nói.
Cùng quan điểm này, anh Vũ Minh Tuấn, phụ huynh trường Trung học cơ sở Archimedes Academy nhận định một chính sách công cần có thời gian để người dân thích ứng. Chính sách giáo dục cần đặt yếu tố nhân văn và sự ổn định tâm lý của trẻ em lên hàng đầu.
Theo đó, anh Tuấn đề nghị cơ quan soạn thảo xem xét lùi thời điểm áp dụng phương thức thi tuyển sinh theo khối chuyên ít nhất 2 đến 3 năm, áp dụng cho lứa học sinh hiện đang học đầu cấp trung học cơ sở. "Việc nới lỏng lộ trình này không làm mất đi tính đột phá của dự thảo, mà ngược lại, thể hiện sự cẩn trọng, thấu tình đạt lý và đảm bảo tối đa quyền lợi chính đáng của học sinh," anh Tuấn nói.
Đây cũng là kiến nghị của tập thể phụ huynh lớp 9A9, Trường Trung học cơ sở Cầu Giấy, Hà Nội trong văn bản được soạn thảo chung để gửi đến Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Chia sẻ với tâm tư của các phụ huynh, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết thông tư đang là dự thảo. Bộ sẽ tiếp tục lắng nghe các ý kiến đóng góp của học sinh, phụ huynh nói riêng và nhân dân nói chung để hoàn thiện trước khi ban hành./.