Việc trao quyền xét và bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư cho các cơ sở giáo dục đại học là phù hợp với yêu cầu thực tiễn về sắp xếp theo vị trí việc làm đồng thời nâng cao quyền tự chủ của các trường, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo.
Đây là nhận định chung của các chuyên gia tại Hội nghị trực tuyến triển khai lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định tiêu chuẩn, điều kiện và quy trình bổ nhiệm, miễn nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư. Hội nghị diễn ra chiều nay, 7/11, do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chủ trì.
Tạo động lực cho nhà khoa học
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã có quan điểm, chủ trương đổi mới mạnh mẽ trong công tác xét, bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư theo hướng hội nhập quốc tế, tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học.
Luật Giáo dục Đại học đã thể chế hóa quan điểm này, giao người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học thực hiện bổ nhiệm, giao Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy định về điều kiện, tiêu chuẩn và quy trình bổ nhiệm.
Trên quan điểm này, Bộ chỉ đạo quan điểm xây dựng thông tư đưa ra những yêu cầu bắt buộc, toàn hệ thống phải thực hiện và trao quyền tự chủ tối đa cho các cơ sở theo đặc thù ngành nghề, lĩnh vực, sứ mệnh khác nhau.
Bộ trưởng cho hay điều Bộ Giáo dục và Đào tạo quan tâm không chỉ là quyền tự chủ của cơ sở giáo dục đại học mà còn là chất lượng, sự công bằng trong đánh giá và bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư.
“Khi xây dựng chính sách phải làm sao để chính sách tạo không gian phát triển cho các trường đại học cũng như tạo động lực cho những người làm khoa học, cho các giảng viên có thể đóng góp nhiều hơn, đóng góp tốt hơn cho lĩnh vực giáo dục đại học, thúc đẩy chất lượng giảng dạy, chất lượng nghiên cứu, đóng góp cho cộng đồng,” Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nói.
Cũng theo Bộ trưởng, việc sửa đổi bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư tạo điều kiện cho cơ sở giáo dục đại học thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao có năng lực xuất sắc làm việc trong các vị trí khác nhau, thu hút nhà khoa học nước ngoài.
Nhấn mạnh đây là thông tư rất khó, trong quá trình xây dựng, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phải xin ý kiến nhiều vòng, khẳng định mục tiêu bảo đảm chất lượng, công bằng, thúc đẩy quyền tự chủ và nâng cao chất lượng giáo dục đại học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết hội nghị là cơ hội để Bộ Giáo dục và Đào tạo và ban soạn thảo lắng nghe các ý kiến đóng góp để có văn bản thông tư tốt nhất.
Đúng thời điểm, phù hợp thực tiễn
Phát biểu tại hội nghị, Giáo sư Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng việc Bộ Giáo dục và Đào tạo sửa đổi quy định về bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư thời điểm này là phù hợp thực tiễn, khi tất cả viên chức đã hiểu phải xếp theo vị trí việc làm.
Giáo sư Hoàng Anh Tuấn nhận định dự thảo thông tư có nội dung, hình thức chặt chẽ, căn bản đã tiếp thu nhiều ý kiến phản biện từ các chuyên gia, nhà khoa học. Theo ông Tuấn, trước đây, việc bổ nhiệm có hai nhịp: Bộ Giáo dục và Đào tạo công nhận ứng viên đạt chuẩn giáo sư, phó giáo sư, sau đó các trường mới bổ nhiệm. Theo quy định mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ quy định những tiêu chuẩn sàn, các cơ sở giáo dục có thể tự bổ sung thêm các tiêu chuẩn nâng cao hơn, xét và bổ nhiệm gắn với vị trí việc làm. Nguồn ứng viên mở rộng khi không chỉ ở trong trường mà có thể bao gồm cả ứng viên ngoài trường.
Cũng theo ông Tuấn, quy định chuyển tiếp yêu cầu trong ba năm đầu không bổ nhiệm quá 20% số giáo sư, phó giáo sư đã có đầu năm học là cần thiết, tránh việc các cơ sở giáo dục đại học bổ nhiệm ồ ạt hết cả vị trí. Giáo sư Hoàng Anh Tuấn cho rằng quy định này cũng là cơ sở để các hiệu trưởng có điểm tựa trong điều tiết nhân lực, để lại dư địa cho người trẻ và người mới.
Góp ý cho dự thảo, Phó giáo sư, Tiến sỹ Hoàng Tùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội cho rằng việc đánh giá năng lực ứng viên vẫn chủ yếu dựa vào các bài báo. Trong bối cảnh Nghị quyết 57 thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ông Tùng đề nghị ban soạn thảo xem xét bổ sung các điều kiện tối thiểu về đổi mới sáng tạo, bằng sáng chế, năng lực dẫn dắt. Ông Tùng cũng đặt câu hỏi về việc có được quy đổi thời gian hướng dẫn nghiên cứu sinh sang thời gian giảng dạy để đáp ứng yêu cầu tối thiểu của Bộ hay không?
Đại diện Đại học Đà Nẵng, Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Văn Ga đề nghị không giới hạn ngoại ngữ trong một số ngôn ngữ cụ thể mà mở rộng theo yêu cầu công việc chuyên môn của từng ngành, lĩnh vực. Ngoài tiếng Anh, ứng viên có thể sử dụng các ngoại ngữ phù hợp với đặc thù chuyên môn.
Về thời hiệu tiếp nhận thông tin phản ánh, khiếu nại, tố cáo đối với ứng viên, Giáo sư Bùi Văn Ga đề nghị ban soạn thảo quy định rõ thời hạn tiếp nhận trước thời điểm họp hội đồng để có đủ thời gian xem xét, xử lý, tránh ảnh hưởng đến quyền lợi của ứng viên và hoạt động của hội đồng.
Tại hội nghị, nhiều ý kiến cũng đề cập đến các yếu tố đặc thù trong các lĩnh vực đào tạo; quy định về số lượng giáo sư, phó giáo sư tham gia hội đồng; hạn mức chức danh tại cơ sở đào tạo, điều kiện đối với ứng viên và yêu cầu ngoại ngữ…
Thứ trưởng Phạm Quang Hưng cho biết, với tinh thần bảo đảm chặt chẽ nhưng khả thi, phù hợp với tính đặc thù và trách nhiệm giải trình của từng cơ sở giáo dục, Ban soạn thảo sẽ tiếp thu tối đa các ý kiến, hoàn thiện quy định để có thể thực hiện ngay, hạn chế tối đa vướng mắc khi triển khai trong thực tiễn./.
Chương trình hành động thu hút, trọng dụng nhân tài trong các ngành mũi nhọn
Chính phủ giao Bộ Nội vụ chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan xây dựng, trình Chính phủ hồ sơ Nghị quyết của Quốc hội quy định cơ chế, chính sách đặc biệt về công tác thu hút nhân tài.
