Hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11, các cơ sở giáo dục trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật, trang bị kỹ năng tự bảo vệ và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho học sinh. Trong đó, phòng ngừa bạo lực học đường, bắt nạt trên không gian mạng được chú trọng thông qua các hoạt động giáo dục trực quan và cơ chế phối hợp giữa nhà trường, gia đình, chính quyền địa phương, lực lượng chức năng.
Nhận diện nguy cơ, trang bị kỹ năng cho học sinh
Tại Trường Trung học cơ sở Nguyễn Văn Trỗi, phường Hạnh Thông, vừa qua, hơn 1.800 học sinh tham gia chương trình tuyên truyền về phòng, chống bạo lực học đường, ma túy và bảo đảm an toàn trên không gian mạng do Ban Chỉ đạo 26 phường phối hợp Công an Thành phố tổ chức.
Thông qua các tình huống thực tế, học sinh được phân tích hậu quả pháp lý của hành vi đánh nhau, gây thương tích, kích động, cổ vũ bạo lực, quay phim và phát tán hình ảnh đánh nhau; đồng thời được hướng dẫn nhận diện nguy cơ, kiểm soát cảm xúc và tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp tình huống bất thường.
Tại phường Bàn Cờ, Ủy ban nhân dân phường phối hợp Trường Trung học cơ sở Bàn Cờ đã tổ chức hội nghị tuyên truyền Luật Giáo dục sửa đổi, bổ sung và triển khai Chỉ thị số 03/CT-TTg ngày 30/1/2026 của Thủ tướng Chính phủ về ngăn chặn, đẩy lùi bạo lực học đường.
Hai tiểu phẩm “Sức mạnh phía sau bàn phím” và “Nói không với tiêu cực và bạo lực học đường” tái hiện những mâu thuẫn giữa học sinh, hành vi bắt nạt, xúc phạm bạn bè và phát tán hình ảnh, bình luận gây tổn thương trên mạng.
Em Nguyễn Đắc Thục Phương, lớp 9/8, Trường Trung học cơ sở Bàn Cờ, cho biết mâu thuẫn đôi khi bắt đầu từ những việc nhỏ như không cho bạn xem bài hoặc bất đồng trong nhóm, sau đó dẫn đến xúc phạm, tẩy chay, đánh nhau. Học sinh cần bình tĩnh trao đổi, không dùng bạo lực và cần tìm sự hỗ trợ của thầy cô. Em Trần Quang Hưng, học sinh Lớp 6A2, hiểu việc lén chụp ảnh bạn rồi đăng kèm bình luận xúc phạm trên mạng cũng gây tổn thương tinh thần, ảnh hưởng đến việc học.
Bà Ung Thị Xuân Hương, Chủ tịch Hội Luật gia Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng tuyên truyền pháp luật trong trường học cần gần gũi, phù hợp tâm lý lứa tuổi. Những tình huống sát thực tế, câu hỏi liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ, kết hợp tiểu phẩm có học sinh tham gia diễn xuất giúp các em tiếp nhận kiến thức trực quan, hào hứng và ghi nhớ sâu hơn.
Theo Hội Luật gia Thành phố, năm 2026 ít nhất 4 chương trình về bạo lực học đường, bắt nạt trên mạng được tổ chức tại các trường Trung học phổ thông Bàu Bàng, Trung học phổ thông Bến Cát, Đại học Nguyễn Tất Thành và Trung học cơ sở Võ Trường Toản, với tổng cộng 2.240 lượt tham dự. Các chương trình kết hợp phiên tòa giả định, tuyên truyền và tư vấn, góp phần đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với học sinh, sinh viên.
Bạo lực học đường ngoài biểu hiện qua xô xát, đánh nhau mà còn xuất hiện dưới hình thức xúc phạm, cô lập, bắt nạt tinh thần và công kích trên mạng xã hội. Việc giúp học sinh nhận diện những hành vi này, hiểu hậu quả và biết cách ứng xử phù hợp là yêu cầu quan trọng trong công tác phòng ngừa.
Thiết lập cơ chế phối hợp, can thiệp kịp thời
Sở Giáo dục và Đào tạo cũng phối hợp Công an Thành phố Hồ Chí Minh phát động Chiến dịch “Không một mình 2026-Kết nối không tổn thương” trong các cơ sở giáo dục. Với chủ đề “Chung tay xây dựng không gian mạng lành mạnh, an toàn, trách nhiệm,” chiến dịch nhằm nâng cao nhận thức, trang bị kỹ năng tự bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên trước nguy cơ xâm hại trên mạng; khuyến khích học sinh lên tiếng, chia sẻ và tìm kiếm hỗ trợ khi bị tổn thương.
Các trường triển khai theo hướng “mỗi tuần một thông điệp-một kỹ năng-một hành động,” qua tọa đàm, trải nghiệm, phát thanh học đường và hoạt động “5 phút cùng em” trong giờ sinh hoạt lớp, chào cờ. Nội dung phù hợp từng cấp học, từ bảo vệ thông tin cá nhân, không gặp người lạ quen qua mạng ở bậc tiểu học đến nhận diện bắt nạt trực tuyến, lừa đảo, thao túng tâm lý, xâm phạm quyền riêng tư và trách nhiệm pháp lý khi sử dụng mạng xã hội ở các cấp cao hơn.
Mỗi trường lựa chọn học sinh làm “Đại sứ An toàn số học đường.” Chiến dịch thuộc Chương trình bảo vệ, hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030 theo Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026, triển khai toàn quốc từ 10/10 đến 10/12/2026.
Thực tế, trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện có 298 trường tại 168 phường, xã, đặc khu đã xây dựng mô hình tự quản phòng, chống bạo lực học đường, nhận diện nguy cơ trên mạng và ngăn ngừa học sinh vi phạm pháp luật.
Ông Phạm Đăng Nam, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Bàn Cờ cho biết, địa phương giao Phòng Văn hóa phối hợp ngành Giáo dục, Công an phường rà soát địa điểm có nguy cơ, tuyên truyền tại cổng trường và trong lớp học.
Sau hơn một năm triển khai, địa bàn chưa xảy ra vụ việc nghiêm trọng; một số trường hợp học sinh mâu thuẫn, đánh nhau được công an phối hợp xử lý theo hướng giáo dục. Địa bàn có đông người lao động, tiểu thương nên phòng ngừa cần thực hiện cả trong và ngoài trường học.
Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp Công an Thành phố Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch số 10043/KHPH-SGDĐT-CATP, quy định quy trình 4 bước phòng ngừa, phát hiện, xử lý bạo lực học đường, xâm hại trẻ em và vi phạm pháp luật liên quan đến học sinh. Theo đó, nhà trường phối hợp công an cấp xã, gia đình xác minh thông tin, đánh giá nguy cơ, bảo vệ học sinh; thông báo Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 khi có dấu hiệu trẻ bị xâm hại.
Với vụ việc nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật, nhà trường phải chuyển thông tin cho công an có thẩm quyền, không che giấu, tự giải quyết nội bộ hoặc trì hoãn. Sau xử lý, tiếp tục hỗ trợ tâm lý, ổn định học tập và phòng ngừa tái diễn.
Vụ việc một học sinh lớp 7 sử dụng vật sắc nhọn làm 5 học sinh khác bị thương tại Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Thạnh An hồi đầu tháng 9/2026 là cảnh báo về hậu quả khi mâu thuẫn không được phát hiện, ngăn chặn kịp thời.
Phòng, chống bạo lực học đường vì vậy không thể chỉ dừng ở tuyên truyền, mà cần cơ chế phối hợp thường xuyên, phát hiện sớm và hỗ trợ học sinh sau mỗi vụ việc./.
Bộ Giáo dục và Đào tạo nêu bốn nhóm giải pháp đẩy lùi bạo lực học đường
Bộ Giáo dục và Đào tạo khẳng định quan điểm nhất quán là kiên quyết ngăn chặn, xử lý nghiêm hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật; bảo vệ danh dự, nhân phẩm, sự an toàn của nhà giáo và học sinh.
