Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội đổi mới giáo dục, song việc ứng dụng công nghệ không thể chỉ dừng ở đưa các công cụ AI vào nhà trường.
Quá trình chuyển đổi cần lấy con người làm trung tâm, phát huy vai trò chủ động của giáo viên và người học, đồng thời bảo đảm tính bao trùm, đạo đức, minh bạch và tôn trọng sự đa dạng.
Đây là một trong những nội dung được các chuyên gia nhấn mạnh tại Hội thảo Đối thoại ASEAN-Trung Quốc về AI và giáo dục kỹ thuật số, do Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức chiều 2/11.
Hội thảo là hoạt động mở đầu trong khuôn khổ Hội nghị Giáo dục trực tuyến toàn cầu 2026 (GMC 2026) với chủ đề “Tái phân bổ trí tuệ: Chuyển đổi giáo dục hướng tới tương lai nhân loại và trí tuệ nhân tạo,” do Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đồng tổ chức từ ngày 2-4/11 tại Hà Nội.
Sự kiện quy tụ các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện cơ sở giáo dục đại học và tổ chức nghiên cứu đến từ Trung Quốc, các quốc gia ASEAN và nhiều khu vực trên thế giới, nhằm trao đổi kinh nghiệm, kết nối nguồn lực và tìm kiếm những mô hình hợp tác mới trong giáo dục số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo.
Tại hội thảo, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho biết đây là cơ hội để nhà trường mở rộng mạng lưới đối tác học thuật quốc tế, tăng cường trao đổi chuyên gia, thúc đẩy nghiên cứu, đào tạo chung và tham gia sâu hơn vào các diễn đàn quốc tế về khoa học giáo dục, công nghệ giáo dục, đổi mới giáo dục đại học. Thông qua sự kiện, nhà trường kỳ vọng thúc đẩy các sáng kiến hợp tác thiết thực giữa Việt Nam, Trung Quốc và các quốc gia ASEAN; kết nối nguồn lực học thuật quốc tế, góp phần xây dựng hệ sinh thái giáo dục số mở, sáng tạo, bao trùm và có trách nhiệm.
Đại diện Viện Công nghệ Thông tin trong Giáo dục của UNESCO (UNESCO IITE) cho rằng AI cần được sử dụng để phục vụ các mục tiêu giáo dục, tăng cường năng lực và vai trò chủ động của giáo viên, người học thay vì làm suy giảm vai trò của con người. Trong đó, giáo viên tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong các quyết định về sư phạm. Công nghệ có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, thiết kế bài học, cá nhân hóa việc học và giảm bớt một số công việc nhưng không thể thay thế vai trò của nhà giáo trong định hướng, tổ chức hoạt động học tập và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của người học.
Đối với học sinh, sinh viên, yêu cầu đặt ra không chỉ là biết sử dụng các công cụ AI mà còn cần hình thành năng lực hiểu và đánh giá công nghệ bằng tư duy phản biện, nhận diện cơ hội, rủi ro và những giới hạn của AI để sử dụng công nghệ một cách có trách nhiệm.
Các vấn đề này được đại biểu thảo luận qua ba nhóm chủ đề chính: đổi mới dạy và học trong tương lai dựa trên AI; ứng dụng AI trong giáo dục chuyên nghiệp và thực hành chuyên ngành; chuyển đổi giáo dục số và xây dựng hệ sinh thái hợp tác khu vực.
Các chuyên gia phân tích khả năng ứng dụng AI trong đổi mới phương pháp giảng dạy, xây dựng môi trường học tập thông minh, cá nhân hóa trải nghiệm học tập và phát triển những mô hình giáo dục mới. Một yêu cầu xuyên suốt được đặt ra là khai thác tiềm năng của công nghệ nhưng vẫn duy trì vai trò chủ thể, năng lực tư duy, sáng tạo và khả năng tự học của người học.
Về đào tạo chuyên môn, các đại biểu chia sẻ kinh nghiệm tích hợp AI vào chương trình đào tạo và hoạt động thực hành ở nhiều lĩnh vực như y học, hóa học, sinh học, khoa học giáo dục và quản lý giáo dục. Việc ứng dụng công nghệ được đặt trong mối quan hệ với yêu cầu phát triển năng lực nghề nghiệp, bảo đảm chất lượng đào tạo và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của môi trường nghề nghiệp trong kỷ nguyên số.
Một nội dung khác được các chuyên gia quan tâm là xây dựng hệ sinh thái giáo dục số, phát triển hạ tầng và tài nguyên học tập mở, tăng cường chia sẻ tri thức giữa các trường đại học, thúc đẩy hợp tác xuyên biên giới. Việc chia sẻ tài nguyên, kinh nghiệm và giải pháp thực tiễn giúp các quốc gia, trường đại học học hỏi lẫn nhau, đồng thời vận dụng những thành tựu công nghệ và xu hướng giáo dục toàn cầu phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa và hệ thống giáo dục của mỗi quốc gia.
Trước đó, tại Phiên họp Ban điều hành Liên minh MOOC và Giáo dục trực tuyến toàn cầu (Global MOOC and Online Education Alliance - GMA) năm 2026 diễn ra sáng 2/11, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trần Thành Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục đã đề xuất 4 sáng kiến hợp tác trong khuôn khổ GMA.
Đại học Quốc gia Hà Nội kiến nghị thành lập Nhóm công tác về năng lực ứng dụng AI của nhà giáo và sẵn sàng đồng chủ trì, hướng tới xây dựng khung năng lực chung và các chương trình bồi dưỡng thiết thực; phát triển các khóa học thông minh đa ngôn ngữ, trước mắt thí điểm 2-5 khóa học bằng tiếng Việt và tiếng Anh về AI trong giáo dục, giảng dạy số và đánh giá học tập.
Hai đề xuất tiếp theo gồm triển khai Chương trình trao đổi học giả GMA và Chương trình nghiên cứu chung về AI trong giáo dục, đồng thời đưa giáo dục đa ngôn ngữ và năng lực của nhà giáo thành nội dung ưu tiên trong Báo cáo Phát triển Giáo dục đại học số toàn cầu 2027.
Đại học Quốc gia Hà Nội sẵn sàng tham gia xây dựng một chương riêng về Đông Nam Á, chia sẻ kinh nghiệm và những vấn đề thực tiễn của khu vực./.
Trung Quốc-ASEAN: Kết nối giáo dục nghề nghiệp với chuỗi cung ứng khu vực
Đối với Việt Nam, tăng cường hợp tác về chuẩn hóa kỹ năng và đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp có thể hỗ trợ phát triển nhân lực trong các lĩnh vực AI, tự động hóa, logistics và sản xuất thông minh...
