Khoảng 90% dân số thế giới thuận tay phải - một tỷ lệ đáng kinh ngạc nếu xét tới sự đa dạng của loài người về văn hóa, ngôn ngữ, di truyền và môi trường sống.
Từ cầm bút, ăn uống cho tới sử dụng điện thoại, phần lớn nhân loại đều ưu tiên cùng một bên tay.
Phóng viên TTXVN tại Jakarta dẫn báo cáo khoa học đăng trên báo Tempo (Indonesia), đây không phải sự ngẫu nhiên mà là kết quả của hàng triệu năm tiến hóa. Các nghiên cứu khảo cổ cho thấy xu hướng thuận tay phải đã xuất hiện từ rất lâu trước khi con người hiện đại ra đời.
Những công cụ đá Oldowan có niên đại khoảng 2,6 triệu năm được cho là chủ yếu do các loài người cổ sử dụng bằng tay phải. Trên răng hóa thạch của người Neanderthal, các nhà nghiên cứu cũng phát hiện nhiều vết xước theo hướng đặc trưng của người thuận tay phải.
Đáng chú ý, dấu hiệu này xuất hiện cả ở trẻ nhỏ, cho thấy thuận tay có liên quan mạnh tới sinh học và thần kinh, chứ không đơn thuần do học tập hay môi trường.
Các nhà khoa học hiện đưa ra 4 giả thuyết lớn để lý giải hiện tượng này.
Thứ nhất - công cụ lao động đã “định hình” tay thuận. Những công việc đòi hỏi độ chính xác cao thường cần một tay thao tác chính, còn tay kia giữ cố định vật thể.
Qua hàng triệu năm, quá trình chọn lọc tự nhiên có thể đã ưu tiên những cá thể có khả năng phối hợp hiệu quả hơn - và tay phải dần trở thành tiêu chuẩn phổ biến.
Thứ hai - ngôn ngữ và não bộ. Ở đa số con người, ngôn ngữ được xử lý ở bán cầu não trái - cũng là phần điều khiển tay phải. Khi khả năng giao tiếp trở thành yếu tố sống còn trong tiến hóa xã hội, bán cầu não trái ngày càng phát triển mạnh hơn, kéo theo sự thống trị của tay phải.
Thứ 3 - não trái giỏi lập kế hoạch phức tạp hơn. Những hoạt động như nấu ăn, xây dựng công cụ, săn bắn hay nghi lễ đều đòi hỏi khả năng lập trình hành động theo trình tự.
Các nghiên cứu thần kinh cho thấy bán cầu não trái có xu hướng xử lý tốt hơn các chuỗi hành động phức tạp, từ đó thúc đẩy khả năng điều khiển tinh vi của tay phải.
Thứ 4 - con người học bằng cách bắt chước. Con người là sinh vật có khả năng học hỏi xã hội cực mạnh. Một đứa trẻ sẽ dễ học kỹ năng hơn nếu sử dụng cùng tay thuận với người hướng dẫn.
Khi cộng đồng đã nghiêng mạnh về người thuận tay phải, xu hướng này tiếp tục được củng cố qua nhiều thế hệ.
Dù chỉ chiếm khoảng 10% dân số, nhưng người thuận tay trái vẫn tồn tại ổn định trong hầu hết các xã hội suốt lịch sử loài người.
Nhiều nghiên cứu cho thấy họ không hề kém hơn về trí tuệ hay khả năng nhận thức. Thậm chí trong một số môn đối kháng như boxing, tennis hay đấu kiếm, người thuận tay trái thường tạo lợi thế bất ngờ vì đối thủ ít có cơ hội làm quen.
Một số nghiên cứu thần kinh còn cho thấy người thuận tay trái có thể phục hồi tốt hơn sau một số tổn thương não nhất định nhờ cấu trúc kết nối thần kinh khác biệt.
Các nhà khoa học cho rằng chính lợi thế “thiểu số khó đoán” này đã giúp người thuận tay trái tiếp tục tồn tại song song với đa số thuận tay phải suốt hàng chục nghìn năm tiến hóa của nhân loại./.