Nokia đã có 30 năm hiện diện tại Việt Nam, đồng hành cùng sự phát triển của ngành viễn thông và từng bước mở rộng hợp tác trong nhiều lĩnh vực công nghệ mạng.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển hạ tầng số, thúc đẩy 5G, nghiên cứu 6G và đặt mục tiêu trở thành một trung tâm AI của khu vực, vai trò của các doanh nghiệp công nghệ toàn cầu như Nokia ngày càng được quan tâm.
VietnamPlus đã có cuộc trao đổi với ông Hiro Miura, Tổng Giám đốc Nokia Việt Nam, về những tiềm năng của Việt Nam trong quá trình phát triển các công nghệ mạng thế hệ mới, từ 5G, AI-RAN đến 6G, cũng như những điều kiện cần thiết để Việt Nam tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái công nghệ toàn cầu.
Xây nền tảng cho một trung tâm công nghệ của khu vực
- Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một trong ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI, đồng thời phủ sóng 5G trên phạm vi toàn quốc. Ông đánh giá như thế nào về tiềm năng của thị trường Việt Nam và đâu là những ưu tiên chiến lược của Nokia trong giai đoạn 2026-2030 để đồng hành với mục tiêu này?
Ông Hiro Miura: Slogan của Nokia trước đây là Connecting People - Kết nối con người. Nhưng gần đây chúng tôi đã cập nhật chiến lược mới của mình là Connecting Intelligence tức là kết nối trí tuệ. Tất cả mọi ưu tiên về phát triển công nghệ của Nokia đều xoay quanh việc làm thế nào để hiện thực hoá được tiềm năng trong kỷ nguyên AI bằng việc kết nối trí tuệ.
Liên quan đến việc Nokia có thể hỗ trợ Việt Nam ra sao theo Nghị quyết 57, Nokia sẽ tập trung cao độ vào nghiên cứu Nghị quyết 57 cũng như những định hướng về chuyển đổi số của Việt Nam.
Và chúng tôi tập trung cao độ vào việc áp dụng các công nghệ của Nokia để hiện thực hoá tầm nhìn đã đề ra trong Nghị quyết 57. Ví dụ như ở Việt Nam có chuyển đổi số tập trung vào việc chuyển đổi số một số hạ tầng trọng yếu như đường sắt, cảng biển, hàng không,... Nokia cung cấp những giải pháp kết nối sao cho chuyển đổi số những hạ tầng này.
Hơn nữa, trọng tâm chính của chúng tôi từ năm 2024 đến nay là hỗ trợ các nhà mạng tại Việt Nam như Viettel, VinaPhone, MobiFone mở rộng, nâng cao chất lượng vùng phủ sóng 5G, cũng như chuyển đổi các công nghệ từ LTE sang 5G.
Trong Nghị quyết 57 cũng hướng tới đổi mới sáng tạo và tự chủ công nghệ. Do đó, chúng tôi đã sản xuất nhiều sản phẩm cho mạng di động và mạng cố định phục vụ thị trường toàn cầu tại Việt Nam. Trong hơn 5 năm qua, chúng tôi đã mua các sản phẩm baseband, remote radio head và sản phẩm mạng cáp quang "Made in Vietnam" từ một đối tác sản xuất tại tỉnh Bắc Giang.
Và tầm nhìn trong 5-7 năm tới, chúng tôi sẽ tăng cường hợp tác với các Bộ như Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Khoa học và Công nghệ là những đơn vị chủ quản các nhà mạng lớn tại Việt Nam xem Nokia có thể hợp tác như thế nào để thúc đẩy tầm nhìn đổi mới sáng tạo cho các nhà mạng Việt Nam.
Trong Nghị quyết 57 có định hướng biến Việt Nam thành một AI hub của khu vực. Nokia có những công nghệ để hỗ trợ đầu tư các AI Factory - Nhà máy AI tại Việt Nam hoặc kết nối các trung tâm dữ liệu với nhau theo mô hình Agent-to-Agent (A2A).
- Trong câu trả lời, ông có nhắc đến việc Nokia hỗ trợ các nhà mạng lớn tại Việt Nam trong việc mở rộng, nâng cao chất lượng vùng phủ sóng 5G, cũng như chuyển đổi các công nghệ từ LTE sang 5G. Vậy Nokia sẽ hỗ trợ các nhà mạng này bằng những giải pháp nào để vừa mở rộng vùng phủ, vừa tối ưu chi phí đầu tư và vận hành?
Ông Hiro Miura: Việc đầu tiên, Nokia có thể chia sẽ những bài học thành công trên thế giới. Ví dụ như T-Mobile của Hoa Kỳ xem họ đã kiếm tiền như thế nào, thương mại hoá các sản phẩm, dịch vụ 5G để các nhà mạng trong nước học hỏi. Để cung cấp những dịch vụ sản phẩm tiên tiến hơn chúng ta cần công nghệ và Nokia đã đưa ra những công nghệ như 5G Advanced cho các đối tác tại Việt Nam.
Bên cạnh đó, chúng tôi hiểu rằng các nhà mạng Việt Nam cũng có đội ngũ nhân sự rất giỏi và ở Việt Nam còn có các bên thứ ba trong hệ sinh thái nữa.
Họ cũng có thể phát triển các ứng dụng, dịch vụ mới trên nền tảng hạ tầng viễn thông. Đó là lí do vì sao Nokia đưa ra một giải pháp gọi là Network as Code (NaC) là nền tảng API đám mây giúp các nhà phát triển phần mềm dễ dàng tích hợp tính năng mạng 5G (như tăng tốc độ theo yêu cầu, định vị thiết bị) vào ứng dụng bằng các dòng lệnh đơn giản.
Điều này giúp các bên thứ 3 có thể tham gia phát triển với nhà mạng viễn thông để đưa ra những sản phẩm, dịch vụ mới đáp ứng nhu cầu thị trường, từ đó tạo ra cơ hội doanh thu mới cho nhà mạng.
- Khi AI được tích hợp ngày càng sâu vào hạ tầng viễn thông, vấn đề bảo mật và an toàn dữ liệu cũng được đặc biệt quan tâm. Nokia đang phát triển những công nghệ nào để bảo đảm các hệ thống AI vừa thông minh hơn nhưng cũng an toàn, minh bạch và đáng tin cậy hơn?
Ông Hiro Miura: Khi AI phát triển có thể được người tốt sử dụng nhưng cũng có thể bị tin tặc lợi dụng để tấn công. Quan trọng nhất chúng ta phải có một triết lí, ở Nokia chúng tôi có triết lý an toàn ngay từ trong thiết kế. Mọi sản phẩm, giải pháp ngay từ khâu thiết kế chúng tôi đã tích hợp tính năng bảo mật chứng không phải sau này mới bổ sung vào.
Có một rủi ro lớn sắp tới là công nghệ điện toán lượng tử, công nghệ này sẽ tạo ra một sức mạnh khủng khiếp có thể bẻ khoá những mật mã chúng ta đang sử dụng. Nếu không có giải pháp chuẩn bị ứng phó sẽ rất khó lường. Các giải pháp của Nokia có sử dụng thuật toán mã hoá "hậu lượng tử" (post-quantum encryption). Như vậy, kể cả khi có điện toán lượng tử rơi vào tay tin tặc cũng không thể giải mã được những giải pháp của Nokia.
Nokia là một trong số những nhà cung cấp giải pháp mạng (network vendor) có bộ phận nghiên cứu về bảo mật và đưa ra những giải pháp bảo mật riêng cho nhà mạng viễn thông.
6G và bài toán đầu tư hiệu quả
- Việt Nam đang trong hành trình hợp tác để nghiên cứu, phát triển và tiến tới làm chủ công nghệ 6G trong tương lai. Vậy theo ông, Việt Nam cần chuẩn bị những điều kiện gì từ hạ tầng, doanh nghiệp đến chính sách đế có thể tham gia sớm vào hệ sinh thái 6G toàn cầu?
Ông Hiro Miura: Tôi nghĩ rằng 6G là một công nghệ mạng thế hệ mới, Nokia phát triển một công nghệ mạng mới cũng có nghĩa chúng ta có thể kế thừa được khoản đầu tư hiện tại, từ đó chúng ta có thể nâng cấp phần cứng, phần mềm để lên những thế hệ tiếp theo. Và những công nghệ như AI-RAN là một tiền đề để chuyển từ 5G lên 6G trong tương lai.
Công nghệ AI-RAN (Mạng truy cập vô tuyến trí tuệ nhân tạo) là giải pháp tích hợp sâu trí tuệ nhân tạo vào hạ tầng mạng di động (5G và hướng tới 6G) nhằm tối ưu hóa hiệu suất truyền dẫn, chia sẻ tài nguyên tính toán và cung cấp dịch vụ AI tại biên mạng. Công nghệ này đang được thúc đẩy bởi liên minh AI-RAN Alliance với sự tham gia của các hãng công nghệ lớn như NVIDIA, Nokia và Microsoft.
Nokia đang hợp tác rất chặt chẽ với các nhà mạng viễn thông Việt Nam để xác định các tình huống sử dụng tình huống áp dụng cho AI-RAN, cho 6G để từ đó chúng ta có thể xác định được tiềm năng ứng dụng.
Về mặt chính sách, việc phối hợp chặt chẽ giữa Bộ Khoa học và Công nghệ, Cục Tần số Vô tuyến điện và các đối tác công nghệ như Nokia sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xác định và lập kế hoạch về các yêu cầu phổ tần cho 6G.
Tôi cho rằng Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đang rất tích cực phối hợp với các nhà mạng, các bên liên quan và các nhà cung cấp giải pháp công nghệ để nghiên cứu nhu cầu phổ tần trong tương lai, đồng thời xây dựng những chính sách phù hợp nhằm hỗ trợ Việt Nam sẵn sàng cho kỷ nguyên 6G.
Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần tìm ra những mô hình kinh doanh, những công nghệ mới vì công nghệ mới như 6G đòi hỏi một lượng đầu tư khổng lồ. Để đầu tư mà không sử dụng hiệu quả sẽ là một sự lãng phí. Do đó cần phải xác định những thách thức cho 6G, làm thế nào để kiếm tiền từ công nghệ này.
6G có một công nghệ rất quan trọng viết tắt là ISAC (Integrated Sensing and Communication) hay Công nghệ tích hợp cảm biến và Truyền thông. Đây được xem là công nghệ cốt lõi trong mạng 6G, cho phép các trạm phát sóng di động vừa truyền dữ liệu vừa hoạt động như một hệ thống radar. Trong đó thiết bị vô tuyến ngoài việc hỗ trợ thông tin liên lạc còn hỗ trợ cảm biến nhận biết môi trường xung quanh. Nó có tác dụng cho mô hình kinh tế tầm thấp. Công nghệ đó có thể quản lý được drone trong nền kinh tế tầm thấp hoặc xác định các vật thể bay không được quản lý tránh va chạm, can nhiễu.
Với 6G là một công nghệ mới chúng ta phải xây dựng một bài toán kinh doanh sao cho đầu tư một cách hiệu quả.
- Nokia có mặt tại Việt Nam từ năm 1996, đến nay đã tròn 30 năm hiện diện. Vậy sau 30 năm đồng hành cùng ngành viễn thông và công nghệ Việt Nam, ông kỳ vọng Nokia sẽ đóng góp như thế nào trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam?
Ông Hiro Miura: Cam kết của chúng tôi vẫn không thay đổi; với tư cách là một nhà cung cấp giải pháp công nghệ, Nokia sẽ tiếp tục cung cấp các công nghệ để hiện đại hóa hạ tầng trọng yếu tại Việt Nam. Nhiệm vụ của tôi trên cương vị Tổng giám đốc Nokia Việt Nam là đóng góp càng nhiều càng tốt, đặc biệt là công nghệ để hiện đại hóa hạ tầng và phát triển hạ tầng cũng là nền tảng để phát triển kinh tế.
Chúng tôi vẫn hợp tác chặt chẽ với các đối tác tại Việt Nam ngoài đóng góp trực tiếp còn có những đóng góp gián tiếp thông qua hệ thống đối tác trong hệ sinh thái này.
Để phát triển một đất nước, nghiên cứu phát triển và đạo tạo rất quan trọng. Nokia cũng có những đóng góp về công nghệ cho Trung tâm công nghệ chiến lược Việt–Úc (ASTC). Trong Trung tâm đó chúng tôi sẽ cung cấp những công nghệ mới để sao cho các đối tác nghiên cứu phát triển. Các đơn vị đào tạo ở Việt Nam có thể tìm hiểu việc ứng dụng công nghệ đó vào Việt Nam như thế nào và đào tạo các thế hệ nhà nghiên cứu mới có thể làm chủ các công nghệ như vậy trong tương lai,
Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!