Quốc hội khóa II (1960-1964) là Quốc hội đầu tiên hoạt động hoàn toàn trong thời kỳ đất nước bị chia cắt.
Quốc hội đã góp phần quan trọng vào việc đẩy mạnh cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân ở miền Nam, chống chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” của đế quốc Mỹ, thực hiện thống nhất nước nhà, hướng tới xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh.
Hoạt động của Quốc hội khóa II đã đóng góp quan trọng vào việc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng và khôi phục kinh tế ở miền Bắc, đẩy mạnh cuộc đấu tranh giải phóng ở miền Nam; đã thực thi những chính sách phù hợp về dân chủ, chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân trong những điều kiện cực kỳ khó khăn; góp phần bảo đảm hiệu lực và hiệu quả của chính quyền Nhà nước trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, giải phóng đất nước ở miền Nam và đấu tranh thống nhất Tổ quốc.
Số liệu cơ bản
Nhiệm kỳ: 1960-1964
Ngày bầu cử: 8/5/1960
Tỉ lệ cử tri bỏ phiếu: 97,52%.
Tổng số đại biểu: 453
Số đại biểu được bầu: 362
Số đại biểu khóa I miền Nam lưu nhiệm: 91
Thành phần đại biểu Quốc hội
Công nhân: 50
Nông dân: 47
Cán bộ chính trị: 129
Quân đội: 20
Nhân sỹ, tôn giáo:
Cán bộ văn hóa, giáo dục, pháp luật: 37
Ðảng viên: 298
Ngoài Ðảng: 64
Dân tộc thiểu số: 56
Phụ nữ: 49
Thanh niên (20 30 tuổi): 42
Phụ lão: (trên 60 tuổi): 19
Cán bộ kinh tế, khoa học-kỹ thuật: 66
Anh hùng lao động và chiến đấu: 19
Cán bộ ở Trung ương: 110
Cán bộ ở địa phương: 252
CÁC KỲ HỌP NỔI BẬT
Quốc hội khóa II kéo dài bốn năm (1960-1964), với tám kỳ họp.
Kỳ họp thứ nhất
Họp từ ngày 6 đến ngày 15/7/1960, tại Hà Nội
Kỳ họp thứ 4
Họp ngày 26/4/1962, Quốc hội ra tuyên bố chống chính sách xâm lược quân sự của Mỹ đối với miền Nam Việt Nam
Kỳ họp thứ 6
Từ ngày 29/4 đến 4/5/1963
Quốc hội đã thông qua Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất (1961-1965). Miền Bắc xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho Chủ nghĩa xã hội; tiếp tục cải tạo xã hội chủ nghĩa, vừa củng cố và hoàn thiện sản xuất, nâng cao đời sống nhân dân về mọi mặt, đồng thời tăng cường củng cố quốc phòng, giữ gìn trật tự an ninh bảo vệ sự nghiệp xây dựng xã hội chủ nghĩa, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh thống nhất nước nhà.
26/7/1960
+ Luật Tổ chức Hội đồng Chính phủ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa
+ Luật Tổ chức Quốc hội nước Việt Nam dân chủ cộng hòa
+ Luật Tổ chức Tòa án nhân dân
+ Luật Tổ chức Viện Kiểm sát nhân dân
10/11/1962
+ Luật Sửa đổi và bổ sung Luật Nghĩa vụ quân sự
+ Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban Hành chính các cấp
23/10/1961
Pháp lệnh về việc bầu cử Hội đồng nhân dân các cấp
30/3/1961
Pháp lệnh Quy định cụ thể về tổ chức của Tòa án nhân dân tối cao và tổ chức các Tòa án nhân dân địa phương
4/10/1961
Pháp lệnh Quy định việc quản lý nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy
16/9/1961
Pháp lệnh Ðặt Huân chương và Huy chương Chiến sĩ vẻ vang
12/8/1961
Pháp lệnh Quy định chế độ phục vụ của sĩ quan công an nhân dân vũ trang
18/4/1962
Pháp lệnh Quy định cụ thể về tổ chức của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao
20/7/1962
+ Pháp lệnh Quy định chế độ cấp bậc của sĩ quan và hạ sĩ quan Cảnh sát nhân dân nước Việt Nam dân chủ cộng hòa
+ Pháp lệnh Quy định nhiệm vụ, quyền hạn của Cảnh sát nhân dân nước Việt Nam dân chủ cộng hòa
5/4/1963
Pháp lệnh Quy định cơ quan phụ trách quản lý công tác phòng cháy và chữa cháy và chế độ cấp bậc của sĩ quan và hạ sĩ quan phòng cháy và chữa cháy
Các hiệp định, hiệp ước, công ước quốc tế được phê chuẩn :
4 hiệp ước/hiệp định song phương
13/6/1963
Nghị quyết phê chuẩn Hiệp định Lãnh sự giữa Việt Nam và Tiệp Khắc
7/1/1963
+ Nghị quyết phê chuẩn Hiệp ước Thương mại và Hàng hải giữa Việt Nam và Triều Tiên
+ Nghị quyết phê chuẩn Hiệp ước Thương mại và Hàng hải giữa Việt Nam và Trung Hoa
24/11/1963
Nghị quyết phê chuẩn Hiệp định Bưu chính và Điện chính giữa Việt Nam và Cuba
TĂNG CƯỜNG PHÁP CHẾ CỦA NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA
Trong nhiệm kỳ của Quốc hội khóa II, Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thông qua 6 luật, 261 nghị quyết và pháp lệnh nhằm kiện toàn bộ máy nhà nước, phát huy dân chủ nhân dân, bảo vệ nhà nước, bảo vệ quyền lợi của công dân theo tinh thần Hiến pháp năm 1959.
THÔNG QUA KẾ HOẠCH NHÀ NƯỚC 5 NĂM LẦN THỨ NHẤT (1961-1965)
Các kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội hằng năm được Quốc hội thông qua tại các kỳ họp. Kỳ họp thứ sáu, Quốc hội khóa II (28/4-8/5/1963), Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về kế hoạch nhà nước 5 năm lần thứ nhất (1961-1965).
Trên cơ sở các kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội, Chính phủ đã chỉ đạo thực hiện đạt nhiều kết quả, góp phần xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất, nâng cao đời sống Nhân dân về mọi mặt, đồng thời tăng cường củng cố quốc phòng, giữ gìn trật tự an ninh bảo vệ sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đấu tranh thống nhất nước nhà.
HOẠT ĐỘNG GIÁM SÁT CỦA QUỐC HỘI KHÓA II
Trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa II (1960-1964), hoạt động giám sát tiếp tục được củng cố, từng bước hoàn thiện trong bối cảnh đất nước tiến hành công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam.
Quốc hội đã thực hiện quyền giám sát thông qua việc xem xét, đánh giá các báo cáo của Chính phủ và các cơ quan hữu quan; đồng thời, thông qua hoạt động chất vấn, thảo luận tại các kỳ họp, thể hiện rõ vai trò kiểm tra, đôn đốc việc thi hành Hiến pháp và pháp luật.
Trong điều kiện đặc biệt của đất nước, hoạt động giám sát đã góp phần bảo đảm hiệu lực quản lý của Nhà nước, củng cố niềm tin của Nhân dân vào bộ máy chính quyền và sự lãnh đạo của Đảng, từ đó tạo nền tảng cho những bước phát triển tiếp theo của Quốc hội.
HOẠT ĐỘNG ĐỐI NGOẠI: TRANH THỦ SỰ ỦNG HỘ CỦA CỘNG ĐỒNG QUỐC TẾ
Trong điều kiện xây dựng đất nước ở miền Bắc và đẩy mạnh cuộc đấu tranh chống Mỹ ở miền Nam, hoạt động đối ngoại của Quốc hội ngày càng phong phú, đa dạng trên các mặt chính trị, kinh tế, văn hóa.
Quốc hội tập trung lên án sự leo thang chiến tranh, phá hoại hòa bình của Mỹ ngụy, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của các nước anh em đối với sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, thực hiện hòa bình, thống nhất nước nhà.
Quốc hội đã cử nhiều phái đoàn đi thăm các nước và đón tiếp các đoàn đại biểu nước ngoài đến thăm. Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã phê chuẩn nhiều hiệp định, hiệp ước kinh tế, thiết lập quan hệ ngoại giao và cử đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài.
Bốn năm hoạt động của Quốc hội khóa II là một chặng đường lịch sử phát triển mới của đất nước nhằm đẩy mạnh sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc, đấu tranh thực hiện hòa bình, thống nhất nước nhà. Ghi nhận những kết quả to lớn mà Quốc hội đã đạt được trong những năm 1960-1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: Quốc hội khóa II là “Quốc hội xây dựng chủ nghĩa xã hội và đấu tranh thực hiện thống nhất nước nhà”./.
