Nhân quyền không phải là những khái niệm trừu tượng trên các diễn đàn quốc tế mà là những lợi ích thiết thân, cụ thể của mỗi người dân trong đời sống thường ngày.
Nhìn lại chặng đường 50 năm sau ngày đất nước thống nhất, Việt Nam đã chứng minh mối quan hệ biện chứng không thể tách rời: Bảo đảm quyền con người chính là mục tiêu và động lực của sự phát triển, và ngược lại, chỉ có phát triển bền vững mới tạo ra nguồn lực để bảo đảm quyền con người thực chất nhất.
Triết lý "lấy con người làm trung tâm": Từ chủ trương đến hiện thực
Trong quan niệm của Việt Nam, quyền con người trước hết là quyền được sống trong hòa bình, độc lập, tự do và no ấm. Mục tiêu xuyên suốt “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” không chỉ là khẩu hiệu phát triển, mà chính là sự cụ thể hóa sinh động nhất nội dung cốt lõi của quyền con người trong điều kiện đặc thù của Việt Nam.
Tại các diễn đàn chính trị quan trọng trong năm 2024 và 2025, Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh quan điểm nhất quán: "Con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và là động lực của sự phát triển."
Điều này khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước trong việc đặt lợi ích của nhân dân lên trên hết, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình vươn mình của dân tộc.
Quan điểm này cũng giải quyết triệt để mối quan hệ giữa chủ quyền quốc gia và nhân quyền. Thực tiễn 50 năm qua cho thấy, chỉ có môi trường hòa bình, ổn định chính trị mới tạo ra "không gian" để thực thi các quyền kinh tế, xã hội và văn hóa.
Những biến động và sụp đổ thể chế ở nhiều nơi trên thế giới là minh chứng ngược đau xót: khi chủ quyền bị xâm phạm, ổn định bị phá vỡ, người dân là những người đầu tiên mất đi những quyền cơ bản nhất.
Không có minh chứng nào thuyết phục hơn về thành tựu nhân quyền bằng sự thay đổi trong chất lượng sống của người dân. Từ một quốc gia thiếu đói, Việt Nam đã thực hiện thành công cuộc cách mạng về quyền được sống no ấm.
Về thu nhập bình quân đầu người từ mức vỏn vẹn 159-185 USD/năm giai đoạn 1980-1990 đã tăng lên khoảng 2.750 USD năm 2020.
Đặc biệt, tính đến năm 2023 con số này đạt hơn 4.280-4.300 USD và ước đạt trên 4.600-4.700 USD vào năm 2024. Đối với vấn đề an ninh lương thực được đảm bảo qua vị trí cường quốc xuất khẩu nông sản, đứng thứ ba thế giới về xuất khẩu gạo với sản lượng khoảng 9 triệu tấn năm 2024 của Việt Nam. Cùng với đó là tỷ lệ hộ nghèo giảm từ mức hơn 58% năm 1993 xuống còn 2,23% năm 2021.
Phát biểu tại hội nghị tổng kết công tác giảm nghèo giai đoạn 2021-2025 và định hướng chiến lược 2026-2035, Phó Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Hồng Đào cho biết trong giai đoạn 2021-2025, Việt Nam không chỉ hoàn thành sớm mục tiêu thiên niên kỷ mà còn đang chuyển dịch mạnh mẽ sang giảm nghèo đa chiều, bao trùm và bền vững, được quốc tế công nhận là điểm sáng toàn cầu.
Bên cạnh tăng trưởng kinh tế, các chỉ số về y tế và giáo dục-thước đo trực tiếp của quyền được chăm sóc sức khỏe và học tập - cũng ghi nhận những bước tiến vượt bậc.
Theo Báo cáo phát triển con người năm 2024 của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP), chỉ số HDI của Việt Nam năm 2023 đạt 0,766, đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia có "Mức phát triển con người cao," xếp thứ 93/193 quốc gia.
So với năm 1990, chỉ số này đã tăng hơn 53% (từ 0,499 lên 0,766), đưa Việt Nam từ nhóm cuối bảng vươn lên nửa trên của bảng xếp hạng thế giới.
Bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, trong bài phát biểu công bố báo cáo vào giữa năm 2025 đã nhận định: "Việt Nam vẫn là một quốc gia đạt mức phát triển con người cao... Những kết quả này rất đáng khích lệ, thể hiện cam kết mạnh mẽ của Chính phủ trong việc cải thiện y tế, giáo dục và đời sống nhân dân."
Các chỉ số y tế cụ thể như tuổi thọ trung bình tăng từ 70,5 tuổi (1990) lên 74,5 tuổi (2023); Tỷ suất tử vong trẻ sơ sinh giảm sâu từ 32,6/1.000 ca (1993) xuống còn 12,1 (2023) và chỉ số bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân đạt 68 điểm, tương đương mức trung bình thế giới, với tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt khoảng 93% dân số.
Bác bỏ luận điệu sai trái bằng thực tiễn sinh động
Mặc dù đạt được những thành tựu to lớn, Việt Nam vẫn đối mặt với những luận điệu xuyên tạc, cố tình đối lập "nhân quyền phương Tây" với thực tiễn tại Việt Nam.
Tại Phiên đối thoại bảo vệ Báo cáo quốc gia theo Cơ chế rà soát định kỳ phổ quát (UPR) chu kỳ 4 tại Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đỗ Hùng Việt đã khẳng định: "Không có một mô hình duy nhất đúng cho tất cả các quốc gia. Mỗi nước có quyền lựa chọn con đường phát triển riêng phù hợp với hoàn cảnh, lịch sử và văn hóa của mình."
Quan điểm này hoàn toàn thống nhất với thực tế: Với một đất nước đi lên từ tro tàn chiến tranh, quyền con người thiết thực nhất chính là quyền được ăn no, mặc ấm, trẻ em được đến trường, người bệnh được chữa trị. Trong mọi chiến lược quốc gia, từ xây dựng nông thôn mới đến phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số, Việt Nam luôn đặt mục tiêu "không để ai bị bỏ lại phía sau".
Thành công của Việt Nam trong 50 năm qua không chỉ nằm ở những con số tăng trưởng GDP hay vị trí trên các bảng xếp hạng quốc tế. Giá trị lớn nhất nằm ở chỗ hàng chục triệu người dân đã thoát khỏi đói nghèo, vị thế của người dân vùng cao, vùng sâu, vùng xa ngày càng được nâng cao và mạng lưới an sinh xã hội ngày càng mở rộng.
Đó chính là "chất nhân quyền" thấm đẫm trong mô hình phát triển của Việt Nam: Lấy con người làm trung tâm, lấy cuộc sống ấm no, hạnh phúc của nhân dân làm thước đo giá trị cao nhất. Đây cũng chính là câu trả lời đanh thép và thuyết phục nhất trước mọi luận điệu sai trái về tình hình nhân quyền tại Việt Nam./.
Việt Nam là thành viên tích cực của Hội đồng nhân quyền Liên hợp quốc
Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang trả lời phỏng vấn của phóng viên Thông tấn xã Việt Nam về ý nghĩa của sự kiện Việt Nam vừa tái đắc cử thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc.
