Chúng tôi thường xuyên gặp ông khi những sự kiện được tổ chức tại thủ đô Mátxcơva hay ở những địa điểm khác trên "xứ sở Bạch Dương" liên quan đến cuộc chiến đấu anh hùng của nhân dân Việt Nam và những sự kiện phản ánh mọi mặt cuộc sống của Việt Nam hiện nay.

Ông và rất nhiều lão thành khác hầu như không bỏ bất kỳ hoạt động nào liên quan đến Việt Nam. Ông là Victor Gorbatko, hai lần Anh hùng Liên Xô, Anh hùng Mông Cổ và Anh hùng Việt Nam, người đã cùng Anh hùng Phạm Tuân thực hiện thành công chuyến bay vào vũ trụ một tuần (23-31/7/1980) trên con tàu "Liên hợp -37."

Mặc dù đã ngoại thất thập với đầu tóc bạc phơ, nhưng tấm lòng của ông đối với Việt Nam vẫn trẻ trung và nồng ấm như cách đây 30 năm khi lần đầu tiên ông đặt chân đến Việt Nam và được chào đón như người con của nước Việt trở về.

Ông kể với chúng tôi những ngày đầu tiên tập luyện với Phạm Tuân và cảm nhận được tính cần cù, ham học và thông minh của người Việt Nam thông qua người con ưu tú này. Khả năng tiếp thu nhanh chóng về công nghệ vũ trụ hiện đại của Phạm Tuân, mặc dù lúc đó mới chỉ là lần đầu tiên anh được tiếp cận, khiến ông nể phục.

Gorbatko khẳng định việc được cùng với "Người bắn hạ máy bay B-52 của Mỹ" thực hiện một trong những chương trình liên chính phủ Liên Xô-Việt Nam trong khuôn khổ "Interkosmos" là một vinh dự lớn lao đối với ông.

Ông đánh giá chương trình này không chỉ có tầm quan trọng to lớn về chính trị, mà còn rất có ý nghĩa lâu dài về kinh tế và khoa học-công nghệ đối với Việt Nam nhờ những thí nghiệm thành công trên tàu "Liên hợp -37." Gorbatko còn nhớ như in Phạm Tuân đã kinh qua các học viện quân sự mang tên Zhukov và Gagarin nên rất thông thạo tiếng Nga.

Ông kể lại những ngày làm việc trên tàu "Liên hợp - 37," hai người đã cùng hai nhà du hành Leonid Popov và Valery Riumin hát các bài dân ca Nga để xua tan mỏi mệt và nỗi nhớ Trái Đất. Phạm Tuân thậm chí đã đóng vai trò thông ngôn thay các phiên dịch viên khi phải dịch những thuật ngữ khoa học vũ trụ khó trong các cuộc họp báo về chuyến bay.

Hồi tưởng về những chuyến thăm Việt Nam, Gorbatko kể say sưa về vẻ đẹp thiên nhiên của các danh lam thắng cảnh ở Việt Nam, từ Vịnh Hạ Long có một không hai, các bãi biển phủ đầy cát trắng ở Đà Nẵng, Nha Trang và Vũng Tàu, đặc biệt là nét đẹp cổ kính của Thủ đô Hà Nội và kinh thành Huế, cũng như sự trang hoàng của Thành phố Hồ Chí Minh, nơi vẫn được coi là "Hòn Ngọc Viễn Đông."

Tuy nhiên, trên tất cả là lòng mến khách và tinh thần lạc quan, yêu đời của con người Việt Nam. Ông nhớ về người vợ cả đã quá cố, nhớ về tấm lòng mê say Việt Nam của bà. Ông vui mừng trước những sự đổi thay trong đời sống xã hội của Việt Nam, những thành tựu vượt bậc mà Việt Nam đã đạt được trong thời kỳ đổi mới.

Trong cuộc gặp gỡ với Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nông Đức Mạnh mới đây, ông được biết Việt Nam không còn người đói, nông nghiệp Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo và đời sống của người Việt ngày càng được cải thiện về chất.

Khi bài báo này đến với bạn đọc thì ông Gorbatko cùng người vợ kế và cháu gái đã có mặt ở Việt Nam để tham dự lễ kỷ niệm 30 năm chuyến bay vũ trụ Việt-Xô và gặp lại Anh hùng Phạm Tuân cùng đồng đội, bạn bè và người thân của hai người.

Ông đang rất mong mỏi tới giây phút được quây quần bên các bạn Việt Nam, cùng nhau nhớ lại những người quen biết đã ngã xuống vì độc lập và tự do của Tổ quốc Việt Nam, cũng như cầu chúc cho Việt Nam "mưa thuận, gió hòa, dân giàu, nước mạnh."

Về tình cảm với Việt Nam, ông khẳng định đất Việt là Tổ quốc thứ hai của mình và với ông trở lại Việt Nam lần này có cảm giác như người con được trở về với đất mẹ.

Còn chúng tôi, không gì hơn là Gorbatko dồi dào sức khỏe để còn hoạt động lâu dài trong ban lãnh đạo Hội Hữu nghị Nga-Việt và Quỹ Hòa bình Mátxcơva, để còn đến với Việt Nam, với đất nước mà ông đã "nghĩa nặng, tình sâu."/.

Đình Lanh (Báo Tin tức/Vietnam+)