Trên thế giới ảo với hàng tỷ người dùng, mỗi hành động “click” (nhấp) chuột, mỗi nút “like”(thích) hay mỗi lượt “share” (chia sẻ) không còn đơn thuần là sở thích cá nhân.
Đặc biệt với mỗi đảng viên thì không gian mạng chính là một mặt trận tư tưởng thời kỳ mới - nơi bản lĩnh chính trị, trách nhiệm nêu gương và văn hóa ứng xử của họ được đặt dưới sự giám sát trực tiếp của nhân dân.
Trách nhiệm sàng lọc thông tin
Trong kỷ nguyên số, không gian mạng đã xóa nhòa mọi biên giới về khoảng cách và thời gian. Sự dịch chuyển từ các phương thức tương tác truyền thống sang môi trường số hóa diễn ra với tốc độ chóng mặt. Biến chuyển này không chỉ mang lại sự tiện lợi trong công việc, đời sống mà còn đặt ra những thách thức chưa từng có đối với công tác tư tưởng của Đảng.
Tiến sỹ Đinh Thị Thanh Nga, Trưởng bộ môn Luật Hành chính-Hình sự, Trường Đại học Sài Gòn nhận định yếu tố văn hóa trong thời đại ngày nay không còn giới hạn ở các hành vi ứng xử, giao tiếp trực tiếp thường nhật, mà đã mở rộng sang một không gian mới, vô cùng sống động và đặc biệt là “không có ngày nghỉ.” Đó chính là không gian mạng.
Chính tính chất liên tục, không biên giới và tốc độ lan truyền thông tin theo cấp số nhân của mạng xã hội khiến môi trường này trở thành một “mặt trận” đúng nghĩa.
Hiện nay, phần lớn đảng viên đều tiếp xúc với không gian mạng không ít thì nhiều qua quá trình làm việc, trao đổi thông tin. Mạng xã hội vừa là công cụ tác nghiệp, vừa là nơi tiếp nhận nguồn thông tin khổng lồ từ xã hội.
Tuy nhiên, bên cạnh dòng chảy thông tin chính thống mang giá trị nhân văn, môi trường mạng cũng đầy rẫy rủi ro từ những thông tin sai lệch, độc hại, những luận điệu lừa đảo, kích động chống phá của các thế lực thù địch. Đặc biệt, giới trẻ hiện nay vốn phản ứng nhanh với công nghệ nhưng lại là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương, dễ bị dẫn dắt bởi những luồng thông tin bóp méo sự thật.
Đứng trước cơn bão thông tin thật giả lẫn lộn, việc rèn luyện “sức đề kháng” tâm lý và tư tưởng đối với mỗi đảng viên là yêu cầu cấp thiết hàng đầu. Đảng viên không thể là “người dùng” thông tin thụ động, càng không thể để bản thân bị cuốn theo những hiệu ứng đám đông mang tính tiêu cực.
Theo ông Mai Hữu Quyết, Bí thư Đảng ủy phường Thủ Đức (Thành phố Hồ Chí Minh), mỗi đảng viên, trước hết trong hệ thống chính trị, phải có năng lực tự xác định cho mình đâu là thông tin tốt, tích cực và đâu là thông tin chưa tốt, độc hại.
Từ việc nhận diện đúng, người đảng viên mới có cơ sở để chắt lọc, xử lý thông tin một cách thông thái. Mỗi đảng viên, công chức phải nêu gương trên hết và phải là một “pháo đài” tốt nhất cho việc miễn nhiễm đối với các thông tin xấu độc trên không gian mạng.
Sự "miễn nhiễm" này không tự nhiên mà có, nó được hình thành từ bản lĩnh chính trị vững vàng, ý thức chấp hành nghiêm chỉnh luật pháp và các quy định của Đảng về phát ngôn.
Chị Nguyễn Thị Ngọc Trâm, Đảng viên Chi bộ Văn phòng Hội đồng Nhân dân - Ủy ban Nhân dân phường Bàn Cờ chia sẻ người dùng mạng thông minh trước hết phải thể hiện tinh thần trách nhiệm cao bằng việc tỉnh táo phân loại, kiểm chứng nguồn tin trước khi quyết định lan truyền.
Thực tế cho thấy, không ít trường hợp người dùng mạng vì nhẹ dạ, cả tin đã vô tình chia sẻ các thông tin sai lệch từ các hội nhóm không chính thống. Đối với một người đảng viên, hành vi này không chỉ là sự thiếu sót trong kỹ năng số mà còn là biểu hiện của sự thiếu trách nhiệm trước tổ chức và xã hội.
Khi phát hiện các luồng thông tin đi ngược lại chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, một đảng viên bản lĩnh không chọn cách lờ đi. Thay vào đó, họ cần giữ sự bình tĩnh, báo cáo cơ quan chức năng, đồng thời chủ động trao đổi, nhắc nhở những người chia sẻ thông tin xung quanh mình để giúp họ nhận định lại bản chất vấn đề. Đó chính là sự thực hành nêu gương từ những hành động nhỏ nhất trên Internet.
Bàn về tính tiên phong của người cộng sản trên Internet, ông Nguyễn Văn Lâm, Bí thư Chi bộ khu phố 52, phường Thủ Đức cho rằng, người đảng viên luôn phải thể hiện vai trò đi đầu, dẫn dắt. Muốn dẫn dắt đúng, trước hết tư duy phải đúng và nguồn tiếp cận phải chuẩn xác.
“Ở khu phố 52, các đảng viên đều quán triệt khi hoạt động trên mạng xã hội phải tìm những trang, những kênh chính thống, bao gồm cả báo chí chính thống và hệ thống cổng thông tin của Đảng, Nhà nước, Chính phủ hay của các địa phương. Chúng tôi phải đặc biệt gương mẫu đi đầu và nghiêm túc thực hiện chuẩn mực khi tham gia mạng xã hội,” ông Lâm cho biết.
Tiếp nối góc nhìn về tinh thần trách nhiệm cá nhân, bà Huỳnh Thị Kim Hoa, Bí thư Chi bộ khu phố 51, phường Thủ Đức chia sẻ sâu hơn về việc cụ thể hóa vai trò nêu gương của người đảng viên ngay trên các tài khoản cá nhân như Zalo, Facebook. Việc nêu gương không chỉ dừng lại ở cách giao tiếp ngoài đời thực với người xung quanh tại địa phương hay xã hội, mà phải được phản ánh rõ nét qua từng nội dung đăng tải trên mạng xã hội.
“Mang trong mình sự tín nhiệm cao của tổ chức, hành động đúng đắn của người đảng viên đi trước sẽ là điểm tựa để các quần chúng nhân dân làm theo. Ngược lại, những thông tin sai lệch, không đúng thì tuyệt đối không chia sẻ làm ảnh hưởng đến cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ,”, bà Hoa chia sẻ.
Đặc biệt, bà Hoa cũng chỉ ra rằng, trách nhiệm của người đảng viên không dừng lại ở bản thân mà còn phải mở rộng ra phạm vi gia đình. “Chúng tôi kêu gọi đảng viên trong khu phố chủ động định hướng, dẫn dắt người thân khi tham gia mạng xã hội phải biết tìm kiếm các nguồn tin để học tập; kiên quyết bài trừ, không xem những thông tin xấu, độc,” bà Hoa nói thêm.
Kiến tạo văn hóa ứng xử số chuẩn mực
Nếu như việc phòng, chống thông tin xấu độc được coi là “xây lũy đắp thành”, thì việc chủ động chia sẻ, nhân rộng những câu chuyện đẹp, những năng lượng tích cực chính là chiến lược “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, tạo ra một môi trường mạng trong sạch, lành mạnh.
Câu chuyện thực tiễn tại khu phố 33, phường Diên Hồng, Thành phố Hồ Chí Minh là minh chứng rõ nét cho thấy hiệu quả của phương thức này. Bà Nguyễn Thị Thanh, một đảng viên, một Bí thư Chi bộ gương mẫu, hằng ngày đều chọn lọc các thông tin bổ ích, những gương người tốt việc tốt, những hoạt động thiết thực từ các trang thông tin chính thống để đưa về nhóm Zalo chung của ban điều hành khu phố và lan tỏa đến từng hộ dân.
Từ một hành động bền bỉ của bà Thanh, những giá trị nhân văn đã được truyền tải trực tiếp đến gần 700 hộ dân trong khu phố. “Khi người dân được tiếp cận thường xuyên với những điều tử tế, những thông tin chính thống và có ích, lòng tin của họ được củng cố, “sức đề kháng” chung của cả cộng đồng dân cư trước các tin đồn ác ý cũng từ đó tăng lên rõ rệt,” bà Thanh hồ hởi chia sẻ.
Trao đổi về các giải pháp mang tính chiến lược hơn như chủ trương xây dựng hàng nghìn tài khoản có sức ảnh hưởng (KOC) để tuyên truyền các nghị quyết, chính sách của Đảng theo dạng hướng dẫn, dẫn dắt trên không gian mạng, ông Huỳnh Gia Giang, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân phường Bàn Cờ cho rằng, giải pháp gốc rễ và bền vững nhất vẫn phải bắt nguồn từ sức mạnh tổng hợp của toàn dân.
Mỗi tổ chức Đảng, mỗi cơ quan, đoàn thể cần có những trang thông tin chính quy để kịp thời cập nhật tình hình địa phương, cảnh giác các thủ đoạn lừa đảo và lan tỏa mô hình điển hình. “Mỗi một bông hoa sẽ làm tươi thắm vườn hoa, chứ không phải là 1.000 hay 10.000 thành viên thì sẽ làm trong sạch được mạng xã hội, mà phải bằng nhiều giải pháp. Tiêu chí cốt lõi là làm sao để chính mỗi người dân, mỗi tế bào của xã hội tự ý thức trở thành một “pháo đài” phòng chống thông tin độc hại,” ông Huỳnh Gia Giang nhấn mạnh.
Thực hành nêu gương trên mạng xã hội không dừng lại ở việc đăng tải hay chia sẻ điều gì, mà cốt lõi hơn, đó là thái độ và tư duy khi đối thoại trên môi trường ảo. Mạng xã hội thường kích thích xu hướng phản ứng nhanh, dễ đẩy cảm xúc của con người đi xa, đặc biệt là các cảm xúc tiêu cực. Một bộ phận người dùng mạng khi tranh luận dễ rơi vào bẫy công kích cá nhân, dùng lời lẽ xúc phạm, thiếu văn hóa. Đảng viên tuyệt đối không được phép để mình trượt theo xu hướng tiêu cực này.
Tiến sỹ Đinh Thị Thanh Nga lưu ý trên mạng xã hội, mọi hành động của chúng ta đều để lại dấu vết. Người đảng viên khi xây dựng hình ảnh văn hóa cá nhân trên không gian mạng phải nỗ lực kiểm soát tốt cảm xúc, cẩn trọng trước mọi phát ngôn. Ngay cả khi tham gia đấu tranh, phản bác lại các quan điểm sai trái, thù địch, người đảng viên cũng phải thể hiện tinh thần thượng tôn pháp luật và tính văn hóa cao.
Nêu gương trên mạng xã hội là một nội dung mới, mang tính thời sự nhưng lại phản ánh sâu sắc bản chất người đảng viên trong thời đại số. Mỗi trang cá nhân của người đảng viên chính là một “ô cửa kính” công khai phản chiếu tư cách, đạo đức và trình độ của họ trước quần chúng nhân dân.
Khi từng đảng viên tự ý thức trách nhiệm, biến tài khoản mạng xã hội của mình thành một “trạm phát sóng” những điều tử tế, một “cột thu lôi” ngăn chặn tin độc hại và một “pháo đài” bảo vệ văn hóa chính trị, môi trường mạng xã hội tại Việt Nam sẽ ngày càng trong sạch hơn. Đó không chỉ là việc thực hiện các quy định của Đảng, mà còn là hành động thiết thực của những người cộng sản chân chính./.
Vĩnh Long: Khởi tố đối tượng dùng mạng xã hội chia sẻ nội dung xuyên tạc