Ngày 5/3, Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) chính thức thông qua bản sửa đổi Luật Khí hậu châu Âu, trong đó đưa ra mục tiêu khí hậu trung hạn mang tính ràng buộc cho năm 2040 với cam kết giảm 90% lượng phát thải khí nhà kính ròng so với mức của năm 1990.
Mục tiêu này nhằm củng cố lộ trình của EU hướng tới trạng thái trung hòa khí hậu vào năm 2050 trên tất cả các lĩnh vực kinh tế.
Luật mới quy định từ năm 2036, các tín chỉ quốc tế chất lượng cao có thể được sử dụng nhưng chỉ tối đa 5% lượng phát thải ròng của EU năm 1990, trong khi ít nhất 85% lượng phát thải phải được cắt giảm trong nội khối. Các tín chỉ này phải dựa trên các hoạt động giảm phát thải đáng tin cậy tại các quốc gia đối tác và phù hợp với Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu.
Phát biểu với tư cách quốc gia Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, Bộ trưởng Nông nghiệp, Phát triển nông thôn và Môi trường Cộng hòa Cyprus, bà Maria Panayiotou, nhấn mạnh EU tiếp tục cam kết dẫn đầu cuộc chiến toàn cầu chống biến đổi khí hậu, đồng thời bảo vệ năng lực cạnh tranh và đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau. Bà cũng cho rằng mục tiêu cột mốc 2040 sẽ mang lại sự an tâm cần thiết cho các ngành công nghiệp, người dân và nhà đầu tư trong quá trình chuyển đổi xanh.
Luật sửa đổi cũng xác định các yếu tố then chốt mà Ủy ban châu Âu (EC) phải cân nhắc khi xây dựng các đề xuất sau năm 2030, bao gồm năng lực cạnh tranh, tinh giản thủ tục, công bằng xã hội, an ninh năng lượng và khả năng chi trả. Trong đó, nổi bật là việc loại bỏ carbon vĩnh viễn thông qua các quy trình thu giữ và lưu trữ CO2 bền vững để bù đắp lượng phát thải khó giảm, đồng thời tăng cường tính linh hoạt trong áp dụng chính sách và công cụ hỗ trợ để đạt mục tiêu hiệu quả cũng như tiết kiệm chi phí.
Bản sửa đổi cũng lùi thời hạn vận hành đầy đủ của Hệ thống Giao dịch phát thải ETS2 dành cho giao thông đường bộ, tòa nhà và các lĩnh vực khác từ năm 2027 sang năm 2028. Luật sẽ có hiệu lực 20 ngày sau khi đăng trên Công báo EU và áp dụng trực tiếp tại tất cả các quốc gia thành viên. Ủy ban sẽ đưa ra các đề xuất triển khai mục tiêu ràng buộc năm 2040.
Luật cũng quy định rà soát định kỳ 2 năm/lần dựa trên tiến bộ khoa học, công nghệ, giá năng lượng, năng lực loại bỏ ròng và tính linh hoạt của các quốc gia thành viên. Trên cơ sở đó, EC có thể đề xuất sửa đổi hoặc có biện pháp bổ sung để bảo đảm năng lực cạnh tranh và thịnh vượng lâu dài của EU.
Được thông qua lần đầu năm 2021, Luật Khí hậu châu Âu là nền tảng pháp lý cho chính sách khí hậu dài hạn của EU với mục tiêu trung hòa khí hậu vào năm 2050 và giảm ít nhất 55% phát thải ròng vào năm 2030.
Sau khi EC công bố báo cáo “Mục tiêu khí hậu 2040” và đề xuất sửa đổi luật vào năm 2025, Hội đồng EU đã thống nhất khung mục tiêu 2040, nhấn mạnh sự cần thiết của cách tiếp cận cân bằng, vừa bảo vệ năng lực cạnh tranh, vừa đảm bảo chuyển đổi công bằng về mặt xã hội và tăng cường hỗ trợ cho các ngành công nghiệp cũng như người dân trong quá trình thực hiện.
Việc thông qua Luật Khí hậu sửa đổi đánh dấu bước tiến quan trọng, khẳng định cam kết của EU đi đầu toàn cầu về biến đổi khí hậu và tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho quá trình chuyển đổi xanh trong thập kỷ tới./.
EU kỳ vọng đạt thỏa thuận về mục tiêu khí hậu 2040 trước thềm COP30
Ủy ban châu Âu đã công bố kế hoạch cắt giảm 90% lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính từ nay đến năm 2040 so với mức năm 1990 - một cột mốc quan trọng trong lộ trình đạt trung hòa carbon vào năm 2050.
