Thảo luận tại tổ sáng 4/6 về dự kiến Chươngtrình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2011, đa số các đại biểu đều đề nghị có giảipháp khắc phục tình trạng “dễ làm khó bỏ” trong thực hiện Chương trình; đồngthời quan tâm tập trung hơn những dự án liên quan đến các vấn đề quan trọng, bứcxúc của đời sống xã hội.
Đánh giá về tình hình thực hiện Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, cácđại biểu cho rằng bên cạnh những mặt tích cực, còn những mặt cần nghiêm túc xemxét, rút kinh nghiệm như việc đảm bảo tiến độ, chất lượng; công tác chuẩn bị;phối hợp giữa cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra; trách nhiệm của người đứngđầu cơ quan soạn thảo….
Đại biểu Hồ Quốc Dũng (Bình Định) cho rằng, hiện nay trong thực hiệnChương trình xây dựng luật, pháp lệnh còn tồn tại tư tưởng cục bộ, làm lợi chongành dẫn tới tình trạng phình to bộ máy, “thất nghiệp công sở” do đặt ra quánhiều những vị trí thừa, không có việc gì làm.
Đại biểu đề nghị, việc xây dựngluật phải thực hiện trên tinh thần vì lợi ích chung cho cả đất nước. Nhiều dự ánchậm so với kế hoạch, chương trình đề ra nhưng chưa có ai, cơ quan nào phải chịutrách nhiệm; làm luật theo kiểu tùy tiện, kịp thì trình, không kịp thì thôi; rútdự án mà không cần có lý do. Theo đại biểu, ít nhất cũng phải nêu tên những ai,những cơ quan nào không hoàn thành nhiệm vụ trước Quốc hội.
Góp ý vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2011, đại biểu Hồ QuốcDũng băn khoăn, đất đai là lĩnh vực hiện có nhiều vướng mắc, nhưng Luật đất đai(sửa đổi) đến cuối năm 2011 mới được Quốc hội cho ý kiến là quá chậm.
Ông đặt vấn đề việc sửa đổi nhiều luật khác được chia nhỏ ra, làmtừng phần (ví dụ Luật Giáo dục), tại sao không áp dụng với bộ luật lớn là LuậtĐất đai. Có thể tách lĩnh vực bồi thường, đền bù giải phóng mặt bằng thành 1luật riêng để tháo gỡ những điểm nghẽn trong đầu tư xây dựng cơ bản hiện nay.
"Ôm đồm cả 1 bộ luật, mỗi lần sửa rất khó,” đại biểu chia sẻ. Đại biểu HồQuốc Dũng cũng cho rằng cần ưu tiên hơn tới những vấn đề bức xúc của đất nướctrong quá trình xây dựng pháp luật, không để những vấn đề thiết yếu cứ trôi quanăm này đến năm khác.
Đại biểu Lê Thị Dung (An Giang) đánh giá công tác chuẩn bị nhiều dự án khátốt, tuy nhiên còn có nhiều dự án phải lùi thời hạn trình do chuẩn bị chưa tốt,trách nhiệm thế nào, của ai, chưa rõ? Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quansoạn thảo; trách nhiệm cơ quan thẩm tra; vai trò đóng góp của các đoàn đại biểuQuốc hội cũng còn hạn chế, chưa đầy đủ.
Công tác xây dựng luật còn tốn kém và chưa thực sự hiệu quả trong khi đóluật ban hành ra đi vào cuộc sống còn khó khăn. Một phần nguyên nhân là do Nghịđịnh hướng dẫn chưa tốt, chưa nghiêm túc, không ít Nghị định “chép” gần giốngnhư dự thảo luật.
Với góc nhìn của một người đại diện cơ quan thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy banPháp luật Đặng Văn Chiến (Lai Châu) cho rằng cần công bằng hơn trong đánh giá.Theo đại biểu, trước đây, công tác thẩm tra thường gặp khó khăn do thời gian quágấp rút nhưng nay, công tác phối hợp giữa các ủy ban, giữa Ủy ban Thường vụ Quốchội và Chính phủ tốt hơn, sớm hơn, tạo điều kiện để các ủy ban có những thẩm trađảm bảo chất lượng. Các dự án trình cũng đảm bảo chất lượng hơn, nội dung kỹhơn, thời gian trình sớm hơn.
Tuy nhiên, đại biểu Đặng Văn Chiến cũng băn khoăn khi nhiều luật về cácvấn đề quan trọng, bức xúc hiện nay đang phải xếp lại hết năm nọ đến năm kiatrong khi đất nước đang hội nhập, đang ở thời kỳ phát triển quan trọng trongbước chuyển mình trở thành nước công nghiệp.
Những luật cần thiết cho phát triển kinh tế-xã hội như đất đai (sửa đổi),ngân sách, ngân hàng, tín dụng, bảo hiểm tiền gửi liên tục bị hoãn hoặc lùi thờihạn trình. Theo đại biểu, có một thực tế là “dễ làm khó bỏ” trong xây dựng phápluật. Một dự án rất bức thiết là Luật đất đai (sửa đổi) là một ví dụ.
Đại biểu Nguyễn Hữu Nhơn (Đồng Tháp) nêu ý kiến cũng cần có sự thông cảmvới Chính phủ và căn cứ vào thực tiễn thể chế của Việt Nam trong khi đánh giá vềviệc thực hiện Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh.
Tuy thế, đại biểu cũng đồng tình đề nghị chỉ nên rút dự án luật trongtrường hợp bất khả kháng và có giải trình rõ lý do hợp lý, tránh tình trạng cứđưa vào chương trình xem xét rồi lại rút ra, gây bị động cho Quốc hội; đánh giásâu sắc lại khâu soạn thảo; nêu cao hơn nữa vai trò trách nhiệm “giữ cửa” của BộTư pháp trong thẩm định các dự án.
Cũng như nhiều đại biểu khác, đại biểu Nguyễn Hữu Nhơn đề nghị ưu tiên chonhững luật có tính chất xã hội bức xúc, nhân dân mong mỏi chứ không nên chủ yếutạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan công quyền; dễ thì làm, khó là bỏ, ví dụ đấtđai, khiếu nại tố cáo.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Trương Thị Mai(Bình Phước) và nhiều đại biểu, những vấn đề đặt ra cho thấy tính pháp lý củaChương trình xây dựng luật, pháp lệnh cần thiết phải mạnh mẽ hơn, có chế tài xửlý hoặc quy được trách nhiệm cụ thể khi không đảm bảo tiến độ, chất lượng củaChương trình. Bên cạnh làm luật mới cũng cần chú ý tới việc đánh giá những luậtđã ban hành; đề ra được những giải pháp mới để khắc phục những hạn chế trongcông tác xây dựng luật, pháp lệnh, tháo gỡ ngay những khó khăn, vướng mắc.
Làm rõ hơn các tiêu chí về dự án, công trình quan trọng
Cũng trong sáng 4/6, các đại biểu đã thảo luận về Dự thảo Nghị quyết sửađổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 66/QH11 ngày 29/6/2006 của Quốc hộivề dự án, công trình quan trọng quốc gia trình Quốc hội quyết định chủ trươngđầu tư.
Ý kiến của các đại biểu ở những tổ phóng viên tham gia chủ yếu xoay quanhcác tiêu chí về các dự án, công trình quan trọng.
Đại biểu Hồ Quốc Dũng (Bình Định) nêu thực tiễn địa phương vướng một sốđiểm do tiêu chí chưa rõ. Ví dụ đối với các dự án, công trình có ảnh hưởng lớnđến môi trường hoặc tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, tiêuchí rừng phòng hộ đầu nguồn từ 200ha trở lên là tính cho 1 dự án hay cho 1 vùng,1 khu vực, từ đó liên quan đến việc có trình hay không phải trình Quốc hội? Đạibiểu cho rằng, nếu xác định tiêu chí không rõ, có thể dẫn đến tình trạng xé lẻdự án.
Đại biểu Lê Thị Dung (An Giang) cũng đề nghị bổ sung tiêu chí các côngtrình dự án sử dụng đất trồng lúa để tránh tình trạng xé lẻ dự án như hiện nay,mất rất nhiều đất trồng lúa.
Bên cạnh đó, các dự án, công trình đầu tư ra nước ngoài phải bổ sung thêm1 tiêu chí là tính an toàn, ổn định của dự án; đảm bảo tính chặt chẽ và an toànđồng vốn nhà nước.
Đại biểu Ngô Đức Mạnh (Bình Phước) cho rằng, các tiêu chí về số vốn, ảnhhưởng môi trường, số dân tái định cư… đều là những tiêu chí quan trọng để xácđịnh công trình, dự án quan trọng.
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, chỉ cần 1 tiêu chí đã có thể xác địnhđược. Ví dụ có những dự án, công trình chưa cần đến số vốn 35.000 tỷ USD nhưngảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, giao thông thì vẫn phải xét là công trìnhdự án quan trọng.
Đại biểu Nguyễn Kim Hồng cũng đề nghị cần bổ sung thêm tiêu chí đối vớicác dự án, công trình đầu tư ra nước ngoài. Nếu đặt vấn đề thẩm tra, cũng phảixem xét có đủ điều kiện để giám sát thực tế ở đó không khi mà lực lượng các Ủyban còn khiêm tốn./.
Đánh giá về tình hình thực hiện Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, cácđại biểu cho rằng bên cạnh những mặt tích cực, còn những mặt cần nghiêm túc xemxét, rút kinh nghiệm như việc đảm bảo tiến độ, chất lượng; công tác chuẩn bị;phối hợp giữa cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra; trách nhiệm của người đứngđầu cơ quan soạn thảo….
Đại biểu Hồ Quốc Dũng (Bình Định) cho rằng, hiện nay trong thực hiệnChương trình xây dựng luật, pháp lệnh còn tồn tại tư tưởng cục bộ, làm lợi chongành dẫn tới tình trạng phình to bộ máy, “thất nghiệp công sở” do đặt ra quánhiều những vị trí thừa, không có việc gì làm.
Đại biểu đề nghị, việc xây dựngluật phải thực hiện trên tinh thần vì lợi ích chung cho cả đất nước. Nhiều dự ánchậm so với kế hoạch, chương trình đề ra nhưng chưa có ai, cơ quan nào phải chịutrách nhiệm; làm luật theo kiểu tùy tiện, kịp thì trình, không kịp thì thôi; rútdự án mà không cần có lý do. Theo đại biểu, ít nhất cũng phải nêu tên những ai,những cơ quan nào không hoàn thành nhiệm vụ trước Quốc hội.
Góp ý vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2011, đại biểu Hồ QuốcDũng băn khoăn, đất đai là lĩnh vực hiện có nhiều vướng mắc, nhưng Luật đất đai(sửa đổi) đến cuối năm 2011 mới được Quốc hội cho ý kiến là quá chậm.
Ông đặt vấn đề việc sửa đổi nhiều luật khác được chia nhỏ ra, làmtừng phần (ví dụ Luật Giáo dục), tại sao không áp dụng với bộ luật lớn là LuậtĐất đai. Có thể tách lĩnh vực bồi thường, đền bù giải phóng mặt bằng thành 1luật riêng để tháo gỡ những điểm nghẽn trong đầu tư xây dựng cơ bản hiện nay.
"Ôm đồm cả 1 bộ luật, mỗi lần sửa rất khó,” đại biểu chia sẻ. Đại biểu HồQuốc Dũng cũng cho rằng cần ưu tiên hơn tới những vấn đề bức xúc của đất nướctrong quá trình xây dựng pháp luật, không để những vấn đề thiết yếu cứ trôi quanăm này đến năm khác.
Đại biểu Lê Thị Dung (An Giang) đánh giá công tác chuẩn bị nhiều dự án khátốt, tuy nhiên còn có nhiều dự án phải lùi thời hạn trình do chuẩn bị chưa tốt,trách nhiệm thế nào, của ai, chưa rõ? Trách nhiệm của người đứng đầu cơ quansoạn thảo; trách nhiệm cơ quan thẩm tra; vai trò đóng góp của các đoàn đại biểuQuốc hội cũng còn hạn chế, chưa đầy đủ.
Công tác xây dựng luật còn tốn kém và chưa thực sự hiệu quả trong khi đóluật ban hành ra đi vào cuộc sống còn khó khăn. Một phần nguyên nhân là do Nghịđịnh hướng dẫn chưa tốt, chưa nghiêm túc, không ít Nghị định “chép” gần giốngnhư dự thảo luật.
Với góc nhìn của một người đại diện cơ quan thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy banPháp luật Đặng Văn Chiến (Lai Châu) cho rằng cần công bằng hơn trong đánh giá.Theo đại biểu, trước đây, công tác thẩm tra thường gặp khó khăn do thời gian quágấp rút nhưng nay, công tác phối hợp giữa các ủy ban, giữa Ủy ban Thường vụ Quốchội và Chính phủ tốt hơn, sớm hơn, tạo điều kiện để các ủy ban có những thẩm trađảm bảo chất lượng. Các dự án trình cũng đảm bảo chất lượng hơn, nội dung kỹhơn, thời gian trình sớm hơn.
Tuy nhiên, đại biểu Đặng Văn Chiến cũng băn khoăn khi nhiều luật về cácvấn đề quan trọng, bức xúc hiện nay đang phải xếp lại hết năm nọ đến năm kiatrong khi đất nước đang hội nhập, đang ở thời kỳ phát triển quan trọng trongbước chuyển mình trở thành nước công nghiệp.
Những luật cần thiết cho phát triển kinh tế-xã hội như đất đai (sửa đổi),ngân sách, ngân hàng, tín dụng, bảo hiểm tiền gửi liên tục bị hoãn hoặc lùi thờihạn trình. Theo đại biểu, có một thực tế là “dễ làm khó bỏ” trong xây dựng phápluật. Một dự án rất bức thiết là Luật đất đai (sửa đổi) là một ví dụ.
Đại biểu Nguyễn Hữu Nhơn (Đồng Tháp) nêu ý kiến cũng cần có sự thông cảmvới Chính phủ và căn cứ vào thực tiễn thể chế của Việt Nam trong khi đánh giá vềviệc thực hiện Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh.
Tuy thế, đại biểu cũng đồng tình đề nghị chỉ nên rút dự án luật trongtrường hợp bất khả kháng và có giải trình rõ lý do hợp lý, tránh tình trạng cứđưa vào chương trình xem xét rồi lại rút ra, gây bị động cho Quốc hội; đánh giásâu sắc lại khâu soạn thảo; nêu cao hơn nữa vai trò trách nhiệm “giữ cửa” của BộTư pháp trong thẩm định các dự án.
Cũng như nhiều đại biểu khác, đại biểu Nguyễn Hữu Nhơn đề nghị ưu tiên chonhững luật có tính chất xã hội bức xúc, nhân dân mong mỏi chứ không nên chủ yếutạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan công quyền; dễ thì làm, khó là bỏ, ví dụ đấtđai, khiếu nại tố cáo.
Theo Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Trương Thị Mai(Bình Phước) và nhiều đại biểu, những vấn đề đặt ra cho thấy tính pháp lý củaChương trình xây dựng luật, pháp lệnh cần thiết phải mạnh mẽ hơn, có chế tài xửlý hoặc quy được trách nhiệm cụ thể khi không đảm bảo tiến độ, chất lượng củaChương trình. Bên cạnh làm luật mới cũng cần chú ý tới việc đánh giá những luậtđã ban hành; đề ra được những giải pháp mới để khắc phục những hạn chế trongcông tác xây dựng luật, pháp lệnh, tháo gỡ ngay những khó khăn, vướng mắc.
Làm rõ hơn các tiêu chí về dự án, công trình quan trọng
Cũng trong sáng 4/6, các đại biểu đã thảo luận về Dự thảo Nghị quyết sửađổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 66/QH11 ngày 29/6/2006 của Quốc hộivề dự án, công trình quan trọng quốc gia trình Quốc hội quyết định chủ trươngđầu tư.
Ý kiến của các đại biểu ở những tổ phóng viên tham gia chủ yếu xoay quanhcác tiêu chí về các dự án, công trình quan trọng.
Đại biểu Hồ Quốc Dũng (Bình Định) nêu thực tiễn địa phương vướng một sốđiểm do tiêu chí chưa rõ. Ví dụ đối với các dự án, công trình có ảnh hưởng lớnđến môi trường hoặc tiềm ẩn khả năng ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, tiêuchí rừng phòng hộ đầu nguồn từ 200ha trở lên là tính cho 1 dự án hay cho 1 vùng,1 khu vực, từ đó liên quan đến việc có trình hay không phải trình Quốc hội? Đạibiểu cho rằng, nếu xác định tiêu chí không rõ, có thể dẫn đến tình trạng xé lẻdự án.
Đại biểu Lê Thị Dung (An Giang) cũng đề nghị bổ sung tiêu chí các côngtrình dự án sử dụng đất trồng lúa để tránh tình trạng xé lẻ dự án như hiện nay,mất rất nhiều đất trồng lúa.
Bên cạnh đó, các dự án, công trình đầu tư ra nước ngoài phải bổ sung thêm1 tiêu chí là tính an toàn, ổn định của dự án; đảm bảo tính chặt chẽ và an toànđồng vốn nhà nước.
Đại biểu Ngô Đức Mạnh (Bình Phước) cho rằng, các tiêu chí về số vốn, ảnhhưởng môi trường, số dân tái định cư… đều là những tiêu chí quan trọng để xácđịnh công trình, dự án quan trọng.
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, chỉ cần 1 tiêu chí đã có thể xác địnhđược. Ví dụ có những dự án, công trình chưa cần đến số vốn 35.000 tỷ USD nhưngảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, giao thông thì vẫn phải xét là công trìnhdự án quan trọng.
Đại biểu Nguyễn Kim Hồng cũng đề nghị cần bổ sung thêm tiêu chí đối vớicác dự án, công trình đầu tư ra nước ngoài. Nếu đặt vấn đề thẩm tra, cũng phảixem xét có đủ điều kiện để giám sát thực tế ở đó không khi mà lực lượng các Ủyban còn khiêm tốn./.
Thanh Hòa (TTXVN/Vietnam+)
