Theo CNBC, một tuần sau thất bại của đảng Cộng hòa vì tình trạng giá cả leo thang trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, Nhà Trắng của Tổng thống Donald Trump phát đi tín hiệu cho thấy chính quyền sẽ tiếp tục duy trì chính sách thuế quan, ngay cả khi cựu cố vấn kinh tế hàng đầu của ông cảnh báo rằng người dân Mỹ đang phải gánh chịu chi phí từ chính sách này.
Ông Jim Goyer, Giám đốc Văn phòng Liên lạc Công chúng Nhà Trắng của Tổng thống Trump, đã bảo vệ chính sách thuế quan, cho rằng đây là công cụ nhằm khôi phục ngành sản xuất Mỹ, bảo đảm chuỗi cung ứng và bảo vệ an ninh quốc gia.
Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh B20, sự kiện quy tụ các nhà lãnh đạo doanh nghiệp toàn cầu do Phòng Thương mại Mỹ tổ chức tại Washington ngày 10/11, ông Goyer nói rằng “tham vọng của chúng tôi là tiếp tục duy trì nhịp độ này trong phần còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống."
Tuy nhiên, ông Gary Cohn, người từng giữ chức cố vấn kinh tế trưởng của Tổng thống Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên, đã đưa ra đánh giá hoàn toàn khác biệt trong cuộc phỏng vấn trực tiếp diễn ra sau đó vào ngày 10/11. Theo ông, “thuế quan là một loại thuế tiêu dùng đánh vào người tiêu dùng Mỹ. Ông đồng thời cho rằng các mức thuế này đang đẩy giá cả tăng cao và buộc người dân Mỹ phải cân nhắc lại các quyết định mua sắm.
Sự khác biệt trong quan điểm trên cho thấy tình thế khó khăn ngày càng gia tăng đối với Tổng thống Trump. Chương trình nghị sự thương mại của ông đang định hình lại hoạt động thương mại toàn cầu, đồng thời đẩy chi phí sinh hoạt của cử tri lên cao. Các doanh nghiệp đang thích ứng với những biến động này, nhưng hệ thống thương mại cũ sẽ không thể quay trở lại.
Cựu nghị sĩ đảng Cộng hòa Kevin Brady, người tham gia tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh B20, phát biểu trong cuộc thảo luận với bà Suzanne Clark, Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Mỹ rằng ông Trump đã làm gián đoạn hệ thống đó theo cách khiến khó có thể quay trở lại như trước.
Phản ứng chính trị trước chính sách này đã thể hiện rõ trong cuộc bầu cử ngày 3/11. Theo cuộc thăm dò cử tri của CNBC, khoảng 2/3 số cử tri cho rằng các chính sách của Tổng thống Trump góp phần làm gia tăng lạm phát. Gần 9/10 cử tri cho biết chi phí sinh hoạt là yếu tố quan trọng hoặc có ý nghĩa quyết định đối với lá phiếu của họ.
Một cuộc thăm dò riêng do Reuters/Ipsos thực hiện và công bố hôm 10/11 cho thấy 62% người Mỹ ủng hộ việc bãi bỏ các mức thuế quan của Tổng thống Trump, trong khi chỉ 21% tán thành cách xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt của ông.
Bà Clark phát biểu trong bài diễn văn khai mạc rằng “tuần trước, cử tri Mỹ đã gửi đi một thông điệp rõ ràng về chi phí sinh hoạt và an ninh kinh tế của họ."
Sức ép gia tăng hôm 10/11 khi số liệu mới của Chính phủ Mỹ cho thấy giá tiêu dùng tăng 0,4% trong tháng 10, cao hơn dự báo của các nhà kinh tế. Lạm phát hằng năm đạt 3,7% trong tháng 9, theo số liệu mới nhất về mức tăng so với cùng kỳ năm trước và cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Thuế quan không phải là yếu tố duy nhất đẩy giá cả tăng cao. Cuộc chiến với Iran đã khiến chi phí năng lượng tăng mạnh, trong khi giá nhà ở, chăm sóc sức khỏe và các khoản chi tiêu khác của hộ gia đình tiếp tục gây áp lực lên người tiêu dùng.
Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy thuế nhập khẩu của Tổng thống Trump đã làm gia tăng thêm những áp lực này. Một nghiên cứu của Fed chi nhánh New York ước tính khoảng 26% mức tăng thuế quan đã được chuyển sang giá tiêu dùng. Một số tác động cần từ 9-12 tháng mới được phản ánh đầy đủ trong chuỗi cung ứng.
Ông Cohn, hiện là Phó Chủ tịch tập đoàn IBM, lập luận rằng mặc dù thuế quan tạo ra nguồn thu cho nước Mỹ, khoản thu này lại phải trả bằng chi phí của người tiêu dùng. Dù vậy, ông Cohn cho rằng vẫn có cơ hội đạt được một thỏa thuận thương mại lưỡng đảng.
Một số lãnh đạo doanh nghiệp khác, như Chủ tịch điều hành tập đoàn hóa chất lớn Dow Jim Fitterling, vẫn bảo vệ chính sách thuế quan của Tổng thống Trump bất chấp những chi phí phát sinh. Ông Fitterling thừa nhận thuế quan có thể đẩy giá cả tăng cao, nhưng lập luận rằng đây là biện pháp cần thiết để chống lại cạnh tranh không công bằng và bảo vệ ngành sản xuất Mỹ.
Đảng Dân chủ dự kiến sẽ gây sức ép lên chính sách thuế quan của Tổng thống Trump khi nắm quyền kiểm soát Quốc hội vào tháng 1 tới. Tuy nhiên, quyền phủ quyết của Tổng thống và thẩm quyền rộng rãi của ông trong lĩnh vực thương mại có thể khiến việc đảo ngược các chính sách này trở nên khó khăn./.