Theo mạng tin “financialpost.com” ngày 5/11, thặng dư thương mại hàng tháng của Canada với Mỹ đã tăng từ 12,1 tỷ USD lên 12,3 tỷ USD trong tháng 9, với kim ngạch xuất khẩu tăng nhẹ sau khi các mức thuế quan theo Mục 338 được áp dụng vào cuối tháng 8.
Theo Cơ quan Thống kê Canada, xuất khẩu sang Mỹ trong tháng 9 tăng 0,7%, chủ yếu nhờ lượng vận chuyển vàng chưa gia công và dầu thô tăng lên. Nhập khẩu từ Mỹ tăng 0,4%, do lượng vận chuyển các thiết bị xử lý dữ liệu tăng.
Các mức thuế quan của Mỹ được áp dụng vào cuối tháng 8 sau khi các cuộc đàm phán thương mại giữa Canada và Mỹ đổ vỡ vì những yêu cầu đưa ra vào phút chót-điều mà Thủ tướng Mark Carney cho là “phi kinh tế, không công bằng và làm suy giảm những lợi ích ròng đối với Canada.”
Các khoản thuế này nhắm vào lượng hàng hóa Canada trị giá khoảng 27,6 tỷ USD, bao gồm ô tô, sản phẩm từ sữa và đồ uống có cồn. Nhiều mặt hàng trước đây được miễn thuế theo Mục 232 trong khuôn khổ Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) - chẳng hạn như nhựa, đồ nội thất và thiết bị điện tử - nay cũng phải chịu mức thuế 50%.
Trong một dòng trạng thái trên Twitter mới đây, Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết, ông đã có cuộc trao đổi với Tổng thống Mỹ Donald Trump và các nhà đàm phán của Canada và Mỹ “sẽ tiếp tục làm việc trong những tuần tới” nhằm đạt được một “thỏa thuận thương mại đôi bên cùng có lợi.”
Marc Ercolao, chuyên gia kinh tế tại TD Economics, nhận định: “Còn rất nhiều việc phải làm để hoàn thiện một thỏa thuận thương mại cuối cùng. Điều này có khả năng khiến dòng chảy thương mại song phương tiếp tục biến động trong những tháng tới. Chừng nào chính sách chưa rõ ràng, thì sự bất định trong thương mại sẽ tiếp tục gây áp lực lên niềm tin kinh doanh, hoạt động đầu tư và tuyển dụng, từ đó tạo ra các rủi ro tiêu cực đối với tăng trưởng kinh tế Canada trong ngắn hạn.”
Tổng kim ngạch xuất khẩu trong tháng 9 của Canada đã tăng 0,2% so với tháng trước, sau khi tăng 3,2% trong tháng 8. Nguyên nhân chủ yếu là do lượng xuất khẩu các sản phẩm năng lượng tăng 8,2%.
Xuất khẩu các sản phẩm kim loại và khoáng sản phi kim loại cũng góp phần nới rộng thặng dư thương mại. Tuy nhiên, sự sụt giảm đã xảy ra ở 8 trong số 11 nhóm mặt hàng.
Đáng chú ý nhất là các nhóm hàng tiêu dùng, thiết bị điện và điện tử cùng linh kiện, máy móc thiết bị công nghiệp, phương tiện cơ giới và linh kiện, cũng như các sản phẩm lâm nghiệp, vật liệu xây dựng và bao bì.
Xét về khối lượng thực tế, xuất khẩu đã giảm 4% trong tháng 9. Trong một ghi chú đưa ra ngày 5/11, ông Vincent Chartray, chuyên gia kinh tế tại KPMG Canada, cho biết, mức tăng trong xuất khẩu năng lượng và kim loại đã che khuất sự sụt giảm đáng kể ở các ngành công nghiệp đang chịu tác động từ thuế quan.
Phân tích sơ bộ của KPMG Canada cho thấy, lượng hàng hóa từ Canada nhập khẩu vào Mỹ - vốn nằm trong danh mục bị áp thuế mới hoặc chịu các biện pháp đáp trả từ phía Canada - đã giảm gần một nửa.
Ông Chartray nhận định: “Một phần nguyên nhân là do các nhà nhập khẩu đã đẩy sớm thời điểm mua hàng sang tháng 8 để tránh thuế. Dù vậy, dữ liệu hôm nay vẫn cho thấy những tác động nặng nề đối với các lĩnh vực bị ảnh hưởng.”
Tổng kim ngạch nhập khẩu trong tháng 9 của Canada giảm 0,3% so với tháng trước, nối tiếp mức giảm 2,2% trong tháng 8. Nguyên nhân chính đến từ nhóm phương tiện cơ giới và linh kiện, với mức giảm 9,1% trong tháng 9, sau khi đã giảm 9,3% vào tháng 8.
Sự sụt giảm trong nhập khẩu ô tô chở khách và xe tải là yếu tố đóng góp lớn nhất vào đà giảm chung, do các vấn đề về nguồn cung dẫn đến tình trạng ngừng sản xuất ngoài kế hoạch trong tháng 9. Nhập khẩu hàng tiêu dùng cũng ghi nhận mức giảm.
Tuy nhiên, sự sụt giảm tổng thể trong nhập khẩu đã được bù đắp phần lớn nhờ mức tăng 10,3% ở nhóm thiết bị điện, điện tử và linh kiện.
Theo ông Chartray, sự gia tăng này chủ yếu đến từ mặt hàng máy tính và thiết bị ngoại vi, có khả năng là do nhu cầu tăng cao từ quá trình phát triển trí tuệ nhân tạo tại Canada.
Kim ngạch nhập khẩu trong nhóm này trong 9 tháng kể từ đầu năm 2026 cũng tăng 53,4% so với cùng kỳ năm 2025. Xét về khối lượng, kim ngạch nhập khẩu đã giảm 2,5% trong tháng 9.
Ông Chartray cho biết: “Sự vững mạnh của ngành năng lượng đã giúp bù đắp cho đà suy yếu trong xuất khẩu hàng sản xuất. Tuy nhiên, những bất ổn thương mại sẽ tiếp tục gây áp lực lên hoạt động xuất khẩu và làm chậm tiến độ đầu tư. Nếu có thông tin rõ ràng hơn – hoặc tốt hơn nữa là đạt được tiến triển hướng tới một thỏa thuận với Mỹ – thì điều đó sẽ thúc đẩy sự phục hồi trên diện rộng đối với cả xuất khẩu lẫn đầu tư, nhờ niềm tin của doanh nghiệp và người tiêu dùng được củng cố trở lại.”
Xét theo quý, tổng kim ngạch xuất khẩu trong quý 3 đã tăng 0,2%. Đóng góp lớn nhất vào mức tăng này là xuất khẩu máy bay và thiết bị vận tải, theo sau là các sản phẩm kim loại, khoáng sản phi kim loại, cùng các mặt hàng nông sản, thủy sản và thực phẩm trung gian. Những mức tăng này đã bị bù đắp một phần bởi sự sụt giảm 5% trong xuất khẩu năng lượng.
Kim ngạch nhập khẩu trong quý 3 cũng tăng nhẹ 0,3% so với quý trước, chủ yếu nhờ sự gia tăng nhập khẩu các thiết bị, linh kiện điện tử - điện, cùng máy móc và thiết bị công nghiệp. Thặng dư thương mại hàng hóa theo quý của Canada trong quý III vẫn giữ nguyên ở mức 11,2 tỷ USD.
Xuất khẩu sang các thị trường ngoài Mỹ của Canada đã giảm 1,1% trong tháng 9, do lượng vàng xuất sang Vương quốc Anh, than đá và lúa mì xuất sang Nhật Bản, cùng dầu diesel và lúa mì xuất sang Peru đều sụt giảm. Sự sụt giảm này được bù đắp một phần nhờ lượng đồng, than đá và dầu thô xuất sang Hàn Quốc tăng lên.
Nhập khẩu từ các quốc gia ngoài Mỹ của Canada cũng giảm 1,4%, chủ yếu do lượng hàng nhập từ Trung Quốc, Nhật Bản và Mexico sụt giảm. Kết quả là, thặng dư thương mại của Canada với các quốc gia ngoài Mỹ đã giảm nhẹ từ 7,1 tỷ USD trong tháng 8 xuống còn 7 tỷ USD trong tháng 9./.
Lý do Mỹ điều chỉnh thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu từ Canada
9 nhóm mặt hàng xuất khẩu từ Canada sẽ được miễn thuế trong bối cảnh cuộc chiến thương mại Mỹ-Canada trở thành vấn đề tranh cử tại các bang then chốt trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.
