Nhân dịp đầu Xuân mới 2026, ông Nguyễn Huy Tiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương, Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã trả lời phỏng vấn của TTXVN về những dấu ấn mới trong công tác cải cách tư pháp và quyết tâm của ngành kiểm sát cùng cả hệ thống chính trị thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
- Xin Viện trưởng cho biết những giải pháp trọng tâm để nâng cao vai trò bảo vệ pháp luật trong hoạt động công tố, kiểm sát điều tra, truy tố và xét xử, đặc biệt các vụ việc thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo là gì?
Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến: Với trách nhiệm của cơ quan công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã triển khai quyết liệt, đồng bộ, nhiều nhiệm vụ, giải pháp để nâng cao vai trò bảo vệ pháp luật trong hoạt động kiểm sát điều tra, truy tố và kiểm sát xét xử, nhất là đối với các vụ việc, vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.
Trong đó, một trong những giải pháp quan trọng là: quán triệt, triển khai đầy đủ, kịp thời các chủ trương, quan điểm của Đảng, tạo sự thống nhất và quyết tâm chính trị rất cao trong toàn ngành. Thực hiện công tố chủ động, song hành cùng hoạt động điều tra, xét xử; thực hiện ngay từ giai đoạn đầu và xuyên suốt trong quá trình tố tụng hình sự, theo yêu cầu 4S "Sớm hơn, sâu hơn, sát hơn, sắc hơn"; làm đúng, làm rõ bản chất của vụ án rồi mới đến đường lối xử lý, bảo đảm nghiêm minh, thấu đáo, nhân văn, thuyết phục.
Cùng với đó, phân công lãnh đạo, kiểm sát viên có năng lực, bản lĩnh nghề nghiệp thực hiện nhiệm vụ công tố đối với các vụ án, vụ việc lớn, nghiêm trọng, phức tạp, dư luận quan tâm. Phối hợp sớm, chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng, Ban Nội chính Trung ương, Ủy ban Kiểm tra Trung ương, cấp ủy địa phương để cung cấp thông tin, thu thập, đánh giá tài liệu chứng cứ, phân hóa, phân loại, xử lý đồng bộ trách nhiệm hình sự, kỷ luật Đảng, kỷ luật công chức/trước, trong, sau nhịp nhàng hoặc cùng thời điểm.
Đồng thời, chú trọng tăng cường kiến nghị hoàn thiện chính sách, pháp luật, quản lý nhà nước để phòng ngừa các loại tội phạm này, góp phần bảo đảm môi trường chính trị ổn định, tích cực, lành mạnh để phát triển kinh tế xã hội.
- Trong bối cảnh cả hệ thống chính trị thực hiện tinh gọn, sắp xếp lại tổ chức bộ máy, ngành kiểm sát đã xác định những phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm nào để tiếp tục bảo đảm hoạt động tố tụng thông suốt, hiệu quả, nâng cao chất lượng kiểm sát, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, thưa đồng chí?
Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến: Thực hiện chủ trương sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã khẩn trương sắp xếp, kiện toàn, thu gọn đầu mối, tổ chức Viện Kiểm sát nhân dân từ 4 cấp thành 3 cấp (tối cao, tỉnh, khu vực), lựa chọn, bố trí lãnh đạo, quản lý Viện Kiểm sát Nhân dân các cấp. Kết quả, toàn ngành đã giảm 907 đơn vị quản lý và 2.357 vị trí lãnh đạo, quản lý (907 cấp trưởng và 1.450 cấp phó).
Thời gian tới, để tiếp tục bảo đảm hoạt động tố tụng thông suốt, hiệu quả, nâng cao chất lượng kiểm sát, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao quán triệt và thực hiện nghiêm chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Kỷ niệm 65 năm ngày truyền thống ngành kiểm sát nhân dân: "là một trong những trụ cột bảo vệ công lý trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; là một thành tố quan trọng trong xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, liêm chính, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân; góp phần kiến tạo một xã hội kỷ cương, công bằng, dân chủ, văn minh"; đồng thời, chỉ đạo toàn Ngành tập trung xác định phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm là:
Tiếp tục bảo đảm sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, đặc biệt là cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, các nghị quyết chiến lược của Đảng vào công tác kiểm sát và tổ chức thực hiện nghiêm trong ngành kiểm sát nhân dân; tích cực phục vụ nhiệm vụ chính trị, góp phần kiến tạo hội nhập, phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Nâng cao chất lượng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp, kiểm soát chặt chẽ quyền lực tư pháp, bảo đảm công tố chủ động hơn và gắn công tố với hoạt động điều tra; việc truy cứu trách nhiệm hình sự phải dựa trên chứng cứ hợp pháp, đầy đủ, khách quan; nâng cao năng lực tranh tụng, bản lĩnh, kỹ năng và tính thuyết phục của kiểm sát viên. Thực hiện nhất quán chủ trương xử lý tội phạm nghiêm minh nhưng nhân văn, hướng thiện, không hình sự hóa quan hệ dân sự, kinh tế, hành chính và ngược lại.
Tiếp tục tăng cường năng lực Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao vững mạnh, toàn diện, chuyên nghiệp, hiện đại góp phần bảo đảm sự liêm chính của các cơ quan tư pháp.
Xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm sát vững vàng về chính trị, trong sáng về đạo đức, tinh thông pháp luật, giỏi nghiệp vụ; có dũng khí, bản lĩnh nghề nghiệp. Đề cao kỷ luật, kỷ cương, xây dựng và lan tỏa "văn hóa kiểm sát" theo lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cán bộ kiểm sát phải "Công minh-Chính trực-Khách quan-Thận trọng-Khiêm tốn."
Tiếp tục xác định chuyển đổi số là khâu đột phá chiến lược, tiến tới xây dựng "Viện kiểm sát số", mở rộng các tiện ích số, góp phần xây dựng nền tư pháp phục vụ và tham gia thúc đẩy kiến tạo quốc gia.
- Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 205/2025/QH15 về việc thí điểm Viện Kiểm sát Nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Xin Viện trưởng cho biết ngành kiểm sát đã chuẩn bị để thực hiện nhiệm vụ này như thế nào
Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến: Thực hiện Nghị quyết số 27-NQ/TW Hội nghị lần thứ 6 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới, Đảng ủy Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã nghiên cứu, trình và được Bộ Chính trị thông qua Đề án về khởi kiện vụ án dân sự công ích, trên cơ sở đó, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã xây dựng và trình Quốc hội thông qua Nghị quyết số 205/2025/QH15 về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/1/2026.
Để triển khai thi hành hiệu quả Nghị quyết số 205/2025/QH15, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã chủ trì, phối hợp với 12 bộ, ngành xây dựng, ban hành Thông tư liên tịch số 09/2025 ngày 3/11/2025 hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 205/2025/QH15; huy động sự tham gia của các tổ chức xã hội thông qua ký kết Quy chế phối hợp với 7 tổ chức, hội có chức năng, nhiệm vụ bảo vệ các chủ thể dễ bị tổn thương và lợi ích công theo Nghị quyết và tuyên truyền sâu rộng đến các cơ quan, tổ chức và toàn thể nhân dân; ban hành các hướng dẫn, chỉ đạo triển khai, tổ chức tập huấn trực tuyến đến Viện Kiểm sát nhân dân các cấp.
Viện Kiểm sát Nhân dân các địa phương cũng đã chủ động tiến hành khảo sát, nghiên cứu, lựa chọn các vụ việc xâm phạm quyền dân sự của chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương, lợi ích công trong thực tiễn để sẵn sàng thực hiện từ 1/1/2026.
Cùng với đó, ngành kiểm sát chuẩn bị các điều kiện bảo đảm như: thiết lập các kênh tiếp nhận thông tin từ cơ quan, tổ chức và người dân; quán triệt các văn bản, tập huấn, hướng dẫn quy trình, kỹ năng thực hiện; sắp xếp cơ cấu tổ chức, bố trí công chức có năng lực; mở các lớp đào tạo ngắn hạn, xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng và bố trí kinh phí, trang thiết bị, ứng dụng số để thực hiện nhiệm vụ...
- Chúng ta đang triển khai thực hiện Nghị quyết 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, xin Viện trưởng cho biết ngành kiểm sát có những định hướng trọng tâm nào để thực hiện tốt nhiệm vụ bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong bối cảnh hội nhập sâu rộng?
Viện trưởng Nguyễn Huy Tiến: Thời gian qua, Đảng ta đã ban hành nhiều chủ trương về đẩy mạnh cải cách tư pháp, tăng cường hội nhập quốc tế nói chung và trong lĩnh vực tư pháp hình sự nói riêng, trong đó có Nghị quyết 59-NQ/TW của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới.
Với mục tiêu bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong bối cảnh hội nhập sâu rộng hiện nay, ngành kiểm sát không ngừng mở rộng và làm sâu sắc quan hệ hợp tác song phương và đa phương với các cơ quan tư pháp, Viện Kiểm sát/Viện Công tố và các tổ chức quốc tế. Ngành kiểm sát luôn tích cực tham gia vào các cơ chế, diễn đàn quốc tế về quyền con người như các cơ chế của Liên hợp quốc về rà soát định kỳ phổ quát về quyền con người; tăng cường đàm phán, ký kết các Hiệp định tương trợ tư pháp về hình sự và các thỏa thuận quốc tế.
Việc hoàn thiện thể chế, pháp luật về bảo vệ quyền con người, quyền công dân trong lĩnh vực hợp tác quốc tế cũng hết sức quan trọng. Một trong những văn bản pháp lý quan trọng điều chỉnh hoạt động hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tư pháp hình sự là Luật Tương trợ tư pháp.
Vừa qua, Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao đã xây dựng, trình và tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Tương trợ tư pháp về hình sự số 103/2025/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Luật Tương trợ tư pháp về hình sự mới được thông qua đã có những quy định nhằm tăng cường bảo vệ quyền con người, quyền công dân đáp ứng yêu cầu hội nhập trong tình hình mới.
- Trân trọng cảm ơn Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao!