Tỉnh Quảng Trị đã và đang nỗ lực bảo vệ môi trường, đa dạng sinh học tại Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ.
Khu bảo tồn này được thành lập vào tháng 10/2009 nằm ở cửa ngõ phía Nam Vịnh Bắc Bộ, có quy mô trên 4.530ha với ba phân khu chức năng gồm bảo vệ nghiêm ngặt, phục hồi sinh thái và dịch vụ-hành chính.
Nổi bật nhất về bảo vệ đa dạng sinh học ở Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ là bảo tồn các loài rùa biển quý hiếm. Ngay sau khi thành lập, Ban quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ (Ban quản lý) đã phối hợp với Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế tại Việt Nam (IUCN- Việt Nam), thực hiện Chương trình “Bảo tồn, cứu hộ rùa biển” với mục tiêu ngăn chặn nạn đánh bắt, mua bán rùa biển; đồng thời cứu hộ kịp thời rùa biển gặp nạn.
Phó Giám đốc Ban quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ Trần Khương Cảnh cho biết hiện nay, trên thế giới còn tồn tại 7 loài rùa biển; trong đó ở vùng biển Việt Nam có 5 loài rùa được chia thành 2 họ chính là họ vích (vích, đồi mồi, đồi mồi dứa, quản đồng) và họ rùa da (chỉ có một loài rùa da).
Trong số 5 loài rùa (vích, đồi mồi, đồi mồi dứa, quản đồng và rùa da) quý hiếm sinh sống ở vùng biển Việt Nam thì ở vùng biển Quảng Trị có cả 5 loài này. Chỉ tính từ năm 2024 đến tháng 6/2025, Ban quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ đã phối hợp với các tình nguyện viên, ngư dân, chính quyền địa phương và các Đồn Biên phòng ven biển, cứu hộ thành công 14 cá thể rùa mắc lưới đánh cá, sau đó thả về với biển an toàn.
Tháng 9/2024, ngư dân Hồ Quốc Huy, huyện Gio Linh, trong lúc đang thu lưới rê cá trên biển đã phát hiện một cá thể đồi mồi dứa có trọng lượng khoảng 30kg bị mắc vào lưới.
Theo ngư dân Hồ Quốc Huy, thời gian qua đã nhiều lần được cán bộ Ban quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ tuyên truyền về việc bảo vệ rùa biển, cùng những kiến thức cơ bản cứu hộ rùa biển. Do đó khi phát hiện rùa biển bị mắc lưới, các ngư dân trên tàu đã chủ động báo cho chính quyền địa phương và kịp thời thả lại rùa về biển.
Ban quản lý cũng đã xây dựng được đội tình nguyện viên với 26 người làm nhiệm vụ quan sát, bảo tồn, bảo vệ và cứu hộ rùa biển tại 12 xã, thị trấn ven biển và huyện đảo Cồn Cỏ. Những tình nguyện viên này được tập huấn kiến thức chuyên sâu về rùa biển, kỹ năng, kỹ thuật bảo tồn, bảo vệ và cứu hộ rùa biển.
Đối với công tác bảo tồn biển, các cơ quan chức năng của tỉnh phối hợp với Ban quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ thực hiện hoạt động tuần tra, kiểm soát nhằm ngăn chặn vi phạm; đồng thời nhắc nhở và phát tờ rơi tuyên truyền về các quy định hoạt động trên biển, những hoạt động cấm và những hoạt động được phép trong khu bảo tồn đến ngư dân.
Bảo vệ rạn san hô trong Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ cũng luôn được chú trọng. Nằm sâu dưới vùng biển đảo Cồn Cỏ có những rạn san hô, được đánh giá là một trong những rạn san hô tốt nhất Việt Nam, trong đó có loài san hô đỏ, san hô đen quý hiếm, phân bố ở đây.
Thợ lặn của Ban quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ đã tiến hành lặn định kỳ giám sát rạn san hô và nền đáy, nhằm theo dõi những hiện tượng bất thường của rạn như tẩy trắng san hô, vỡ rạn mảng lớn, xáo trộn mạnh trầm tích đáy, sự phát triển của các thảm rong, cỏ biển đặc trưng.
Kết quả tổng quan cho thấy ở Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ không có hiện tượng tẩy trắng san hô ở phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phân khu phục hồi sinh thái. Một số loài rong đặc hữu ở đảo Cồn Cỏ như rong nho, rong mơ phát triển và lụi tàn định kỳ bình thường.
Huyện đảo Cồn Cỏ triển khai đề án mở tuyến du lịch ra đảo Cồn Cỏ từ năm 2017. Năm 2025, Cồn Cỏ đặt ra mục tiêu đón 11.000-12.000 lượt du khách, doanh thu từ du lịch đạt khoảng 15 tỷ đồng.
Theo đại diện lãnh đạo huyện đảo Cồn Cỏ, du lịch Cồn Cỏ dựa trên nền tảng môi trường tự nhiên đa dạng, hoang sơ độc đáo, riêng có và đây chính là điều mà nhiều du khách rất mong muốn trải nghiệm tắm biển, lặn biển ngắm san hô, câu cá…
Do đó, môi trường biển đảo luôn được quan tâm gìn giữ như trồng và chăm sóc cây xanh, bảo vệ môi trường và gìn giữ cảnh quan, ngăn chặn và xử lý những hoạt động vi phạm gây tổn hại đến Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ./.
Đổi mới phương thức quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo
Công tác bảo vệ môi trường biển và hải đảo cần được chính quyền các địa phương tăng cường, nhất là kiểm soát thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải, rác thải nhựa ven biển và trên các đảo.
