Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ký Nghị định số 409/2026/NĐ-CP ngày 12/11/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Trợ giúp pháp lý. Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định về tổ chức, hoạt động của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước.
Tổ chức, hoạt động của Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước
Nghị định quy định Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước (Trung tâm) có Giám đốc, Phó Giám đốc, trợ giúp viên pháp lý, viên chức và người lao động khác. Giám đốc, Phó Giám đốc Trung tâm phải là trợ giúp viên pháp lý.
Giám đốc, Phó Giám đốc Trung tâm do Giám đốc Sở Tư pháp bổ nhiệm, miễn nhiệm, cho thôi giữ chức vụ, cách chức.
Giám đốc Trung tâm là người đứng đầu Trung tâm và là người đại diện theo pháp luật của Trung tâm, chịu trách nhiệm trước Giám đốc Sở Tư pháp và trước pháp luật về toàn bộ hoạt động của Trung tâm.
Phó Giám đốc Trung tâm phụ trách một hoặc một số lĩnh vực công tác do Giám đốc Trung tâm phân công và chịu trách nhiệm trước Giám đốc Trung tâm về kết quả công tác được giao.
Trung tâm có thể có chi nhánh. Việc thành lập, giải thể, sáp nhập chi nhánh và nhiệm vụ, quyền hạn của chi nhánh thực hiện theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý và Nghị định này.
Việc thành lập, tổ chức lại, giải thể các phòng, ban của Trung tâm thực hiện theo quy định của pháp luật về tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập.
Giám đốc Trung tâm bổ nhiệm, miễn nhiệm, cho thôi giữ chức vụ, cách chức đối với Trưởng, Phó Trưởng các phòng, ban, chi nhánh theo quy định của Luật Trợ giúp pháp lý, Nghị định này và pháp luật về tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập.
Tiêu chuẩn bổ nhiệm Giám đốc, Phó Giám đốc Trung tâm trợ giúp pháp lý nhà nước
Nghị định quy định, trợ giúp viên pháp lý có đủ các tiêu chuẩn sau đây thì có thể được xem xét, đề nghị bổ nhiệm làm Giám đốc Trung tâm:
Có ít nhất 3 năm là trợ giúp viên pháp lý hoặc thẩm phán hoặc kiểm sát viên trung cấp trở lên hoặc điều tra viên trung cấp trở lên hoặc có ít nhất 5 năm làm công tác quản lý nhà nước về trợ giúp pháp lý trong ngành Tư pháp.
Có đủ điều kiện, tiêu chuẩn đối với người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở Tư pháp theo quy định của pháp luật.
Trợ giúp viên pháp lý có đủ điều kiện, tiêu chuẩn đối với cấp phó của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Sở Tư pháp theo quy định của pháp luật thì có thể được xem xét, đề nghị bổ nhiệm làm Phó Giám đốc Trung tâm.
Việc miễn nhiệm, cho thôi giữ chức vụ, cách chức đối với Giám đốc, Phó Giám đốc Trung tâm được thực hiện theo quy định của pháp luật về viên chức.
Thủ tục bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý
Theo Nghị định, Giám đốc Trung tâm lập danh sách kèm theo hồ sơ viên chức của Trung tâm có đủ điều kiện, tiêu chuẩn bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý, gửi Giám đốc Sở Tư pháp đề nghị bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý.
Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận được danh sách và hồ sơ hợp lệ của viên chức được đề nghị bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý, Giám đốc Sở Tư pháp lập hồ sơ trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Trong thời hạn 7 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, quyết định bổ nhiệm, cấp thẻ trợ giúp viên pháp lý theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Tư pháp ban hành; trường hợp từ chối phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027. Nghị định số 144/2017/NĐ-CP ngày 15/12/2017 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý hết hiệu lực thi hành kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành.
Hồ sơ thành lập, giải thể, sáp nhập chi nhánh, hồ sơ đề nghị bổ nhiệm, cấp thẻ, cấp lại thẻ, miễn nhiệm, thu hồi thẻ trợ giúp viên pháp lý, hồ sơ đề nghị cấp, cấp lại, thu hồi thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý, hồ sơ giải quyết kiến nghị trong hoạt động trợ giúp pháp lý, hồ sơ giải quyết khiếu nại, hồ sơ đề nghị thanh toán thù lao, bồi dưỡng và chi phí thực hiện vụ việc trợ giúp pháp lý đã được cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận trước ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành nhưng chưa giải quyết xong thì được tiếp tục giải quyết theo quy định của Nghị định số 144/2017/NĐ-CP ngày 15/12/2017 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Trợ giúp pháp lý./.