Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 1. (Ảnh minh họa: Thế Lập/TTXVN)

Liên quan đến kết luận Thanh tra của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về dự án BOT Quốc lộ 1 qua Khánh Hoà lập dự toán “vống” gần 1.300 tỷ đồng, Bộ Giao thông Vận tải vừa có báo cáo Thủ tướng Chính phủ trong đó khẳng định ​thông tin trên thiếu chính xác và chưa đúng bản chất vấn đề.

Theo kết luận thanh tra số 3626/BKHĐT-TTr, chi phí thực tế tính đến thời điểm thanh tra (27/10/2015) so với chi phí được duyệt trong tổng mức đầu tư dự án chênh lệch giảm 1.282,1 tỷ đồng, chủ yếu là do không phải sử dụng chi phí dự phòng, giảm lãi vay ngân hàng và chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng.

Về chi chi phí xây dựng giảm 18,5 tỷ đồng trong tổng mức đầu tư,Thanh tra Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho rằng chi phí nhân công có tính phụ cấp 10% không ổn định sản xuất là chưa đúng, làm tăng thêm 28,4 tỷ đồng.

Trong khi đó, tại văn bản số 2609/BXD-KTXD ngày 05/11/2015, Bộ Xây dựng khẳng định việc tính phụ cấp không ổn định sản xuất là phù hợp đồng thời Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hoà hướng dẫn và ban hành đơn giá xây dựng công trình cũng bao gồm phụ cấp không ổn định sản xuất trong đơn giá nhân công.

Đối với việc sử dụng giá vật liệu, kết luận Thanh tra đưa ra việc dùng giá nhựa đường do địa phương công bố để xác định tổng mức đầu tư đã làm tăng thêm 20 tỷ đồng so với việc sử dụng nhựa đường kho Nhà Bè (Thành phố Hồ Chí Minh) vận chuyển về công trình. Tuy nhiên, phía Bộ Giao thông Vận tải lại viện dẫn việc dùng giá vật liệu theo công bố của địa phương là phù hợp với hướng dẫn của Bộ Xây dựng tại Thông tư số 04/2010/TT-BXD.

“Như vậy, ở đây đang còn có cách hiếu khác nhau giữa các Bộ, ngành về chế độ chính sách,” đại diện Bộ Giao thông Vận tải khẳng định.

Đối với các sai sót, nhầm lẫn khác làm tăng 18,5 tỷ đồng gồm phụ cấp lưu động tính theo lương tối thiểu vùng thay vì phải tính theo lương tối thiểu chung (tăng 11,2 tỷ đồng), nhầm giá vật liệu thép, cước vận chuyển đất đắp và đơn giá cọc khoan nhồi (tăng 7,3 tỷ đồng) liên quan đến trách nhiệm của Tư vấn và Ban Quản lý dự án 7, Bộ Giao thông Vận tải đã yêu cầu kiểm điểm trách nhiệm các đơn vị, cá nhân liên quan theo quy định.

Trả lời về chi phí giải phóng mặt bằng giảm 201,8 tỷ đồng, theo đại diện Bộ Giao thông Vận tải, dự án phê duyệt quy mô mặt cắt ngang 25,5m các đoạn tuyến qua đô thị. Tuy nhiên, khi triển khai, Bộ Giao thông Vận tải đã chỉ đạo thống nhất, đồng bộ về quy mô mặt cắt ngang các đoạn tuyến qua đô thị trên tất cả các dự án mở rộng Quốc lộ 1 đoạn Thanh Hóa-Cần Thơ, trước mắt đầu tư với quy mô nền đường rộng 20,5m.

“Việc thu hẹp 4m nền đường các đoạn qua đô thị đông dân cư (11,2km/36,1km chiều dài dự án) đã giảm đáng kể chi phí giải phóng mặt bằng đồng thời Bộ Giao thông Vận tải đã chỉ đạo giảm cao độ thiết kế, phù hợp với cao độ nhà dân hai bên đường để giảm ảnh hưởng đến dân sinh từ đó phạm vi và chi phí giải phóng mặt bằng giảm,” báo cáo Bộ Giao thông Vận tải khẳng định.

Ngoài ra, số liệu chi phí giải phóng mặt bằng tại thời điểm thanh tra (27/10/2015) là chưa đầy đủ, địa phương chưa hoàn tất việc giải ngân chi phí đền bù.

Về chi phí dự phòng chưa sử dụng đến 652,5 tỷ đồng, Bộ Giao thông Vận tải đã xác định chi phí dự phòng khối lượng là 10% (170,3 tỷ đồng) và dự phòng trượt giá 482,1 tỷ đồng. Việc chưa sử dụng dự phòng phí một phần là do giảm quy mô đầu tư, điều chỉnh giảm cao độ thiết kế, rút ngắn tiến độ thực hiện dự án (khoảng 3 tháng), khối lượng công trình xác định tương đối chính xác trong bước lập dự án, phần nữa là do không có biến động lớn về giá cả trong thời gian thực hiện dự án đồng thòi thể hiện việc kiểm soát chi phí tốt của chủ đầu tư và Bộ Giao thông Vận tải.

Đề cập đến khoản chi phí lãi vay giảm 280,9 tỷ đồng, lãnh đạo ngành giao thông cho rằng, khi phê duyệt dự án đầu tư, lãi vay chỉ là tạm tính và sẽ được xác định chính xác khi quyết toán công trình. Trong quá trình thực hiện dự án, lãi suất vay của các ngân hàng thương mại giảm, nhà đầu tư chưa giải ngân hết giá trị thực hiện, chưa sử dụng chi phí dự phòng và chi phí giải phóng mặt bằng giảm nên làm cho chi phí lãi vay giảm so với giá trị xác định trong tổng mức đầu tư.

Bên cạnh đó, báo cáo Bộ Giao thông Vận tải cũng cho rằng, trong hợp đồng BOT đã quy định, chi phí lãi vay sẽ được điều chỉnh, xác định lại phù hợp với thực tế khi lãi suất trung bình năm thực tế tăng, giảm từ 0,5% trở lên nên đảm bảo không có thất thoát hay tăng tổng vốn đầu tư để kéo dài thời gian thu phí.

Đối với hoàn thuế giá trị gia tăng 128,3 tỷ đồng không được tính vào trong tổng mức đầu tư, báo cáo của Bộ Giao thông Vận tải khẳng định, giá trị hoàn thuế giá trị gia tăng sẽ được tính toán trong phương án tài chính và Kết luận thanh tra của Bộ Kế hoạch và Đầu tư tách khoản hoàn thuế giá trị gia tăng ra khỏi tổng vốn đầu tư là không phù hợp.

Liên quan đến việc xác định tổng mức đầu tư các dự án đầu tư theo hình thức BOT, Bộ Giao thông Vận tải giải thích và quả quyết, tổng mức đầu tư không phải là giá trị thanh toán cho nhà thầu nên không gây thất thoát, lãng phí. Giá trị dự toán xây dựng công trình do doanh nghiệp dự án phê duyệt chỉ có ý nghĩa thanh toán với nhà thầu mà không phải là giá trị dùng để xác định thời gian thu phí hoàn vốn.

Ngoài ra, nhà đầu tư hoàn toàn không được hưởng phần chênh lệch giữa tổng mức đầu tư và dự toán công trình hay nói cách khác là không được hưởng phần chênh lệch thời gian thu phí. Thời gian thu phí hoàn vốn dự án sẽ được xác định, điều chỉnh lại trên cơ sở giá trị quyết toán được Bộ Giao thông thoả thuận theo đúng quy định của hợp đồng BOT đã ký, đảm bảo không có thất thoát, lãng phí hoặc khai tăng tổng mức đầu tư để kéo dài thời gian thu phí./.