Tại ASEAN Para Games 13, Goalball (bóng ném) tiếp tục góp mặt trong chương trình thi đấu chính thức, trở thành một trong những môn thể thao tạo nên bản sắc rất riêng của Đại hội Thể thao Người khuyết tật Đông Nam Á.
Trên sân đấu goalball, ánh sáng gần như không còn ý nghĩa. Thay vào đó, mọi chuyển động, mọi pha bóng đều được dẫn dắt bởi âm thanh, cảm nhận không gian và sự phối hợp chính xác đến từng nhịp thở của các vận động viên.
Ít người biết rằng đến năm 2026, Goalball sẽ bước sang tuổi 80. Môn thể thao đặc biệt này ra đời trong bối cảnh hậu Chiến tranh thế giới thứ hai, khi các nhà khoa học và chuyên gia phục hồi chức năng tìm cách giúp những cựu binh bị mất thị lực tái hòa nhập cuộc sống.
Quả bóng có gắn chuông bên trong - yếu tố làm nên “linh hồn” của Goalball - được thiết kế nhằm rèn luyện khả năng nghe, phản xạ và định hướng không gian.
Từ một phương pháp trị liệu mang đậm tính nhân văn, Goalball dần được chuẩn hóa luật lệ, nâng cao tính đối kháng và từng bước vươn lên thành một môn thể thao đỉnh cao.
Năm 1976, Goalball chính thức xuất hiện tại Đại hội thể thao thế giới dành cho người khuyết tật (Paralympic), trước khi Giải vô địch thế giới đầu tiên được tổ chức vào năm 1980, mở ra cột mốc quan trọng trên bản đồ thể thao quốc tế.
Ngày nay, Goalball được Liên đoàn Thể thao Người khiếm thị Quốc tế (IBSA) quản lý và phát triển, hiện diện rộng khắp trên nhiều châu lục. Môn thể thao này đã trở thành nội dung quen thuộc tại các kỳ đại hội thể thao người khuyết tật lớn, trong đó có ASEAN Para Games.
Mỗi đội Goalball gồm 3 vận động viên thi đấu trên sân và tối đa 3 cầu thủ dự bị. Dù các vận động viên được phân loại theo mức độ thị lực khác nhau, tất cả đều phải đeo kính che mắt không xuyên sáng nhằm bảo đảm sự công bằng tuyệt đối, buộc người chơi hoàn toàn dựa vào thính giác và cảm giác cơ thể.
Một trận đấu Goalball diễn ra trên sân hình chữ nhật dài 18m, rộng 9m, với hai khung thành kéo dài toàn bộ chiều ngang sân và cao 1,3m.
Trên mặt sân, các đường gờ nổi được bố trí để vận động viên xác định vị trí bằng xúc giác. Quả bóng nặng khoảng 1,2kg, bên trong chứa chuông, tạo nên âm thanh đặc trưng mỗi khi lăn trên sàn.
Hai đội luân phiên tấn công và phòng ngự; bóng bắt buộc phải chạm sàn để phát ra tiếng, trong khi đội phòng ngự sử dụng toàn bộ cơ thể để cản phá. Mọi tiếng động gây nhiễu khi đối phương ném bóng đều bị coi là phạm luật, còn những pha bóng vô tình chạm người đồng đội đưa bóng vào lưới nhà sẽ không được tính điểm.
Từ một bài tập phục hồi chức năng, Goalball ngày nay đã trở thành môn thể thao đòi hỏi sức mạnh, tốc độ phản xạ, tư duy chiến thuật và tinh thần đồng đội ở mức rất cao.
Tại khu vực Đông Nam Á, Goalball ngày càng nhận được sự quan tâm và đầu tư bài bản.
Thái Lan là một trong những quốc gia tiêu biểu, từng cử vận động viên tham dự các giải đấu lớn như Giải vô địch thế giới, khẳng định vị thế của Goalball khu vực trên đấu trường quốc tế.
Sự hiện diện của Goalball tại ASEAN Para Games 13 không chỉ làm phong phú chương trình thi đấu, mà còn lan tỏa mạnh mẽ thông điệp về nghị lực, khả năng thích nghi và khát vọng vươn lên.
Trên sân đấu đặc biệt ấy, các vận động viên khiếm thị không thi đấu bằng đôi mắt, mà bằng “đôi tai thép” nhạy bén, trái tim kiên cường và niềm tin không giới hạn vào chính mình./.