Tình trạng ô nhiễm không khí hiện đang trở thành đề tài nóng tại nhiềuthành phố lớn tại các quốc gia mới nổi. Vấn đề gây quan ngại hơn cả là ô nhiễmkhông khí không chỉ giới hạn trong phạm vi một quốc gia hay vùng lãnh thổ màđang có nguy cơ vượt biên giới để trở thành mối quan ngại chung của nhiều quốcgia. Phóng viên TTXVN đã có cuộc phỏng vấn Phó Giáo sư tiến sỹ ToshihikoTakemura thuộc trường Đại học Kyushu, một trong những chuyên gia hàng đầu về môitrường ở Nhật Bản. Sau đây là đoạn phỏng vấn Phó Giáo sư Takemura: Ông có nhất trí với ý kiến cho rằng tình trạng ô nhiễm không khí hiệnđang thực sự trở thành một vấn đề hệ trọng đối với những thành phố lớn ở cácnước mới nổi như Trung Quốc, Ấn Độ và Đông Nam Á không? Và liệu chúng ta có thểdự báo được xu hướng và diễn biến của tình trạng ô nhiễm hiện nay? Nó sẽ khảquan hơn hay xấu đi trong tương lai? - Vâng, đúng vậy. Ô nhiễm không khí ở châu Á thực sự là một vấn đề xã hộinghiêm trọng. Chúng ta cần phải tính đến những lộ trình tối ưu nhằm giảm thiểuđến mức tối đa ô nhiễm không khí và tình trạng trái đất ấm lên. Đơn cử như sự rađời của Liên minh Khí hậu và không khí trong lành (CCAC) nằm trong Chương trìnhmôi trường Liên hợp quốc (UNEP) (http://www.unep.org/ccac/). Về đánh giá xu hướng, tôi cho rằng rất khó dự đoán xu hướng về lâu dài củaô nhiễm không khí vì nó phụ thuộc chặt chẽ vào các giải pháp môi trường ở từngnước châu Á. Ông có thể cho biết nguồn gốc nào làm phát sinh các chất khí độc hạicho sức khoẻ con người như PM 2.5, PM 10, SO2...? - Các chất khí độc hại phát tán ra môi trường không khí là do việc sử dụngnhiên liệu hoá thạch, nhiên liệu sinh học từ các nhà máy, nhà máy điện, cácphương tiện giao thông và cả các hộ gia đình. Điều tôi quan tâm hơn cả ở một sốnước châu Á là nạn cháy rừng và tập quán đốt rác thải nông nghiệp sau những vụmùa. Đây cũng được cho là một nguyên nhân quan trọng gây ô nhiễm không khí.Thực tế thì tình trạng ô nhiễm không khí lan rộng một phần phát sinh từ các đámcháy rừng vào mùa khô và thói quen đốt rác thải nông nghiệp. Trên websiteSprinters, chúng tôi cũng đưa ra các dự báo và cập nhật tình trạng ô nhiễm khóitừ cháy rừng và đốt rác thải nông nghiệp. Hiện nay, trung tâm nghiên cứu của ông có thông tin nào về chất lượngkhông khí ở Việt Nam không? - Tôi không nắm rõ về tình trạng ô nhiễm không khí ở Việt Nam…
Bản đồ dự báo ô nhiễm phân tử PM 2.5 ngày 20/3/2013. (Nguồn: Đại học Kyushu)
Vấn đề ô nhiễm không còn giới hạn trong biên giới của mộtquốc gia và đang xuất hiện một hiện tượng ô nhiễm vượt biên giới. Theo ông thìhiện tượng đó xảy ra khi nào? Liệu tình hình có tệ đến mức chính phủ các nướccần có các biện pháp cấp bách để ngăn chặn tình trạng ô nhiễm vượt biên giới nàyhay không? Có biện pháp nào về mặt khoa học để giúp làm giảm những tác động bấtlợi đối với sức khoẻ và chất lượng sống của con người? - Thực tế là tình trạng ô nhiễm không khí xuyên biên giới phụ thuộc chủyếu vào điều kiện thời tiết. Ví dụ, không khí ô nhiễm thường lan từ Trung Quốcsang Nhật Bản vào mùa Xuân. Tôi cho rằng việc truyền thông ở Nhật Bản đưa tin vềchất PM 2.5 là bất thường và có phần thái quá vì ô nhiễm không khí xuyên biêngiới sang tận Nhật Bản không phải là một vấn đề mới mẻ ở miền Tây Nhật Bản, đặcbiệt là khu vực Kyushu. Tuy nhiên, có một tin tốt lành là “nỗi phiền phức mangtên PM 2.5” mà truyền thông mang lại trong năm nay sẽ giúp khởi động các cuộcthảo luận thực sự về ô nhiễm không khí ở châu Á, đặc biệt là ở Trung Quốc, giữachính phủ các nước. Là một nhà khoa học, ông có lời khuyên nào cho chính phủ và các nhàquản lý môi trường ở các nước châu Á nhằm giảm bớt hoặc chặn đứng quá trình ônhiễm không khí ở các nước mới nổi hay không? - Theo tôi, quan trọng là phải điều chỉnh mức độ ô nhiễm để bảo vệ sứckhỏe của người dân mặc dù để làm được điều đó đòi hỏi nguồn ngân sách lớn và hếtsức tốn kém. Công nghệ và chuyên gia về chống ô nhiễm tại các nước phát triểnnhư Nhật Bản hiện đã ở mức hoàn thiện và khá chuyên sâu. Các nước mới nổi cũngcó thể tận dụng những thành tựu đó từ các nước phát triển để thực hiện các mụctiêu môi trường đề ra. Không có biên giới nào cho ô nhiễm và vì vậy, sự hợp tácquốc tế để đối phó với ô nhiễm là hết sức cần thiết./.
Hữu Thắng/Tokyo (Vietnam+)