Từ những tổ chức nông dân cách mạng đầu tiên trong phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc đến một tổ chức Hội ngày càng vững mạnh, hiện đại, Hội Nông dân Việt Nam đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng trong sự nghiệp cách mạng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Trải qua 96 năm xây dựng và trưởng thành, Hội Nông dân Việt Nam luôn gắn bó mật thiết với giai cấp nông dân, đồng hành cùng những bước chuyển mình của đất nước.
Mỗi giai đoạn phát triển của Hội đều gắn với những nhiệm vụ lịch sử của dân tộc, góp phần phát huy vai trò của nông dân trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cũng như trong công cuộc đổi mới, hội nhập và phát triển đất nước hôm nay.
Ra đời từ phong trào cách mạng của nông dân
Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, nông dân luôn là lực lượng đông đảo nhất trong xã hội và là chỗ dựa quan trọng của cách mạng. Từ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, dưới ách áp bức của thực dân, phong kiến, đời sống người nông dân vô cùng cực khổ.
Ngay từ những năm 20 của thế kỷ 20, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã đặc biệt quan tâm đến vai trò của giai cấp nông dân trong cách mạng Việt Nam. Trong tác phẩm "Đường Kách mệnh" (1927), Người chỉ rõ muốn thoát khỏi ách áp bức, bóc lột thì người nông dân phải biết đoàn kết, tổ chức lại thành lực lượng cách mạng.
Từ tư tưởng đó, các tổ chức Nông hội đỏ lần lượt ra đời ở nhiều địa phương, đặt nền móng cho sự hình thành của tổ chức Hội Nông dân Việt Nam sau này.
Tháng 10/1930, Hội nghị Trung ương lần thứ nhất của Đảng quyết định thành lập Tổng Nông hội Đông Dương, thông qua Điều lệ của tổ chức Hội. Đây là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong lịch sử phong trào nông dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Trong những năm tháng đấu tranh cách mạng, tổ chức Hội mang nhiều tên gọi khác nhau, như: Nông hội đỏ, Nông hội, Việt Nam Nông dân cứu quốc Hội, song luôn thực hiện sứ mệnh tập hợp, đoàn kết nông dân tham gia các phong trào cách mạng.
Từ phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931, "Tiếng trống năm 30" ở Tiền Hải (Thái Bình) đến các phong trào diệt giặc đói, giặc dốt, bình dân học vụ, hũ gạo kháng chiến...
Năm 1941, theo chủ trương của Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VIII, tổ chức Hội mang tên Việt Nam Nông dân cứu quốc Hội và trở thành một bộ phận của Mặt trận Việt Minh.
Hưởng ứng lời kêu gọi của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, hàng triệu nông dân cả nước đã vùng lên đấu tranh chống phátxít Nhật, thực dân Pháp, góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, khai sinh nước Việt Nam dân chủ cộng hòa.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Việt Nam Nông dân cứu quốc Hội tiếp tục phát huy vai trò động viên nông dân tham gia trên tất cả các mặt trận.
Năm 1949, Ban Chấp hành Trung ương Đảng quyết định thành lập Ban Nông vận Trung ương. Cùng năm, Hội Nông dân cứu quốc Trung ương được thành lập.
Đây là lần đầu tiên giai cấp nông dân có một tổ chức Hội ở cấp Trung ương, tạo bước phát triển mới trong công tác vận động nông dân phục vụ kháng chiến, kiến quốc.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng, nông dân cả nước tích cực tăng gia sản xuất, giảm tô, giảm tức, xây dựng hợp tác xã, góp phần làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đỉnh cao là Chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954.
Sau Hiệp định Geneva năm 1954, ở miền Bắc, nông dân hăng hái thi đua lao động sản xuất, xây dựng chủ nghĩa xã hội và trở thành hậu phương vững chắc cho tiền tuyến lớn miền Nam. Tại miền Nam, phong trào đấu tranh của nông dân diễn ra mạnh mẽ.
Năm 1961, Hội Nông dân Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập. Hưởng ứng các phong trào "Giết giặc lập công," "Ba đảm đang," hàng triệu nông dân bám đất, bám làng, nuôi giấu cán bộ cách mạng, vừa sản xuất, vừa chiến đấu, góp phần làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Sau ngày đất nước thống nhất, để đáp ứng yêu cầu của giai đoạn mới, năm 1979, tổ chức thống nhất của nông dân cả nước được thành lập với tên gọi Hội Liên hiệp Nông dân tập thể Việt Nam.
Đến năm 1988, Hội chính thức mang tên Hội Nông dân Việt Nam như ngày nay. Năm 1991, Bộ Chính trị quyết định lấy ngày 14/10/1930 là Ngày thành lập Hội Nông dân Việt Nam, ghi nhận vai trò lịch sử của tổ chức Hội trong suốt chặng đường cách mạng.
Dấu ấn trong thời kỳ đổi mới, hội nhập và chuyển đổi số
Sau khi đất nước thống nhất, đặc biệt từ khi thực hiện đường lối đổi mới, nông nghiệp, nông dân và nông thôn bước vào giai đoạn phát triển mới. Đây cũng là thời kỳ tổ chức Hội có nhiều đổi mới quan trọng để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Năm 1988, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ I Hội Nông dân Việt Nam được tổ chức, mở ra bước phát triển mới của tổ chức Hội trong thời kỳ đổi mới. Từ đây, Hội từng bước khẳng định vai trò trung tâm, nòng cốt trong phong trào nông dân; là địa chỉ tin cậy để tập hợp, vận động và hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất, nâng cao đời sống.
Những năm đầu đổi mới, thành tựu của nông nghiệp chính là một trong những yếu tố quan trọng giúp Việt Nam thoát khỏi tình trạng thiếu lương thực và khủng hoảng kinh tế-xã hội. Sau 40 năm đổi mới, từ một quốc gia phải nhập khẩu lương thực, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nước xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới.
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản vượt 70 tỷ USD. Nhiều mặt hàng như gạo, càphê, hạt điều, hồ tiêu, thủy sản liên tục giữ vị trí cao trên thị trường quốc tế.
Đóng góp vào những thành tựu đó có vai trò quan trọng của Hội Nông dân Việt Nam thông qua các phong trào thi đua, hoạt động hỗ trợ nông dân về vốn, khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề, chuyển giao công nghệ và kết nối thị trường. Hội đã góp phần khơi dậy tinh thần tự lực, tự cường, ý chí vươn lên làm giàu chính đáng của hàng triệu nông dân trên khắp cả nước.
Không chỉ bảo đảm an ninh lương thực quốc, nông nghiệp còn trở thành trụ đỡ của nền kinh tế trong những giai đoạn khó khăn, biến động.
Nghị quyết số 19-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tiếp tục khẳng định nông dân, nông nghiệp và nông thôn là ba thành tố có quan hệ mật thiết, không thể tách rời; giữ vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đặc biệt, nông dân được xác định là chủ thể, là trung tâm của quá trình phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới.
Đây vừa là sự ghi nhận đối với những đóng góp của giai cấp nông dân, vừa là cơ sở quan trọng để Hội Nông dân Việt Nam tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động trong giai đoạn mới.
Bước vào giai đoạn hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra đối với tổ chức Hội không chỉ là tập hợp, vận động nông dân mà còn phải đồng hành cùng nông dân trong đổi mới tư duy sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng là giai đoạn Hội Nông dân Việt Nam tiếp tục có nhiều đổi mới mạnh mẽ về nội dung và phương thức hoạt động.
Trong nhiệm kỳ Đại hội VIII, công tác xây dựng tổ chức Hội được chú trọng theo hướng tinh gọn, hiệu quả. Công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị tư tưởng được đổi mới mạnh mẽ, kết hợp giữa phương thức truyền thống với các nền tảng số và mạng xã hội, góp phần đưa chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến gần hơn với hội viên, nông dân.
Các phong trào thi đua tiếp tục phát triển sâu rộng. Phong trào "Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững" đã thu hút đông đảo hội viên tham gia, với hơn 3,4 triệu hộ đạt danh hiệu sản xuất, kinh doanh giỏi các cấp.
Từ phong trào này, hàng chục nghìn hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn đã được hỗ trợ vốn, vật tư, kinh nghiệm sản xuất để vươn lên ổn định cuộc sống.
Vai trò chủ thể của nông dân trong xây dựng nông thôn mới ngày càng được phát huy. Nông dân cả nước đã hiến hàng trăm ha đất, đóng góp hàng triệu ngày công lao động, tham gia xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn, bảo vệ môi trường và phát triển các mô hình kinh tế hiệu quả.
Đặc biệt, Hội đã tích cực hỗ trợ nông dân ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và tham gia kinh tế tập thể. Hàng nghìn mô hình sản xuất ứng dụng công nghệ cao được triển khai; nhiều sản phẩm OCOP được hỗ trợ xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Hơn 600 nghìn hộ nông dân với hàng trăm nghìn sản phẩm đã được hỗ trợ tham gia các sàn thương mại điện tử, góp phần đưa nông sản Việt tiếp cận người tiêu dùng trong và ngoài nước.
Cùng với đó, các hoạt động hỗ trợ vốn, đào tạo nghề, chuyển giao khoa học kỹ thuật, tư vấn pháp luật và an sinh xã hội tiếp tục được triển khai hiệu quả. Quỹ Hỗ trợ nông dân không ngừng tăng trưởng, tạo thêm nguồn lực giúp hội viên phát triển sản xuất, kinh doanh.
Không chỉ chăm lo đời sống hội viên, Hội Nông dân Việt Nam còn tích cực tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, thực hiện giám sát và phản biện xã hội, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các hoạt động đối ngoại nhân dân, hợp tác quốc tế cũng được mở rộng, góp phần quảng bá hình ảnh người nông dân Việt Nam năng động, sáng tạo và hội nhập.
Hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031, Hội tiếp tục xác định xây dựng tổ chức Hội vững mạnh; phát huy vai trò nông dân là chủ thể, là trung tâm trong phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn và xây dựng nông thôn mới; khơi dậy khát vọng phát triển đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
Phát huy truyền thống vẻ vang đã được hun đúc qua gần một thế kỷ, Hội Nông dân Việt Nam sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung, phương thức hoạt động, đồng hành cùng nông dân trên hành trình xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh; góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới.
Các kỳ Đại hội của Hội Nông dân Việt Nam
Trải qua gần bốn thập kỷ kể từ Đại hội lần thứ I năm 1988, Hội Nông dân Việt Nam không ngừng lớn mạnh, khẳng định vai trò trung tâm và nòng cốt trong phong trào nông dân cả nước.
Mỗi kỳ Đại hội là một dấu mốc quan trọng, phản ánh yêu cầu phát triển của đất nước và nguyện vọng của giai cấp nông dân trong từng giai đoạn lịch sử; góp phần định hướng hoạt động của Hội, phát huy vai trò chủ thể của nông dân trong xây dựng nền nông nghiệp hiện đại và nông thôn văn minh.
1. Đại hội lần thứ I (nhiệm kỳ 1988-1993)
Đại hội được tổ chức trong hai ngày 28 và 29/3/1988 tại Hội trường Ba Đình, Hà Nội với sự tham dự của 613 đại biểu đại diện cho 11.188.789 cán bộ, hội viên nông dân trong cả nước. Đại hội đã bầu Ban Chấp hành gồm 95 đồng chí.
Đồng chí Phạm Bái, Ủy viên Trung ương Đảng, được bầu giữ chức Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam.
Đại hội lần thứ I mở ra bước phát triển mới của phong trào nông dân cả nước, đánh dấu sự ra đời của Hội Nông dân Việt Nam với hệ thống tổ chức thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, tạo nền tảng để Hội thực hiện vai trò đại diện, tập hợp và vận động giai cấp nông dân trong thời kỳ đổi mới.
2. Đại hội lần thứ II (nhiệm kỳ 1993-1998)
Đại hội được tổ chức từ ngày 15 đến 19/11/1993 tại Hội trường Ba Đình, Hà Nội. Tham dự Đại hội có 600 đại biểu đại diện cho 7.269.982 cán bộ, hội viên nông dân.
Đại hội đã bầu 77 đồng chí vào Ban Chấp hành. Đồng chí Nguyễn Văn Chính (Chín Cần), Ủy viên Trung ương Đảng, được bầu lại giữ chức Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam.
Đại hội lần thứ II tập trung vào yêu cầu đổi mới toàn diện tổ chức và hoạt động của Hội nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế-xã hội ở nông thôn; đồng thời nâng cao hiệu quả chăm lo quyền, lợi ích hợp pháp của hội viên, xây dựng tổ chức Hội ngày càng vững mạnh.
3. Đại hội lần thứ III (nhiệm kỳ 1998-2003)
Đại hội được tổ chức từ ngày 17 đến 20/11/1998 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội với sự tham dự của 700 đại biểu đại diện cho 7.215.544 cán bộ, hội viên nông dân. Đại hội đã bầu 114 Ủy viên Ban Chấp hành.
Đồng chí Nguyễn Đức Triều, Ủy viên Trung ương Đảng, được bầu lại giữ chức Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam.
Đại hội xác định nhiệm vụ trọng tâm là phát huy vai trò của nông dân trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn; khơi dậy nội lực, tinh thần sáng tạo và ý chí vươn lên làm giàu chính đáng của nông dân, góp phần phát triển đất nước.
4. Đại hội lần thứ IV (nhiệm kỳ 2003-2008)
Đại hội được tổ chức từ ngày 22 đến 25/11/2003 tại Cung Văn hóa Hữu nghị Hà Nội. Tham dự Đại hội có 860 đại biểu đại diện cho 8.173.238 cán bộ, hội viên nông dân. Đại hội đã bầu 120 Ủy viên Ban Chấp hành. Đồng chí Vũ Ngọc Kỳ, Ủy viên Trung ương Đảng, được bầu giữ chức Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam.
Với chủ đề “Đoàn kết-Đổi mới-Dân chủ-Phát triển”, Đại hội lần thứ IV xác định: xây dựng Hội Nông dân Việt Nam vững mạnh về mọi mặt, là trung tâm, nòng cốt trong phong trào nông dân và công cuộc xây dựng nông thôn mới; nâng cao vai trò đại diện của giai cấp nông dân tham gia xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh, đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn, vì mục tiêu "Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh."
5. Đại hội lần thứ V (nhiệm kỳ 2008-2013)
Đại hội được tổ chức từ ngày 22 đến 25/12/2008 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Mỹ Đình, Hà Nội.
Dự Đại hội có 1.175 đại biểu đại diện cho 9.563.577 cán bộ, hội viên nông dân. Đại hội đã bầu 124 Ủy viên Ban Chấp hành. Đồng chí Nguyễn Quốc Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, tái đắc cử giữ chức Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam.
Với chủ đề "Đoàn kết-Đổi mới-Hội nhập-Phát triển," Đại hội hướng tới xây dựng giai cấp nông dân có năng lực hội nhập, chủ động tiếp cận khoa học kỹ thuật và công nghệ mới, phát huy vai trò chủ thể trong phát triển nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới trong thời kỳ hội nhập kinh tế quốc tế.
6. Đại hội lần thứ VI (nhiệm kỳ 2013-2018)
Đại hội được tổ chức từ ngày 30/6 đến 3/7/2013 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Mỹ Đình, Hà Nội. Dự Đại hội có 1.169 đại biểu đại diện cho 9.913.432 cán bộ, hội viên nông dân.
Đại hội đã bầu 122 Ủy viên Ban Chấp hành. Đồng chí Nguyễn Quốc Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, tiếp tục được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam.
Với tinh thần: "Đoàn kết-Đổi mới-Chủ động-Hội nhập-Phát triển bền vững," Đại hội lần thứ VI đặt trọng tâm vào đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng hỗ trợ nông dân; tăng cường các hoạt động dịch vụ, tư vấn, hỗ trợ và dạy nghề; trực tiếp và phối hợp thực hiện có hiệu quả các chương trình, đề án phát triển kinh tế, văn hóa-xã hội ở nông thôn.
7. Đại hội lần thứ VII (nhiệm kỳ 2018-2023)
Đại hội được tổ chức từ ngày 11 đến 13/12/2018 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Mỹ Đình, Hà Nội. Dự Đại hội có 999 đại biểu đại diện cho trên 10,2 triệu cán bộ, hội viên nông dân.
Đại hội đã bầu 119 Ủy viên Ban Chấp hành. Đồng chí Thào Xuân Sùng, Ủy viên Trung ương Đảng, tái đắc cử giữ chức Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam khóa VII.
Với tinh thần "Dân chủ-Đoàn kết-Đổi mới-Hội nhập-Phát triển," Đại hội đề ra mục tiêu: "Xây dựng Hội Nông dân Việt Nam trong sạch, vững mạnh, phát huy vai trò của Hội và giai cấp nông dân trong phát triển nông nghiệp thịnh vượng, nông dân giàu có, nông thôn văn minh, hiện đại."
Đổi mới, đẩy mạnh và nâng cao hiệu quả các hoạt động dịch vụ, tư vấn, đào tạo nghề hỗ trợ nông dân và Phong trào "Nông dân thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, đoàn kết giúp nhau làm giàu và giảm nghèo bền vững." Phát triển và nâng cao chất lượng hội viên, phấn đấu hình thành thế hệ người nông dân mới có năng lực quản lý, kỹ năng sản xuất chuyên nghiệp và từng bước trí thức hóa nông dân.
8. Đại hội lần thứ VIII (nhiệm kỳ 2023-2028)
Đại hội được tổ chức từ ngày 25 đến 27/12/2023 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, Mỹ Đình, Hà Nội.
Tham dự Đại hội có 995 đại biểu tiêu biểu đại diện cho trên 10 triệu cán bộ, hội viên nông dân cả nước. Đại hội đã bầu 111 Ủy viên Ban Chấp hành; đồng chí Lương Quốc Đoàn, Ủy viên Trung ương Đảng, được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam.
Với tinh thần “Đoàn kết-Dân chủ-Sáng tạo-Hợp tác-Phát triển”, Đại hội lần thứ VIII xác định nhiệm vụ trọng tâm là phát huy vai trò chủ thể của nông dân trong phát triển kinh tế nông thôn; đẩy mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp; mở rộng các hoạt động tư vấn, hỗ trợ nông dân; nâng cao hiệu quả hội nhập quốc tế và đối ngoại nhân dân.
9. Đại hội lần thứ IX (nhiệm kỳ 2026-2031)
Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX dự kiến diễn ra từ ngày 7-9/6/2026 tại Hà Nội, với sự tham dự của 600 đại biểu đại diện cho hơn 10 triệu hội viên, nông dân cả nước.
Đây là sự kiện chính trị quan trọng của giai cấp nông dân và tổ chức Hội Nông dân Việt Nam trong giai đoạn đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới.
Với chủ đề "Đoàn kết-Dân chủ-Đột phá-Hợp tác-Phát triển," Đại hội sẽ tập trung đánh giá kết quả thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII; xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp công tác Hội, phong trào nông dân nhiệm kỳ 2026-2031; sửa đổi, bổ sung Điều lệ Hội và bầu Ban Chấp hành Trung ương Hội Nông dân Việt Nam khóa IX.
Đại hội xác định tiếp tục xây dựng Hội Nông dân Việt Nam vững mạnh toàn diện; phát huy vai trò trung tâm, nòng cốt của Hội trong phong trào nông dân và phát triển nông nghiệp, kinh tế nông thôn; xây dựng người nông dân mới có tri thức, kỹ năng, tư duy sản xuất hiện đại; đẩy mạnh chuyển đổi số, liên kết sản xuất, hợp tác quốc tế và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc./.