Hạ tầng giao thông có sức hút thực tế đối với các nhà đầu tư khi được triển khai trong một khuôn khổ cơ chế, chính sách phù hợp. Do đó, Bộ Xây dựng đã định hướng phát triển, nhu cầu nguồn lực, cơ chế, chính sách và danh mục các dự án đường bộ cao tốc ưu tiên kêu gọi đầu tư.
Ngân hàng là bệ đỡ tài chính vững chắc cho dự án PPP
Tại Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026-2030 vào sáng 29/9, theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, Đại hội XIV của Đảng xác lập mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân trên 10%/năm trong giai đoạn 2026-2030.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ trưởng Trần Hồng Minh nhấn mạnh hạ tầng giao thông, đặc biệt là hệ thống đường bộ cao tốc, cần tiếp tục được đầu tư phát triển đi trước một bước, tạo không gian phát triển mới, kết nối các vùng miền, rút ngắn khoảng cách, giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Đến nay, cả nước đã đưa vào khai thác 3.345km đường bộ cao tốc, vượt mục tiêu 3.000km của giai đoạn 2021-2025; đồng thời đang tích cực triển khai thi công 1.252km. Đặc biệt, tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông dài hơn 2.000km, từ Lạng Sơn đến Cà Mau, đã cơ bản được nối thông, hình thành trục giao thông xương sống hiện đại, liền mạch.
Theo quy hoạch mạng lưới đường cao tốc, mục tiêu đặt ra là hoàn thành khoảng trên 5.000km đường cao tốc vào năm 2030. Để đạt mục tiêu này, trong 5 năm tới, cả nước cần xây dựng mới 2.829km và nâng cấp 1.187km đường cao tốc hiện hữu, với tổng nhu cầu vốn ước tính khoảng 1,269 triệu tỷ đồng. Trọng tâm là các dự án mở rộng toàn bộ các đoạn tuyến cao tốc Bắc-Nam phía Đông như Mai Sơn-Cam Lộ, Quảng Ngãi-Dầu Giây; mở rộng Vành đai 3 Thành phố Hồ Chí Minh từ 4 làn hạn chế lên 6-8 làn xe hoàn chỉnh theo quy hoạch; đầu tư khép kín các tuyến vành đai lớn như Vành đai 5-Vùng Thủ đô Hà Nội, đồng thời phát triển các tuyến kết nối hành lang kinh tế Đông-Tây, vùng Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long.
“Ngân sách Nhà nước dự kiến chỉ cân đối được khoảng 423.000 tỷ đồng. Như vậy, bài toán đặt ra là tiếp tục huy động khoảng 846.000 tỷ đồng từ các nguồn vốn ngoài ngân sách. Đây là thách thức rất lớn nhưng cũng chính là cơ hội đầu tư rộng mở cho cộng đồng doanh nghiệp và các tổ chức tín dụng,” Bộ trưởng Trần Hồng Minh thừa nhận.
Từ đó, người đứng đầu ngành Xây dựng kêu gọi các tập đoàn kinh tế, nhà đầu tư tích cực tiếp cận, nghiên cứu và đăng ký tham gia 29 dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư theo phương thức đối tác công-tư (PPP), với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 923.000 tỷ đồng. Các ngân hàng thương mại lớn như BIDV, VietinBank, Vietcombank, Agribank, MB, Techcombank,… tiếp tục đồng hành, nghiên cứu xây dựng các gói tín dụng dài hạn với lãi suất hợp lý, tạo bệ đỡ tài chính vững chắc cho các nhà đầu tư PPP.
Đối với các bộ, ngành trung ương và lãnh đạo các địa phương, Bộ trưởng đề nghị cùng cam kết chung tay, chuẩn bị mặt bằng sạch đúng tiến độ, đơn giản hóa thủ tục hành chính; coi khó khăn của nhà đầu tư cũng là khó khăn của mình để cùng chủ động tháo gỡ.
Nhìn nhận quá trình đầu tư vào hạ tầng giao thông khó tránh khỏi những thách thức về thu xếp tín dụng, giải phóng mặt bằng cũng như biến động giá nguyên, nhiên, vật liệu, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cam kết sẽ luôn giữ vai trò là cầu nối tin cậy, đồng hành cùng quý vị từ khâu chuẩn bị dự án đến suốt quá trình vận hành, khai thác; phối hợp, hỗ trợ nhà đầu tư thực hiện theo 6 yêu cầu: “nhanh, đúng, trúng, chuẩn, hiệu quả và an toàn” trong quá trình triển khai dự án; tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách theo hướng minh bạch, rõ ràng, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân.
Hoàn thiện chính sách đa dạng hóa nguồn vốn
Ông Lê Văn Đạt, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ (Bộ Xây dựng) đánh giá mật độ đường cao tốc của Việt Nam vẫn còn thấp so với các nước trong khu vực và trên thế giới. Mục tiêu hoàn thành khoảng 5.000km đường bộ cao tốc vào năm 2030 vì vậy đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn.
Do đó, ông Đạt cho biết các dự án được lựa chọn xúc tiến đầu tư lần này sẽ theo nhiều tiêu chí, trong đó ưu tiên các tuyến cao tốc 2 làn hoặc 4 làn hạn chế cần mở rộng hoàn chỉnh; các tuyến thuộc chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; các tuyến nằm trên hành lang kinh tế, vùng động lực, cực tăng trưởng; các tuyến có nhu cầu vận tải tăng cao và có khả năng kết nối liên vùng, trung tâm kinh tế, cảng biển, khu kinh tế; chú trọng những tuyến có điều kiện triển khai thuận lợi, có khả năng thu hút nguồn lực ngoài ngân sách hoặc được địa phương chủ động bổ sung nguồn lực.
Dẫn giải quy hoạch đến năm 2030 xác định mạng lưới đường bộ cao tốc gồm 46 tuyến với tổng chiều dài khoảng 10.106km, ông Đạt cho rằng cần tiếp tục đa dạng hóa các kênh huy động vốn, trong đó khu vực tư nhân được xác định là một nguồn lực quan trọng cùng với đầu tư công.
“Chủ trương xuyên suốt của Đảng và Nhà nước về đầu tư và định hướng thu hút nguồn vốn ngoài ngân sách là phát huy tối đa nguồn lực của toàn xã hội. Trong đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và đầu tư vào các công trình thiết yếu, có tính chiến lược; đồng thời tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia đầu tư, quản lý và khai thác kết cấu hạ tầng,” ông Đạt chia sẻ.
Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chánh Văn phòng PPP, Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Tài chính) nhấn mạnh việc huy động nguồn lực ngoài ngân sách là yêu cầu quan trọng để thực hiện mục tiêu phát triển mạng lưới đường bộ cao tốc.
Bên cạnh việc tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư theo phương thức PPP, bà Hà cho rằng cần hoàn chỉnh cơ chế chia sẻ rủi ro, bảo đảm công bằng và hài hòa lợi ích khi triển khai các dự án PPP; đồng thời nghiên cứu rút ngắn trình tự, thủ tục chuẩn bị dự án và tăng cường công tác hậu kiểm trong quá trình tổ chức thực hiện.
“Việc tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng lựa chọn dự án, đa dạng hóa nguồn vốn và tăng cường năng lực thực hiện được kỳ vọng tạo cơ sở để huy động hiệu quả hơn nguồn lực tư nhân, đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng giao thông trong giai đoạn tới,” bà Hà nhấn mạnh./.