Nhà nghiên cứu tế bào gốc, giáo sư Shinya Yamanaka, người đồng nhận giải Nobel Yhọc năm 2012, ngày 7/12 đã thể hiện quyết tâm sử dụng tế bào gốc đa năng nhântạo (iPS) để chữa trị những căn bệnh suy nhược mà đến nay vẫn chưa có phươngpháp điều trị hiệu quả.
Trong bài giảng hàng năm tại Viện Karolinska ở Stockholm, Thụy Điển, trước lễtrao giải Nobel ngày 10/12 tới, nhà khoa học Nhật Bản đã chia sẻ câu chuyện thúvị dẫn đến phát hiện khoa học quan trọng, đó là sản xuất thành công iPS nhờ hàngloạt những khám phá ngoài mong đợi.
Trước khi kể về những phát hiện thú vị từ các bài thí nghiệm mà các thầy đãgiao cho ông, giáo sư Yamanaka chia sẻ: “Tôi có hai người thầy lớn trong nhữngngày đầu làm khoa học”. Người thầy đầu tiên chính là tuýp người như Giáo sưKatsuyuki Miura Đại học Thành phố Osaka và Tom Innerarity, thời điểm đó là điềutra viên cấp cao tại Viện Gladstone, Mỹ. Yamanaka cho biết hai người này luônbiết động viên và khích lệ các nhà khoa học trẻ ngay cả khi những kết quả trongthí nghiệm đều cho kết quả mâu thuẫn với giả thuyết mà họ đưa ra. Ông cho biếtông đã cố gắng làm một người thầy tốt giống như họ nhưng điều đó quả thật “rấtkhó.”
[Nhà khoa học Nhật Bản và Anh giành Nobel Y học]
Một người thầy lớn khác “chính là thiên nhiên” - "người" đã mang lại choYamanaka những kết quả ngoài mong đợi, cũng là "người" đã mang lại cho ông cáckế hoạch hoàn toàn mới mẻ.
Nhà khoa học Nhật Bản này cho biết lần đầu tiên ông đã không thể hình dungđược là sẽ mất bao lâu trước khi xác định được các nhân tố then chốt cần thiếtđể tái lập trình các tế bào sinh dưỡng thành tế bào iPS. Ông cũng từng băn khoănrằng liệu có thể sẽ phải mất tới “10, 20, 30 năm hoặc thậm chí có thể còn lâuhơn nữa” để đi đến khám phá này. Tuy nhiên, cuối cùng thì nhóm của ông chỉ mấtcó 6 năm trước khi đạt được đột phá quan trọng vào năm 2006 khi Yamanaka pháthiện ra một lựa chọn khác với việc phải phá huỷ các phôi người, từ đó xua tannhững trở ngại về mặt luân lý và đạo đức trong công nghệ tế bào gốc.
Giáo sư Yamanaka, 50 tuổi, đã cho phép các nhà nghiên cứu trẻ làm việc tạiphòng thí nghiệm của mình, đặc biệt là Kazutoshi Takahashi, một giảng viên đạihọc Kyoto, và hai nhà nghiên cứu khác nhằm tăng tốc cho khám phá mới của mình.Ông nói: “Nếu không có những cống hiến hết mình của ba người đó, chúng ta có thểsẽ không bao giờ sản xuất được tế bào gốc iPS, ít nhất là ngay trong phòng thínghiệm của mình... Tôi cảm thấy vô cùng tự hào về các khoa học trẻ.”
Yamanaka cũng cho biết những nghiên cứu được tiến hành tại Trung tâm Nghiêncứu và Ứng dụng tế bào gốc iPS (CiRA) của đại học Kyoto, một viện nghiên cứu doông làm Viện trưởng, được cho là sẽ giúp kiểm tra các điều kiện và sàng lọc cácloại thuốc cho các căn bệnh liên quan đến tế bào thần kinh vận động như bệnh xơcứng cột bên teo cơ, một căn bệnh về suy yếu hoạt động của hệ cơ hiện chưa cóphương thuốc nào chữa trị đặc hiệu.
Trước đó một ngày, nhà khoa học John Gurdon, 79 tuổi, người đồng nhận giảiNobel Y học với Yamanaka năm nay và là giáo sư danh dự Đại học Cambridge, cũngđã có bài giảng thường niên. Yamanaka cho biết ông cảm thấy rất vinh dự khi đượcchọn là người cùng nhận giải thưởng với Giáo sư Gurdon, người khai phá ra lĩnhvực tái lập trình hạt nhân cách đây nửa thế kỷ, thời điểm Yamanaka mới ra đời.
Sau bài giảng, Giáo sư Yamanaka cho biết ông đã phần nào bớt căng thẳng khiđã hoàn thành một trong những sự kiện quan trọng trong chuyến thăm của mình tớiStockholm và tự chấm “60% điểm” trong bài giảng bằng tiếng Anh của mình. Vợ củaYamanaka, bà Chika, 50 tuổi, cho biết bà cảm thấy xúc động khi lắng nghe bàigiảng của chồng vì nó khiến bà nhớ lại nhiều kỷ niệm./.
Trong bài giảng hàng năm tại Viện Karolinska ở Stockholm, Thụy Điển, trước lễtrao giải Nobel ngày 10/12 tới, nhà khoa học Nhật Bản đã chia sẻ câu chuyện thúvị dẫn đến phát hiện khoa học quan trọng, đó là sản xuất thành công iPS nhờ hàngloạt những khám phá ngoài mong đợi.
Trước khi kể về những phát hiện thú vị từ các bài thí nghiệm mà các thầy đãgiao cho ông, giáo sư Yamanaka chia sẻ: “Tôi có hai người thầy lớn trong nhữngngày đầu làm khoa học”. Người thầy đầu tiên chính là tuýp người như Giáo sưKatsuyuki Miura Đại học Thành phố Osaka và Tom Innerarity, thời điểm đó là điềutra viên cấp cao tại Viện Gladstone, Mỹ. Yamanaka cho biết hai người này luônbiết động viên và khích lệ các nhà khoa học trẻ ngay cả khi những kết quả trongthí nghiệm đều cho kết quả mâu thuẫn với giả thuyết mà họ đưa ra. Ông cho biếtông đã cố gắng làm một người thầy tốt giống như họ nhưng điều đó quả thật “rấtkhó.”
[Nhà khoa học Nhật Bản và Anh giành Nobel Y học]
Một người thầy lớn khác “chính là thiên nhiên” - "người" đã mang lại choYamanaka những kết quả ngoài mong đợi, cũng là "người" đã mang lại cho ông cáckế hoạch hoàn toàn mới mẻ.
Nhà khoa học Nhật Bản này cho biết lần đầu tiên ông đã không thể hình dungđược là sẽ mất bao lâu trước khi xác định được các nhân tố then chốt cần thiếtđể tái lập trình các tế bào sinh dưỡng thành tế bào iPS. Ông cũng từng băn khoănrằng liệu có thể sẽ phải mất tới “10, 20, 30 năm hoặc thậm chí có thể còn lâuhơn nữa” để đi đến khám phá này. Tuy nhiên, cuối cùng thì nhóm của ông chỉ mấtcó 6 năm trước khi đạt được đột phá quan trọng vào năm 2006 khi Yamanaka pháthiện ra một lựa chọn khác với việc phải phá huỷ các phôi người, từ đó xua tannhững trở ngại về mặt luân lý và đạo đức trong công nghệ tế bào gốc.
Giáo sư Yamanaka, 50 tuổi, đã cho phép các nhà nghiên cứu trẻ làm việc tạiphòng thí nghiệm của mình, đặc biệt là Kazutoshi Takahashi, một giảng viên đạihọc Kyoto, và hai nhà nghiên cứu khác nhằm tăng tốc cho khám phá mới của mình.Ông nói: “Nếu không có những cống hiến hết mình của ba người đó, chúng ta có thểsẽ không bao giờ sản xuất được tế bào gốc iPS, ít nhất là ngay trong phòng thínghiệm của mình... Tôi cảm thấy vô cùng tự hào về các khoa học trẻ.”
Yamanaka cũng cho biết những nghiên cứu được tiến hành tại Trung tâm Nghiêncứu và Ứng dụng tế bào gốc iPS (CiRA) của đại học Kyoto, một viện nghiên cứu doông làm Viện trưởng, được cho là sẽ giúp kiểm tra các điều kiện và sàng lọc cácloại thuốc cho các căn bệnh liên quan đến tế bào thần kinh vận động như bệnh xơcứng cột bên teo cơ, một căn bệnh về suy yếu hoạt động của hệ cơ hiện chưa cóphương thuốc nào chữa trị đặc hiệu.
Trước đó một ngày, nhà khoa học John Gurdon, 79 tuổi, người đồng nhận giảiNobel Y học với Yamanaka năm nay và là giáo sư danh dự Đại học Cambridge, cũngđã có bài giảng thường niên. Yamanaka cho biết ông cảm thấy rất vinh dự khi đượcchọn là người cùng nhận giải thưởng với Giáo sư Gurdon, người khai phá ra lĩnhvực tái lập trình hạt nhân cách đây nửa thế kỷ, thời điểm Yamanaka mới ra đời.
Sau bài giảng, Giáo sư Yamanaka cho biết ông đã phần nào bớt căng thẳng khiđã hoàn thành một trong những sự kiện quan trọng trong chuyến thăm của mình tớiStockholm và tự chấm “60% điểm” trong bài giảng bằng tiếng Anh của mình. Vợ củaYamanaka, bà Chika, 50 tuổi, cho biết bà cảm thấy xúc động khi lắng nghe bàigiảng của chồng vì nó khiến bà nhớ lại nhiều kỷ niệm./.
Hữu Thắng/Tokyo (Vietnam+)
