Từ lâu, việc học may áo dài phần lớn vẫn dựa vào kinh nghiệm truyền nghề, người đi trước chỉ lại cho người đi sau, người học vừa làm vừa tự rút ra quy luật cho mình. Cách tiếp cận ấy giúp nghề được nối dài qua nhiều thế hệ, nhưng cũng cho thấy một khoảng trống lớn: thiếu tài liệu hệ thống, thiếu phương pháp chuẩn, thiếu một nền tảng chung để người học có thể đi vào nghề nhanh hơn, chuẩn hơn và tự tin hơn khi phát triển lên quy mô chuyên nghiệp.
Phó chủ tịch Hiệp hội Văn hóa áo dài Việt Nam, nhà thiết kế Đỗ Trịnh Hoài Nam đã luôn nung nấu việc có thể lấp đầy “khoảng trống” đó. Đúc kết từ gần 40 năm làm nghề, ấn phẩm “Công thức Áo dài ly vuông” của anh ra đời, mở ra hướng tiếp cận rõ ràng hơn cho việc đào tạo, truyền nghề và tạo sinh kế từ chính di sản áo dài Việt.
Theo đó, Đỗ Trịnh Hoài Nam đã ghi lại hệ thống kỹ thuật đã được anh chắt lọc qua nhiều năm may đo, giảng dạy và ứng dụng thực tế, trong đó nổi bật là ba tiêu chí “phẳng nách, êm cổ, eo thon” - những yêu cầu kỹ thuật cốt lõi để tà áo dài vừa đẹp về phom, vừa tôn dáng người mặc.
Điểm đáng quý của công trình này không nằm ở việc ghi chép lại vài mẹo nghề rời rạc, mà ở cách tác giả chuyển phần kinh nghiệm vốn chỉ tồn tại trong thực hành thành một hệ thống dễ tiếp cận hơn. Từ xưởng may đến lớp học, từ cây kéo, thước dây đến trang sách, hành trình ấy phản ánh một lựa chọn nhiều trách nhiệm: gìn giữ tinh hoa nghề bằng tri thức, để giá trị của áo dài không dừng ở cảm xúc yêu mến, mà bước vào khuôn khổ đào tạo nghiêm cẩn hơn.
Đỗ Trịnh Hoài Nam cho hay mong mỏi lớn nhất của anh là đóng gói những gì đã tích lũy được thành một nền tảng dùng được cho cộng đồng. Từ những đêm thức trắng bên bàn cắt, những lần chỉnh sửa chi tiết để tìm ra phom áo phù hợp nhất, đến việc đưa các tiêu chuẩn quản lý vào quy trình nghề… Tất cả nhằm giúp người học rút ngắn chặng đường thử sai, có thêm cơ sở để lập nghiệp và phát triển nghề.
Đặc biệt hơn, giá trị xã hội của “Công thức Áo dài ly vuông” còn ở góc độ sinh kế. Theo chia sẻ của đại diện Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, công thức này đã trở thành nền tảng cho nhiều chương trình đào tạo cắt may và thiết kế áo dài dành cho phụ nữ ở các địa phương.
Từ đó, hơn 20.000 phụ nữ đã được tiếp cận nghề. Trong số này, hơn 10.000 người đã tự tin mở nhà may, phát triển dịch vụ và tạo thu nhập cho gia đình. Cuốn sách vì thế còn góp phần mở ra cơ hội kinh tế từ chính kỹ năng và bản sắc văn hóa Việt.
Ghi nhận những đóng góp nổi bật của công trình trong việc chuẩn hóa kỹ thuật áo dài đối với nhiệm vụ gìn giữ và phát triển văn hóa - di sản Việt Nam, Tổ chức Kỷ lục người Việt toàn cầu đã vinh danh và trao giấy chứng nhận Kỷ lục gia Toàn cầu cho Đỗ Trịnh Hoài Nam, người Việt Nam đầu tiên viết và xuất bản sách về công thức “áo dài ly vuông.”
Sự ghi nhận ấy cho thấy khi tri thức truyền thống được hệ thống hóa bằng tư duy hiện đại, nghề thủ công có thể mở rộng giá trị, từ phạm vi một kỹ năng cá nhân sang hướng một nguồn lực văn hóa. Áo dài vì thế không chỉ hiện diện trong đời sống như một trang phục, mà còn có thể trở thành nền tảng cho đào tạo, cho khởi nghiệp và cho những ngành nghề gắn với công nghiệp văn hóa.
Khi được nhìn từ phương diện ngoại giao văn hóa, nhiều khách mời quốc tế cho rằng áo dài chính là một trong những hình ảnh mang tính biểu tượng giàu sức gợi nhất của Việt Nam trước bạn bè thế giới. Với họ, vẻ thanh nhã của tà áo dài đi cùng lòng hiếu khách, sự tinh tế và cốt cách văn hóa của người Việt.
Cũng vì thế, cuốn sách còn gợi ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: làm thế nào để di sản không chỉ được nhắc đến bằng niềm tự hào, mà còn trở thành động lực phát triển trong hiện tại?
Sự ra đời của cuốn sách cho thấy di sản Việt hoàn toàn có thể bước vào đời sống hôm nay bằng một hình thức mới: vừa gìn giữ giá trị truyền thống, vừa tạo sinh kế cho cộng đồng, bám sát tinh thần của Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, phát huy giá trị di sản Việt Nam, góp phần gia tăng sức mạnh mềm quốc gia./.
Áo dài tỏa sắc giữa Prague trong chương trình thời trang-nghệ thuật đặc biệt
Lấy cảm hứng từ Hà Nội mùa Thu và sắc hoa Hà thành, chương trình thời trang-nghệ thuật đặc biệt "Thu trong nỗi nhớ” giới thiệu các bộ sưu tập áo dài đặc sắc của nhà thiết kế Lan Hương.
