Theo đánh giá của Ủy ban bảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu, Bắc Ninhlà một trong sáu tỉnh nằm trên lưu vực sông gây ô nhiễm nghiêm trọng nhấtđến môi trường nước sông Cầu.
Ủy ban trên đã “điểm mặt chỉ tên” sáunguồn thải chính ở địa phương, đang ngày đêm “bức tử” dòng sông thơmộng đã góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc của vùng Kinh Bắc.
Trước hết phải kể đến xã Tam Giang, huyện Yên Phong rất nổi tiếng vớinghề tơ tằm. Đây chính là điểm sông Cầu bắt đầu chảy vào địa phận tỉnhBắc Ninh. Nước thải từ làng nghề chứa nhiều hợp chất hữu cơ đã và đangtác động rất xấu đến chất lượng nước của dòng sông Cầu.
Tiếp đólà xã Tam Đa cũng thuộc huyện Yên Phong có làng nghề chuyên nấu rượumang tên Đại Lâm. Hầu hết các hộ dân khu vực này làm nghề nấu rượu kếthợp chăn nuôi lợn, toàn bộ nước thải trong quá trình sản xuất đều xảthẳng xuống sông Cầu. Mặt dù chính họ thường sử dụng nguồn nước này chosinh hoạt hàng ngày, song họ vẫn biến khúc sông thành nơi chứa rác thảivà nước thải.
Còn cửa cống Vạn An nằm tiếp nối ngay sau xã Tam Đatrực tiếp chịu ảnh hưởng ô nhiễm do nước sông từ Tam Đa chảy xuống đồng thời, cống này là điểm đầu mối của kênh tưới tiêu Vạn An và sôngNgũ Hiệp Khê đã trở thành điểm “tập kết” của lượng nước thải từ các làngnghề sản xuất tiểu thủ công nghiệp đổ vào, như làng nghề tái chế sắtthép Đa Hội; đồ gỗ mỹ nghệ Đồng Kỵ; giấy Phú Lâm và giấy Phong Khê. Chưakể một lượng nước thải sinh hoạt đáng kể nữa của các khu đô thị Từ Sơn,Tiên Du, Yên Phong được “chuyên trở” về đây và đổ ra sông Cầu.
Cảng sông nội địa Đáp Cầu là điểm hoạt động tấp nập nhất của tàu thuyềnvận chuyển vật liệu xây dựng trên địa bàn Bắc Ninh. Ngoài ra khu vực nàycòn có 2 cảng kinh doanh của Công ty kính Đáp Cầu và Công ty kính nổiViệt-Nhật. Do vậy, nước sông thường nổi váng dầu, mỡ mà như người dânđịa phương nhận xét: “Đến cỏ dọc bờ sông cũng không phát triển được, nêncác loài thủy sinh trên đoạn sông này đã tiệt giống từ lâu.”
Mộttrong sáu nguồn gây ô nhiễm chính cho môi trường nước lưu vực sông Cầunữa là Trạm bơm Kim Đôi có công suất tối đa 10.000m3/giờ. Trạm này nằmtrong số các trạm bơm đóng vai trò tiêu, thoát nước cho thành phố BắcNinh và các vùng phụ cận.
Kênh Kim Đôi nhận nước thải từ các khu vực nộithị như Bồ Sơn, Đại Phúc, Thị Cầu, Đáp Cầu và nước thải từ Khu côngnghiệp Quế Võ I đổ vào. Sự phát triển của khu đô thị trẻ nơi đây cũnglàm gia tăng lượng nước thải và hàm lượng các chất ô nhiễm nguồn nướcsông Cầu.
Cuối cùng là Trạm bơm Hiền Lương: Nước sông Cầu chảyqua xã Phù lương, huyện Quế Võ bị ảnh hưởng nặng nề bởi nước thải từkênh tiêu Tào Khê, có nhiệm vụ cung cấp nước cho sản xuất nông nghiệpcủa hai huyện Tiên Du và Quế Võ. Do đó, nước sông Cầu tại khu vực này phảihứng chịu nhiều loại hóa chất độc hại sử dụng trong nông nghiệp, baogồm thuốc bảo vệ thực vật, thuốc trừ sâu, phân đạm…
Ông NguyễnNgọc Sơn, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Bắc Ninh chobiết để giảm thiểu ô nhiễm môi trường nói chung và 6 nguồn gây ô nhiễmchính cho môi trường lưu vực sông Cầu, trong năm nay tỉnh đã và đangtriển khai thực hiện 12 đề án và dự án nằm trong Kế hoạch Đề án tổng thểbảo vệ môi trường lưu vực sông Cầu đã được Chính phủ phê duyệt.
Trong đó những dự án mà Bắc Ninh sẽ tập trung thực hiện trong thời giantới, đó là Dự án đầu tư xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung làngnghề tái chế giấy Phong Khê giai đoạn I, công suất 5.000m3/ngày đêm; Dựán đầu tư xây dựng Khu xử lý chất thải tỉnh Bắc Ninh tại xã Phù Lăng,huyện Quế Võ quy mô 60ha; Dự án đầu tư xây dựng hệ thống thu gom, xử lýnước thải sinh hoạt và nước thải làng nghề tại thị xã Từ Sơn…
Nhưng để ngăn chặn tận gốc các nguồn xả thải vào lưu vực sông Cầu, BắcNinh cần phải công khai hóa, đi đôi với xử lý nghiêm minh những cơ sở vàcá nhân trên địa bàn cố tình vi phạm Luật bảo vệ môi trường. Mặt khácyêu cầu các tổ chức đoàn thể quần chúng từ tỉnh đến cơ sở tham gia tuyêntruyền, vận động các tầng lớp xã hội nâng cao ý thức trách nhiệm, cùngcộng đồng chung tay bảo vệ môi trường, đặc biệt là trả lại sự trong sạchvốn có của dòng sông Cầu thơ mộng./.
Văn Hào (TTXVN)