Một cửa hàng giới thiệu các sản phẩm Yosegi-zaiku tai Hakone. (Ảnh: Nguyễn Tuyến/Vietnam+)

Du khách đến Nhật Bản chắc chắn sẽ choáng ngợp trước sự ứng dụng công nghệ tiên tiến vào mọi ngóc ngách trong cuộc sống. Nhưng, chính quốc gia này cũng rất nổi tiếng về việc bảo tồn nghề thủ công truyền thống.

Người Nhật Bản vốn nổi tiếng với sự cực đoan trong công việc. Chính nhờ sự nghiêm túc và sự nhiệt huyết đó, những sản phẩm thủ công độc đáo, tinh xảo đã trở thành những sứ giả truyền bá nét đặc sắc của nền văn hóa dân gian Nhật Bản với thế giới bên ngoài.

Nổi bật trong số này có nghệ thuật ghép gỗ hoa văn Yosegi-zaiku.

Hatajuku là một địa điểm đến ưa thích trong tour du lịch Hakone. Đây là một ngôi làng nhỏ nằm trong vùng núi Hakone có có những người thợ tài hoa làm Yosegi-zaiku, một nghề thủ công truyền thống đầy tính nghệ thuật tạo nên những hoa văn đa dạng bằng cách ghép các thanh gỗ.

Đây là loại hình nghệ thuật độc nhất vô nhị trên thế giới, là một minh chứng cho tinh thân cầu thị, sự duy mỹ đạt đến đỉnh cao của dân tộc Nhật Bản.

Yosegi- zaiku là nghệ thuật ghép gỗ tạo họa tiết hình học do nghệ nhân Nihei Ishikawa tại làng Hatajuku phát triển vào những năm cuối của thời kỳ Edo.

Vào thời kỳ đó, Yosegi-zaiku được xem là công việc phụ của những người làm nghề khiêng kiệu. Với vị trí đại lý nằm ở điểm giữa của lộ trình vượt núi Hakone, Hatajuku là nơi trú chân của khách bộ hành trên lộ trình Tokaido.

Các sản phẩm Yosegi-zaiku được bày bán tại các quán trà, nhà nghỉ, suối nước nóng dọc theo con đường đến chân núi.

Theo chân khách bộ hành, Yosegi-zaiku thời kỳ đó đã trở nên nổi tiếng trên khắp Nhật Bản.

Bên cạnh đó, cùng với việc Nhật Bản bắt đầu mở cửa giao thương với nước ngoài vào cuối thời kỳ Edo, các sản phẩm Yosegi-zaiku của làng Hatajuku đã bắt đầu được xuất khẩu ra bên ngoài Nhật Bản.

Để giới thiệu với du khách về sự độc đáo và hoàn mỹ của hoa văn Yosegi-zaiku, tour du lịch đến Hatajuku sẽ giới thiệu đầy đủ quá trình làm ra một sản phẩm Yosegi-zaiku. Trước hết về mặt nguyên liệu, Yosegi-zaiku là tập hợp của các loại cây mọc tại vùng núi Hakone vì vậy màu sắc của hoa văn Yosegi-zaiku là các sắc màu vàng, trắng, nâu, đỏ… tự nhiên của gỗ.

Sau khâu chọn nguyên liệu, thợ thủ công sẽ sử dụng khuôn để gọt các tấm gỗ, mài dũa công phu thành các thanh gỗ dài, nhỏ, hình tam giác.

Tiếp đó, tùy theo sự sáng tạo và dự định của riêng mình, mỗi người thợ sẽ tỉ mỉ phối màu và sử dụng keo dán để ghép các thanh gỗ với nhau, tạo nên những bó gỗ có hoa văn hình học ở hai đầu.

Để tăng độ kết dính cho các bó gỗ, thợ thủ công sẽ cho vào khuôn cố định hoặc dùng ni long bọc bó gỗ lại sau đó dùng dây vải quấn chặt.

Các bó gỗ sau đó lại được ghép vào nhau thành những khối gỗ vuông, tạo ra những họa tiết mới, đa dạng hơn tùy theo sự sáng tạo của mỗi người thợ.

Các bó gỗ sau khi được cố định với nhau, sẽ được cắt ghép thành các miếng gỗ. Thợ thủ công sẽ dùng dụng cụ chuyên dụng để bào miếng gỗ này thành những tấm lá gỗ cực mỏng, có độ dày chưa tới 0,15mm.

Các tấm là gỗ này sẽ được sử dụng để bọc lên các sản phẩm thủ công như ví, hộp bí ẩn…

Những tấm lá gỗ mà thợ thủ công tạo họa tiết như tranh vẽ sẽ được sử dụng làm tranh treo tường. Yosegi-zaiku còn được phát triển thêm một loại sản phẩm phức tạp hơn và tốn kém hơn.

Đó là các miếng gỗ sau khi đã được tạo hình họa tiết, sẽ không được bào mỏng như thông thường mà sẽ được đục, khoét, bào nhẵn, đánh bóng… để tạo thành các vật dụng như đĩa, ly uống rượu vang, quả bóng….

Nhiều sản phẩm trong số này có giá thành khá cao như một ly uống rượu vang có giá khoảng 2,5 triệu đồng hoặc một quả bóng nhỏ trong lòng bàn tay có giá khoảng hơn một triệu đồng.

[Đến thăm công viên Nara độc đáo của Nhật Bản qua những bức ảnh]


Yosegi-zaiku là nghệ thuật sử dụng thiên nhiên tạo thành niềm cảm hứng sáng tạo vô tận. Đó chính là tâm hồn yêu thiên nhiên, khối óc sáng tạo và sự cần mẫn của người Nhật trong suốt hàng trăm năm qua, không chỉ bảo tồn mà còn tiếp tục hoàn thiện và phát triển những kỹ thuật thủ công đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ.

Giờ đây, Yosegi-zaiku còn là một sản phẩm du lịch độc đáo, là một biểu tượng cho nền văn hóa truyền thống độc đáo và đầy bản sắc của Xứ sở Mặt trời mọc.

Nghệ nhân Ichiro Ishikawa giới thiệu các sản phẩm Yosegi-zaiku. (Ảnh: Nguyễn Tuyến/Vietnam+)

Năm 1974, Chính phủ Nhật Bản đã ban hành Luật phát triển nghề thủ công truyền thống, trong đó quy định rõ vai trò của Chính phủ trung ương, chính quyền địa phương, cũng như các tiêu chí, biện pháp cụ thể để bảo vệ và phát triển những ngành nghề thủ công đặc sắc.

Việc chú trọng phát triển du lịch làng nghề là một biện pháp đem lại hiệu quả và tiếng vang cho các làng nghề thủ công. Vì vậy, không chỉ giới thiệu văn hóa Nhật Bản với bên ngoài, du lịch làng nghề còn khẳng định vai trò quan trọng của ngành nghề thủ công truyền thống trong đời sống kinh tế và xã hội của đất nước./.