Nhấn mạnhkhoáng sản là tài nguyên không tái tạo, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêucầu, trong các chiến lược, kế hoạch khai thác khoáng sản cầnkhẳng định rõ quan điểm nhất quán là trong khai thác khoáng sản phảitính đến hiệu quả cao nhất, theo đó phải hướng vào chế biến sâu, dứtkhoát không xuất khẩu thô.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có khẳng định trên trong phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10diễn ra từ ngày 3-5/11.
Trong phiên họp này, Chính phủ đã nghe Báo cáo, thảo luận về việcquản lý hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản; dự thảo Chiến lượckhoáng sản đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 và dự thảo Chương trìnhhành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 02/NQ-TW ngày 25/4/2011của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược khoáng sản và công nghiệp khaikhoáng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
Đi liền với những yêu cầu trên, Thủ tướng cũng nhấn mạnh phải tính đến hiệu quả xãhội, tính đến tác động môi trường về trước mắt và lâu dài… cân nhắc,tính toán kỹ xem mỗi dự án khai thác khoáng sản nhà nước được gì, ngườidân được gì.
Với tinh thần đó, trong Chiếnlược và Chương trình hành động cần hết sức lưu ý tới các nội dung liênquan đến xây dựng quy hoạch; điều tra cơ bản về trữ lượng khoáng sản; ràsoát bổ sung quy hoạch trong thăm dò, khai thác, chế biến; vấn đề phâncấp trong cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản, quy trình cấp phép…
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu các bộ, ngành chứcnăng tiến hành kiểm tra, rà soát lại các dự án khai thác khoáng sản đãcấp phép, hoặc đang khai thác, dự án nào không đảm bảo các yêu cầu đặtra, gây bức xúc cho người dân, không đúng quy hoạch… phải dừng lại ngay.Đối với các dự án cấp phép mới phải thực hiện theo quy trình xét duyệthết sức chặt chẽ, phải nằm trong quy hoạch, phải có dự án khả thi... Xemxét việc rà soát lại thuế xuất khẩu tài nguyên cho phù hợp, kiểm soáttối việc xuất khẩu khoáng sản.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị các bộ,ngành chức năng tiếp tục nghiên cứu ban hành hoặc trình Chính phủ banhành các văn bản pháp lý để thực hiện tốt Luật Khoáng sản.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng cho ý kiến chỉ đạo cụ thể đốivới hoạt động khai thác một số khoáng sản như than, sắt, titan, chì,kẽm, mangan, đồng, vàng, đất hiếm… trong đó có việc chỉ đạo việc khôngxuất khẩu hoặc ngừng xuất khẩu đối với một số khoáng sản cụ thể.
Thảo luận tại phiên họp trên, khẳng định cơ bản nhất trí với các nội dungtrong Báo cáo và 02 dự thảo nêu trên, các thành viên Chính phủ đã đưa ranhững đánh giá khá toàn diện về thực trạng cấp phép khai thác khoángsản thời gian qua.
Theo nhận định của cácthành viên Chính phủ, việc cấp phép hoạt động khoáng sản đã góp phầntăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về khoáng sản. Việc cấp phép thămdò, khai thác khoáng sản về cơ bản đã được thực hiện chặt chẽ, đúng quyđịnh của pháp luật, tuân thủ quy hoạch khoáng sản được cấp có thẩm quyềnphê duyệt hoặc được Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương.
Công táccấp phép khoáng sản thời gian qua đã đưa nhiều mỏ khai khoáng sản xuấtquy mô công nghiệp vào khai thác, kịp thời đáp ứng nguyên liệu cho pháttriển một số ngành công nghiệp; việc cấp phép khai thác khoáng sản củacác tỉnh đã đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng về khoáng sản làm vậtliệu xây dựng cho phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, khu vực cũngnhư của đất nước…
Tuy nhiên, bên cạnh nhữngmặt đạt được, các thành viên Chính phủ cũng cho rằng, tình trạng giấyphép thăm dò, khai thác khoáng sản chưa tuân thủ các quy định của phápluật về khoáng sản còn không ít; còn có việc cấp giấy phép chưa có kếtquả thăm dò; hồ sơ giấy phép khai thác khoáng sản chưa đúng quy định…
Mặt khác, tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, nhất là đối vớikhoáng sản quý hiếm, khoáng sản kim loại, cát sỏi lòng sông còn diễn ra ởmột số địa phương, dẫn đến mất an toàn lao động, an ninh trật tự và ảnhhưởng đến môi trường; công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động khoáng sảnsau cấp giấy phép, xử lý vi phạm pháp luật chưa được tiến hành thườngxuyên, kịp thời và kiên quyết dẫn đến hiệu lực, hiệu quả của công tácquản lý nhà nước chưa cao…
Phó Thủ tướngNguyễn Xuân Phúc và Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh đề nghị, cần có quy hoạchcụ thể hơn về khai thác khoáng sản, tránh tình trạng quy hoạch chungchung; làm rõ hơn trách nhiệm quản lý tài nguyên khoáng sản của của cáccơ quan nhà nước cũng như việc phân cấp rõ ràng trong quản lý, cấp phépkhai thác khoáng sản; có các đánh giá sâu, xem xét lại vấn đề về quản lýquy hoạch khoáng sản.
Bộ trưởng Bộ Kế hoạchvà Đầu tư Bùi Quang Vinh cho rằng, việc quyết định cấp phép đối với mộtdự án khai thác khoáng sản phải tính đến hiệu quả tổng thể kinh tế-xãhội, không nhất thiết cứ có khoáng sản là phải khai thác, hết sức tránhtình trạng lợi bất cập hại.
Theo Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, trước khi cấp phép một dự án khai tháckhoáng sản cần cần tính toán tất cả các tác động của dự án đối với kinhtế-xã hội, trong đó trong đó có tác động môi trường, tới hệ thống cơ sởhạ tầng nhất là hạ tầng về giao thông, vấn đề tệ nạn xã hội phát sinh…Hạn chế tối đa việc xuất khẩu khoáng sản chưa được chế biến sâu; nênnghiêm cấm việc tận thu khoáng sản bởi trên thực tế, rất nhiều dự án tậnthu khoáng sản đã phá vỡ hệ thống cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng tiêu cực tớimôi trường, đời sống cư dân../.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã có khẳng định trên trong phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10diễn ra từ ngày 3-5/11.
Trong phiên họp này, Chính phủ đã nghe Báo cáo, thảo luận về việcquản lý hoạt động thăm dò, khai thác khoáng sản; dự thảo Chiến lượckhoáng sản đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 và dự thảo Chương trìnhhành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 02/NQ-TW ngày 25/4/2011của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược khoáng sản và công nghiệp khaikhoáng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.
Đi liền với những yêu cầu trên, Thủ tướng cũng nhấn mạnh phải tính đến hiệu quả xãhội, tính đến tác động môi trường về trước mắt và lâu dài… cân nhắc,tính toán kỹ xem mỗi dự án khai thác khoáng sản nhà nước được gì, ngườidân được gì.
Với tinh thần đó, trong Chiếnlược và Chương trình hành động cần hết sức lưu ý tới các nội dung liênquan đến xây dựng quy hoạch; điều tra cơ bản về trữ lượng khoáng sản; ràsoát bổ sung quy hoạch trong thăm dò, khai thác, chế biến; vấn đề phâncấp trong cấp phép thăm dò, khai thác khoáng sản, quy trình cấp phép…
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu các bộ, ngành chứcnăng tiến hành kiểm tra, rà soát lại các dự án khai thác khoáng sản đãcấp phép, hoặc đang khai thác, dự án nào không đảm bảo các yêu cầu đặtra, gây bức xúc cho người dân, không đúng quy hoạch… phải dừng lại ngay.Đối với các dự án cấp phép mới phải thực hiện theo quy trình xét duyệthết sức chặt chẽ, phải nằm trong quy hoạch, phải có dự án khả thi... Xemxét việc rà soát lại thuế xuất khẩu tài nguyên cho phù hợp, kiểm soáttối việc xuất khẩu khoáng sản.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề nghị các bộ,ngành chức năng tiếp tục nghiên cứu ban hành hoặc trình Chính phủ banhành các văn bản pháp lý để thực hiện tốt Luật Khoáng sản.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng cũng cho ý kiến chỉ đạo cụ thể đốivới hoạt động khai thác một số khoáng sản như than, sắt, titan, chì,kẽm, mangan, đồng, vàng, đất hiếm… trong đó có việc chỉ đạo việc khôngxuất khẩu hoặc ngừng xuất khẩu đối với một số khoáng sản cụ thể.
Thảo luận tại phiên họp trên, khẳng định cơ bản nhất trí với các nội dungtrong Báo cáo và 02 dự thảo nêu trên, các thành viên Chính phủ đã đưa ranhững đánh giá khá toàn diện về thực trạng cấp phép khai thác khoángsản thời gian qua.
Theo nhận định của cácthành viên Chính phủ, việc cấp phép hoạt động khoáng sản đã góp phầntăng cường hiệu lực quản lý nhà nước về khoáng sản. Việc cấp phép thămdò, khai thác khoáng sản về cơ bản đã được thực hiện chặt chẽ, đúng quyđịnh của pháp luật, tuân thủ quy hoạch khoáng sản được cấp có thẩm quyềnphê duyệt hoặc được Thủ tướng Chính phủ đồng ý về chủ trương.
Công táccấp phép khoáng sản thời gian qua đã đưa nhiều mỏ khai khoáng sản xuấtquy mô công nghiệp vào khai thác, kịp thời đáp ứng nguyên liệu cho pháttriển một số ngành công nghiệp; việc cấp phép khai thác khoáng sản củacác tỉnh đã đáp ứng được nhu cầu ngày càng tăng về khoáng sản làm vậtliệu xây dựng cho phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, khu vực cũngnhư của đất nước…
Tuy nhiên, bên cạnh nhữngmặt đạt được, các thành viên Chính phủ cũng cho rằng, tình trạng giấyphép thăm dò, khai thác khoáng sản chưa tuân thủ các quy định của phápluật về khoáng sản còn không ít; còn có việc cấp giấy phép chưa có kếtquả thăm dò; hồ sơ giấy phép khai thác khoáng sản chưa đúng quy định…
Mặt khác, tình trạng khai thác khoáng sản trái phép, nhất là đối vớikhoáng sản quý hiếm, khoáng sản kim loại, cát sỏi lòng sông còn diễn ra ởmột số địa phương, dẫn đến mất an toàn lao động, an ninh trật tự và ảnhhưởng đến môi trường; công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động khoáng sảnsau cấp giấy phép, xử lý vi phạm pháp luật chưa được tiến hành thườngxuyên, kịp thời và kiên quyết dẫn đến hiệu lực, hiệu quả của công tácquản lý nhà nước chưa cao…
Phó Thủ tướngNguyễn Xuân Phúc và Phó Thủ tướng Vũ Văn Ninh đề nghị, cần có quy hoạchcụ thể hơn về khai thác khoáng sản, tránh tình trạng quy hoạch chungchung; làm rõ hơn trách nhiệm quản lý tài nguyên khoáng sản của của cáccơ quan nhà nước cũng như việc phân cấp rõ ràng trong quản lý, cấp phépkhai thác khoáng sản; có các đánh giá sâu, xem xét lại vấn đề về quản lýquy hoạch khoáng sản.
Bộ trưởng Bộ Kế hoạchvà Đầu tư Bùi Quang Vinh cho rằng, việc quyết định cấp phép đối với mộtdự án khai thác khoáng sản phải tính đến hiệu quả tổng thể kinh tế-xãhội, không nhất thiết cứ có khoáng sản là phải khai thác, hết sức tránhtình trạng lợi bất cập hại.
Theo Bộ trưởng Bùi Quang Vinh, trước khi cấp phép một dự án khai tháckhoáng sản cần cần tính toán tất cả các tác động của dự án đối với kinhtế-xã hội, trong đó trong đó có tác động môi trường, tới hệ thống cơ sởhạ tầng nhất là hạ tầng về giao thông, vấn đề tệ nạn xã hội phát sinh…Hạn chế tối đa việc xuất khẩu khoáng sản chưa được chế biến sâu; nênnghiêm cấm việc tận thu khoáng sản bởi trên thực tế, rất nhiều dự án tậnthu khoáng sản đã phá vỡ hệ thống cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng tiêu cực tớimôi trường, đời sống cư dân../.
Thiện Thuật (TTXVN/Vietnam+)
