Những ngày tới đây, bên bờ Kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long thuộc tỉnhQuảng Ninh sẽ diễn ra nhiều hoạt động văn hóa khởi đầu một mùa du lịch mới.
Trong số những hoạt động sẽ diễn ra, nổi bật hơn cả là các hoạt động văn hóacủa các nước Nhật Bản, Nga… Hạ Long vui mừng vì “hội tụ” được những nét văn hóađặc sắc của nước bạn. Song chính điều này cũng đặt ra cho Quảng Ninh nhiều suyngẫm về việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa bản địa phục vụ cho du lịch.
Kỳ quan hội tụ văn hóa
Từ ngày 11-13/4 , tỉnh Quảng Ninh sẽ tổ chức lễ hội hoa Anh đào hoành tráng ngaybên bờ Vịnh Hạ Long với chủ đề “Một nét văn hóa Nhật Bản tại Hạ Long,” trong đócó 100 cành hoa Anh đào Hikan từ thành phố Nago (tỉnh Okinawa), 5 cây hoa Anhđào Garyuu từ thành phố Takayama (tỉnh Gifu).
Đồng thời, phía Nhật Bản cũng tặng 100 cây hoa Anh đào giống khác để trồng cốđịnh tại công viên Lán Bè bên bờ Vịnh Hạ Long. Trong thời gian lễ hội, Nhật Bảncòn tổ chức lễ diễu hành Thần đạo; biểu diễn chế biến cá ngừ của đầu bếp NhậtBản…
Tỉnh Quảng Ninh dự định sẽ tổ chức lễ hội hoa Anh đào thường niên và đưa hoạtđộng này trở thành một sản phẩm du lịch của Vịnh Hạ Long.
Một hoạt động khác, gần đây, Đoàn Hội hữu nghị Nga-Việt có buổi làm việc tỉnhQuảng Ninh đề xuất việc xây dựng tượng đài nhà du hành vũ trụ người Nga GiécmanTitốp trên Vịnh Hạ Long. Đề xuất này đã được tỉnh Quảng Ninh ủng hộ.
Ông Vladimia Petrovich Buianop, Chủ tịch Hội Hữu nghị Nga-Việt cho biết tượngđài Titốp sẽ được xây dựng bằng chất liệu đá. Dự kiến khởi công vào đầu năm 2014và hoàn thành vào giữa năm 2014.
Ông Trịnh Đăng Thanh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao Du lịch Quảng Ninhbày tỏ tỉnh không quan ngại gì việc xuất hiện các nền văn hóa khác ở Hạ Long,bởi chính điều này làm tăng thêm tình hữu nghị các dân tộc anh em trên thế giới.
Cần phát huy giá trị văn hóa bản địa
Trong khi Nhật Bản, Nga đang có những hoạt động tích cực quảng bá nét văn hóacủa mình tại kỳ quan thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long, buồn thay, những nét vănhóa bản địa của Quảng Ninh nói riêng, Việt Nam nói chung chưa thấy mấy khi xuấthiện “hoành tráng,” hoặc nổi bật ở chính "sân nhà."
Ông Trần Trọng Trung, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hạ Long cho biếttừ khi Vịnh Hạ Long trở thành kỳ quan đến nay, chưa có bất cứ một địa phương nàotrong nước đến đề cập việc giới thiệu nền văn hóa của tỉnh, thành mình bên bờ disản-kỳ quan này.
Trong nhiều kỳ tổ chức trước đây, lễ hội carnaval Hạ Long - một sản phẩm dulịch của Vịnh Hạ Long, lại mang đậm màu sắc phương Tây với các hình ảnh choángngợp của các thiếu nữ “chân dài” với các màn biểu diễn múa bụng, hay vũ điệusamba lạ mắt mà thiếu vắng những nét văn hóa truyền thống của các dân tộc, cácvùng đất Quảng Ninh cũng như của Việt Nam. Tình trạng trên chỉ thực sự được điềuchỉnh từ năm 2012.
Ông Trịnh Đăng Thanh, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ninhthừa nhận rằng việc phát huy, bảo tồn văn hóa bản địa gắn kết với các văn hóacủa các tỉnh, thành khác làm phong phú thêm đời sống tinh thần của người dân làđiều cần thiết. Để phát huy giá trị Vịnh Hạ Long, cần bảo tồn những nét văn hóacủa người dân làng chài vốn có cả ngàn năm qua với nhiều câu hát đối, hát giaoduyên, hay với những tập tục, nếp sống sinh hoạt hàng ngày… Đây là cốt lõi đểphân biệt nét văn hóa giữa Vịnh Hạ Long với các tỉnh, thành khác.
Đáng tiếc, hiện nay nhiều làng chài truyền thống trên Vịnh Hạ Long với nhiềugiá trị văn hoá độc đáo đang bị rơi dần vào quên lãng. Một ý tưởng “Phục dựnglàng chài cổ” trên Vịnh Hạ Long được “thai nghén” từ nhiều năm qua, song chưathành hiện thực. Từ năm 2007, Sở Văn hóa,Thể thao và Du lịch tỉnh đã sưu tầm cáckhúc hát giao duyên, hát đám cưới, các phong tục tập quán, kinh nghiệm lao độngsản xuất, chữa bệnh dân gian, văn hóa ẩm thực cho đến lễ hội truyền thống...Nhưng tất cả mới chỉ dừng lại ở mức sưu tầm, phục dựng để bảo tồn. Còn việc pháthuy và quảng bá các nét văn hóa ấy để phục vụ cho du lịch thì tỉnh vẫn chưa làmđược.
Gần đây, Quảng Ninh thành lập nhóm hát giao duyên kiêm làm hướng dẫn viêngiới thiệu văn hóa làng chài gồm các thành viên là con em người dân làng chàithi thoảng vẫn đi hát ở các lễ hội truyền thống, hát khi có yêu cầu của các tourdu lịch... Nhưng họ cũng chỉ là các cộng tác viên của Ban quản lý Vịnh Hạ Longvới đồng lương ít ỏi. Gần đây nhiều em bỏ việc, còn lại chỉ dăm bảy người.
Thực tế, du lịch của Hạ Long mới tập trung khai thác về thắng cảnh. Đây lànhững lợi thế được thiên nhiên ưu đãi cho Quảng Ninh. Trong khi đó, tỉnh chưakhai thác về chiều sâu các giá trị văn hóa bản địa.
Bà Phạm Thùy Dương, Trưởng Ban quản lý Vịnh Hạ Long cho biết Ban quản lýthường xuyên tổ chức tuyên truyền những nét văn hóa làng chài cho người dân bảnđịa và khách du lịch. Tuy nhiên, ngoài cán bộ Ban và người dân làng chài ra,trên địa bàn tỉnh it người biết được văn hóa làng chài Vịnh Hạ Long.
Trưởng Ban quản lý Vịnh Hạ Long tỏ ý khâm phục và muốn học tập người Nhật đểquảng bá văn hóa của Hạ Long rộng khắp, không chỉ trong nước mà cả nước ngoài,điều này đặc biệt cần thiết khi Hạ Long đang hướng tới mục tiêu trở thành thànhphố du lịch mang tầm khu vực vào năm 2015 và đạt tầm quốc tế năm 2020.
Tuy nhiên, để làm được điều này, theo Trưởng Ban quản lý Vịnh Hạ Long: QuảngNinh cần có những người tâm huyết, giàu tư duy, ý tưởng và cần cả về kinh phí,sự đồng thuần của các cấp lãnh đạo và người dân.
Bà Dương cũng kêu gọi, các tỉnh, thành phố có di sản hãy liên kết, phối hợpvì lợi ích chung của Việt Nam, khi đó các nét văn hóa bản địa mới phát huy đượcgiá trị./.
Văn Đức (TTXVN)