Theo Thông cáo báo chí của Bộ Ngoại giao, nhận lời mời của Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Tô Lâm sẽ dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 20 tại Phnom Penh, Campuchia, từ ngày 14 đến ngày 16/11/2026.
Là thành viên tích cực, có trách nhiệm, Việt Nam luôn nỗ lực góp phần tăng cường hình ảnh và sự hiện diện của Cộng đồng Pháp ngữ tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương cũng như trên thế giới.
Nguồn gốc và sứ mệnh
Cộng đồng các nước có sử dụng tiếng Pháp bắt nguồn từ sáng kiến của Tổng thống Senegal, Léopold Sédar Senghor, đưa ra vào tháng 3/1962 với mục đích phát triển các mối quan hệ văn hoá, khoa học và kỹ thuật giữa các quốc gia có sử dụng tiếng Pháp.
Từ ý tưởng này, sau đó hàng loạt các tổ chức quốc tế sử dụng tiếng Pháp đã được thành lập, như: Hội nghị Bộ trưởng giáo dục các nước có sử dụng tiếng Pháp (CONFEMEN, năm 1960), Hiệp hội các trường đại học sử dụng từng phần hoặc toàn phần tiếng Pháp (AUPELF-UREF, năm 1961), Liên minh các nghị sĩ nói tiếng Pháp (AIPLF, năm 1967), Tổ chức hợp tác văn hóa và kỹ thuật (ACCT, năm 1970)...
Tuy nhiên, hợp tác giữa các nước trong các tổ chức này vẫn mang đậm tính chất nghề nghiệp và kỹ thuật, chưa đáp ứng được nguyện vọng của nhiều nước muốn có một tổ chức có tầm vóc chính trị, có vị trí và tiếng nói đáng kể trong quan hệ quốc tế.
Ngày 20/3/1970, tại Cộng hòa Niger, 77 thành viên Cộng đồng Pháp ngữ đã ký Hiệp định Niamey (La Francophonie). Kể từ đó, ngày 20/3 hằng năm được lấy làm Ngày quốc tế Pháp ngữ để kỷ niệm ngôn ngữ và văn hóa của Cộng đồng Pháp ngữ.
Hội nghị thượng đỉnh được tổ chức lần đầu tiên vào tháng 2/1986 và từ đó diễn ra 2 năm/1 lần.
Tháng 12/1998, Hội nghị Bộ trưởng phụ trách Pháp ngữ lần thứ 12, họp tại Bucharest (Romania), đã thông qua tên gọi chính thức của Cộng đồng các nước có sử dụng tiếng Pháp (ACCT) là Tổ chức quốc tế Pháp ngữ (OIF).
Theo Tổng Thư ký Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) Louise Mushikiwabo, nhiều người vẫn hình dung Cộng đồng Pháp ngữ như một hội thân hữu của những người hoài cổ, chỉ lo bảo vệ tiếng Pháp. Dù tiếng Pháp vẫn là sợi dây gắn kết chúng ta, công việc thường nhật của cộng đồng đã vượt xa khuôn khổ đó.
Sau hơn 55 năm hình thành và phát triển, cộng đồng Pháp ngữ đã từng bước chuyển mình, trở thành một không gian chính trị - kinh tế - văn hóa đa dạng, đóng góp thiết thực vào việc duy trì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững trên thế giới.
Từ năm 2020, Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) đã hỗ trợ gần 100.000 phụ nữ khởi nghiệp hoặc phát triển hoạt động kinh tế. Mỗi năm, OIF đào tạo hàng nghìn thanh niên về các ngành nghề số.
Tổ chức cũng đồng hành cùng các thành viên trong cuộc chiến chống tin giả. Và nhờ OIF, một triệu người đã được đăng ký hộ tịch tại đất nước mình, qua đó có thể đến trường, được chăm sóc y tế hoặc làm hộ chiếu. Đó là diện mạo của Cộng đồng Pháp ngữ ngày nay, với 90 quốc gia và chính phủ thành viên, trải rộng trên năm châu lục.
Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) hiện có 90 quốc gia và vùng lãnh thổ thành viên và quan sát viên, hiện diện tại 5 châu lục. Cộng đồng Pháp ngữ ngày càng phát triển thành một không gian đa dạng, có nhiều tiềm năng để thúc đẩy hợp tác giữa các nước thành viên.
Trên thực tế, thúc đẩy ngôn ngữ tiếng Pháp và sự đa dạng văn hóa là mục tiêu chính quan trọng hàng đầu trong sứ mệnh của OIF. Bên cạnh đó, giáo dục là trọng tâm quan trọng của OIF kể từ khi thành lập để cải thiện chất lượng giáo dục ở các quốc gia thành viên, đặc biệt là ở các nước đang phát triển.
Ngoài ra, vai trò chính trị của OIF cũng ngày càng gia tăng thông qua việc thúc đẩy dân chủ ở các quốc gia thành viên, đặc biệt là trong các lĩnh vực bình đẳng giới, quyền trẻ em và bảo vệ các nhóm công dân dễ bị tổn thương.
Dấu ấn Việt Nam trong cộng đồng Pháp ngữ
Việt Nam chính thức gia nhập Cộng đồng các nước có sử dụng tiếng Pháp từ năm 1970. Việc tham gia Tổ chức quốc tế Pháp ngữ (OIF) là một trong những cầu nối, cánh cửa đưa Việt Nam ra thế giới. Từ đó đến nay, quan hệ giữa Việt Nam và Cộng đồng Pháp ngữ ngày càng được tăng cường và phát triển.
Là thành viên tích cực, có trách nhiệm của Cộng đồng Pháp ngữ với vai trò và vị thế ngày càng được khẳng định, những năm qua, Việt Nam được tín nhiệm bầu vào các cương vị quan trọng như Chủ tịch Hội đồng thường trực Pháp ngữ (CPF) năm 1996, Chủ tịch Hội nghị Bộ trưởng Pháp ngữ (CMF) nhiệm kỳ 1996-1997, Chủ tịch Hội nghị cấp cao nhiệm kỳ 1997-1998, Phó Chủ tịch Ban Tài chính và Hành chính thuộc CPF hai nhiệm kỳ 2009-2011 và 2011-2013, Chủ tịch Ủy ban Hợp tác và Chương trình của Hội đồng thường trực Pháp ngữ (2013-2015) và là thành viên của Hội đồng quản trị của Cơ quan đại học Pháp ngữ (2013-2017), Chủ tịch Mạng lưới các đại diện quốc gia phụ trách Pháp ngữ của khu vực châu Á-Thái Bình Dương (RESIFAP) (2013-2016), Chủ tịch Ủy ban kinh tế của CPF nhiệm kỳ 2019-2023…
Những vị trí quan trọng mà Việt Nam đảm nhiệm đã thể hiện sự đánh giá cao của cộng đồng đối với Việt Nam cũng như uy tín của Việt Nam trong cộng đồng Pháp ngữ.
Dấu ấn đậm nét nhất của Việt Nam phải kể đến là sự kiện Hội nghị thượng đỉnh Pháp ngữ lần thứ 7 tổ chức tại Hà Nội (tháng 11/1997).
Có thể nói rằng với sự kiện này, Hà Nội đã làm thay đổi vận mệnh của Cộng đồng Pháp ngữ. Tại Hội nghị Cấp cao lần thứ 7, các nhà lãnh đạo đã thiết lập chức danh Tổng Thư ký, qua đó trao cho cộng đồng của chúng ta một diện mạo chính trị.
Cũng tại đây, theo sáng kiến của Việt Nam, lần đầu tiên hợp tác kinh tế được đưa vào chương trình nghị sự. Một Cộng đồng Pháp ngữ hiện đại, mang tầm ảnh hưởng chính trị và hướng tới kinh tế, đã ra đời tại châu Á.
Qua sự kiện này, Việt Nam đã đóng góp quan trọng vào việc thể chế hóa hoạt động chính trị, đề cao hợp tác kinh tế bên cạnh các lĩnh vực chính trị, văn hóa-ngôn ngữ và giáo dục-đào tạo.
Hiến chương Pháp ngữ được thông qua năm 1997 tại Việt Nam là văn bản pháp lý quy định nguyên tắc, mục tiêu, cơ cấu tổ chức và triển khai hoạt động cho toàn bộ tổ chức Pháp ngữ. Theo đó, OIF hoạt động dựa trên nguyên tắc tôn trọng chủ quyền quốc gia, ngôn ngữ và văn hóa của mỗi dân tộc, giữ vị trí trung lập, không can thiệp vào các vấn đề chính trị nội bộ của các quốc gia thành viên.
Tháng 3/2019, Việt Nam lần đầu tiên tổ chức Lễ kỷ niệm Ngày quốc tế Pháp ngữ mang tên “Sắc màu Pháp ngữ” nhằm quảng bá, giới thiệu về Cộng đồng Pháp ngữ cũng như những mục tiêu, giá trị chung của Pháp ngữ, đề cao vai trò và đóng góp của Việt Nam…
Việt Nam cũng là nước điều phối xây dựng thành công Chiến lược kinh tế Pháp ngữ giai đoạn 2020-2025, đồng thời cũng là quốc gia đầu tiên đoàn doanh nghiệp Pháp ngữ đến trong chuỗi hoạt động triển khai chiến lược này. Việc lựa chọn Việt Nam là điểm đến đầu tiên thể hiện sự coi trọng đặc biệt của cộng đồng đối với vai trò của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác kinh tế Pháp ngữ.
Đặc biệt, chuyến công tác tham dự Hội nghị cấp cao Pháp ngữ lần thứ 19 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nay là Tổng Bí thư Tô Lâm tại thủ đô Paris (Pháp) ngày 4 và 5/10/2024 đã ghi một dấu mốc mới trong quan hệ giữa Việt Nam và Cộng đồng Pháp ngữ, khẳng định cam kết ở cấp cao nhất của Việt Nam vào sự phát triển của Cộng đồng Pháp ngữ, cũng như thể hiện nỗ lực của Việt Nam trong việc tăng cường hình ảnh, sự hiện diện của cộng đồng Pháp ngữ tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương.
Sự kiện trên cũng cho thấy Việt Nam sẵn sàng là cầu nối thúc đẩy quan hệ của cộng đồng Pháp ngữ với khu vực, qua đó nâng tầm cả vị thế quốc gia và vị thế cộng đồng trên trường quốc tế.
Gần đây nhất, nhân chuyến thăm làm việc tại Việt Nam vào tháng 3/2026 Tổng Thư ký Tổ chức quốc tế Pháp ngữ (OIF), bà Louise Mushikiwabo khẳng định sẽ cùng với Việt Nam và các nước thành viên khác tăng cường hợp tác, đoàn kết để thúc đẩy hòa bình, ổn định, hợp tác và thịnh vượng.
Đánh giá cao những thành tựu to lớn của Việt Nam trong đối nội cũng như đối ngoại và chăm lo đời sống cho người dân, Tổng Thư ký khẳng định Việt Nam để lại ấn tượng sâu sắc, là niềm tự hào của Cộng đồng Pháp ngữ cũng như bạn bè quốc tế về phát triển kinh tế, xã hội và nâng cao đời sống nhân dân.
Tổng Thư ký Pháp ngữ bày tỏ đánh giá cao vai trò, vị thế và những đóng góp trách nhiệm, tích cực của Việt Nam tại Cộng đồng Pháp ngữ và bày tỏ vinh dự việc OIF tiếp tục có vị trí quan trọng trong chính sách đối ngoại đa phương của Việt Nam.
Khẳng định Việt Nam đóng vai trò chủ chốt của Pháp ngữ tại khu vực, Tổng Thư ký Pháp ngữ mong muốn Việt Nam tiếp tục có những đóng góp tích cực, đề xuất sáng kiến cụ thể trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao lần thứ 20 tại Campuchia vào tháng 11/2026 để góp phần lan tỏa những kinh nghiệm quý giá của mình trong Cộng đồng Pháp ngữ trong bảo đảm hòa bình, ổn định và phát triển đất nước.
Tổng Thư ký khẳng định sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác với Việt Nam, đặc biệt trong các lĩnh vực giáo dục, đào tạo, phát triển kinh tế bền vững, hợp tác kinh tế, thương mại với các nước châu Phi và mong muốn có thêm nhiều cán bộ Việt Nam làm việc tại OIF.
Bà đánh giá cao vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam như một trụ cột của Cộng đồng Pháp ngữ tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương; đồng thời đặc biệt nhấn mạnh vai trò của thế hệ trẻ trong việc nuôi dưỡng đối thoại, củng cố gắn kết xã hội và kiến tạo một tương lai hòa bình.
Việt Nam sẵn sàng chung tay xây dựng Cộng đồng Pháp ngữ đoàn kết, phát triển
Hàng năm, Việt Nam đều tổ chức các hoạt động nhằm hưởng ứng Ngày quốc tế Pháp ngữ 20/3. Thông qua các hoạt động, cộng đồng những người nói tiếng Pháp thể hiện sự gắn bó của mình với tiếng Pháp, phát huy hiệu quả các chương trình hợp tác phát triển cộng đồng Pháp ngữ.
Năm nay, với chủ đề “Một thế hệ Hòa bình? Đóng góp của thanh niên cho một thế giới hòa bình hơn,” Lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế Pháp ngữ năm nay gửi đi một thông điệp mạnh mẽ về vai trò tiên phong của thế hệ trẻ trong gắn kết xã hội và kiến tạo hòa bình. Không chỉ là lực lượng kế cận, thanh niên được khẳng định là chủ thể thúc đẩy đối thoại, thu hẹp khác biệt, lan tỏa tinh thần khoan dung và hợp tác - những giá trị cốt lõi làm nên bản sắc của Cộng đồng Pháp ngữ.
Tại Lễ kỷ niệm Ngày Quốc tế Pháp ngữ tổ chức tối 20/3/2026 tại Hồ Văn, thuộc quần thể Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội), Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang khẳng định, đối với Việt Nam, Pháp ngữ không chỉ là một di sản lịch sử mà còn là một kênh hợp tác năng động, góp phần thúc đẩy việc hội nhập quốc tế sâu rộng của Việt Nam.
Thứ trưởng khẳng định Việt Nam luôn coi trọng hợp tác với Cộng đồng Pháp ngữ và cam kết tiếp tục phát huy vai trò là thành viên tích cực và có trách nhiệm của cộng đồng Pháp ngữ nhằm thực hiện hiệu quả các mục tiêu chung của Cộng đồng.
Ngoài ra, cũng trong tuần lễ hưởng ứng Ngày Quốc tế Pháp ngữ, Liên hoan Phim Pháp ngữ tại Việt Nam 2026 cũng được tổ chức từ ngày 21 đến 27/3/2026 tại Hà Nội và từ ngày 21 đến 24/3/2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh, tiếp tục khẳng định cam kết thúc đẩy tiếng Pháp và tôn vinh sự đa dạng văn hóa và ngôn ngữ của cộng đồng Pháp ngữ.
Trong khuôn khổ chương trình hợp tác giữa Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam, Trung tâm Pháp ngữ khu vực châu Á-Thái Bình Dương (CREFAP) thuộc Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF), Tổ chức Đại học Pháp ngữ (AUF), Phái đoàn Wallonie-Bruxelles và Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam nhằm thúc đẩy phát triển giáo dục Pháp ngữ trong khu vực, ngày 28/5, tại tỉnh Gia Lai, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam và Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE) tổ chức khai mạc “Diễn đàn Giáo dục Pháp ngữ.”
Diễn đàn là minh chứng cho sự phát triển mạnh mẽ của hợp tác giáo dục Pháp ngữ tại Việt Nam, đồng thời thể hiện quyết tâm chung của các đối tác trong việc nâng cao sức hấp dẫn của tiếng Pháp đối với thế hệ trẻ. Mục tiêu là đưa tiếng Pháp trở thành ngôn ngữ hữu ích, mở ra cơ hội học tập, nghề nghiệp và hội nhập quốc tế cho thanh niên.
Đặc biệt, Cuộc thi “Phóng viên trẻ Pháp ngữ” do Le Courrier du Vietnam - tờ báo tiếng Pháp duy nhất tại Việt Nam, khởi xướng cách đây 10 năm, với sự đồng hành và tài trợ chính của Văn phòng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF) đã trở thành sân chơi uy tín đối với giới trẻ yêu tiếng Pháp tại Việt Nam và khu vực.
Là cơ quan báo chí đối ngoại chủ lực quốc gia, TTXVN luôn coi trọng việc truyền thông bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau trên thế giới, trong đó có tiếng Pháp, qua đó quảng bá hình ảnh đất nước, văn hóa và con người Việt Nam; đồng thời truyền tải thông điệp về thế hệ trẻ Việt Nam với khát vọng xây dựng đất nước giàu mạnh, hùng cường, vững bước vào kỷ nguyên mới.
Thông tin tiếng Pháp của TTXVN được sản xuất dưới nhiều loại hình như văn bản, video, podcast, đồ họa, megastory… lan tỏa trên các nền tảng số, góp phần kết nối Việt Nam với cộng đồng Pháp ngữ toàn cầu.
Về chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, đây là hoạt động có ý nghĩa rất quan trọng trên cả phương diện đa phương và song phương.
Dự kiến, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước sẽ tham dự các phiên họp, chia sẻ quan điểm của Việt Nam về những vấn đề lớn đặt ra đối với Cộng đồng Pháp ngữ và phát biểu tại phiên khai mạc FrancoTech, hoạt động thúc đẩy hợp tác kinh tế, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giữa các thành viên.
Thứ trưởng cho biết tại kỳ họp lần này, Việt Nam chú trọng hai định hướng.
Thứ nhất, cùng các thành viên đề cao hòa bình, ổn định, đối thoại, xây dựng lòng tin và giải quyết hòa bình các bất đồng, tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên hợp quốc và các nguyên tắc cơ bản của quan hệ quốc tế.
Thứ hai, gắn hợp tác Pháp ngữ chặt chẽ hơn với nhu cầu phát triển của các thành viên: Bên cạnh thế mạnh truyền thống về ngôn ngữ, văn hóa và giáo dục, cần mở rộng hợp tác trong kinh tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.
Điều quan trọng là chuyển các ưu tiên hợp tác thành những chương trình và kết quả cụ thể, để hợp tác Pháp ngữ mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.
Việt Nam sẵn sàng cùng các thành viên xây dựng một Cộng đồng Pháp ngữ đoàn kết, năng động, hướng tới người dân, nơi sự đa dạng trở thành thế mạnh cho hợp tác và phát triển./
![ttxvn_francophone-3628.jpg](https://media.vietnamplus.vn/images/aIB72Xgugi5Xj_eDBKm0fnfNWjtVyIZB40qJ8ZUh1rl8N410f0ondLfgmI2uwkBhp09rG_5wsyA3cseXkCDO-g/ttxvn_francophone-3628.jpg.avif "Tiết mục múa " Hương sắc bản Mèo" do học sinh Trường tiểu học Đoàn Thị Điểm, Hà Nội biểu diễn tại Ngày hội Quốc tế Pháp ngữ. (Ảnh: Phạm Tuấn Anh/TTXVN)")
