Con Rồng là một hình tượng có vị trí đặc biệt, xuất hiện nhiềutrong trong hệ thống di tích Cố đô Huế, từ Đại Nội đến các lăng tẩm củacác vua Nguyễn.
Ngoài việc tượng trưng cho quyền uy tuyệt đối củacác đấng Thiên tử (bệ rồng, mình rồng), Rồng còn là linh vật đứng hàng đầu trong tứ linh "Long, Lân, Quy, Phụng."
Ở một khía cạnh khác,dân tộc Việt Nam có truyền thuyết về Rồng từ rất sớm bởi nó gắn liền với mây,mưa, với việc trồng lúa nước, với sự tích con Rồng, cháu Tiên...
Lăng Tự Đức là khu di tích còn bảo tồn được nhiều bức bình phong cổ cóbiểu tượng về Rồng. Tiêu biểu là chiếc bình phong phía sau Ích KhiêmCác - thuộc Khiêm Cung. Đây là một trong những bình phong trangtrí tứ linh hiếm hoi còn bảo tồn khá nguyên vẹn.
Bình phong được xâygắn với tường thành giới hạn phía sau của Khiêm Cung, hình chữ nhật,kích thước lớn mỗi chiều đến vài mét. Trên đỉnh bình phong đắp nổi hìnhđôi Rồng chầu về Mặt Trời. Hình tượng tứ linh với bốn linh vật Long-Lân-Quy-Phụng được thể hiện hết sức sinh động bằng cách ghép mảnhsành sứ ngay trên phần thân của bình phong.
Tại cung Trường Sanh có mộthòn non bộ có cấu trúc và phong cách khá độc đáo, non bộ này không thể hiệntheo kiểu "tam sơn" (ba hòn núi thần trên biển theo truyền thuyết), màcó chủ đề kiểu "quần long đại hội" (chín con rồng họp về).
Hình tượng chíncon rồng được thể hiện bằng các khối đá với những hình dáng phong phú,có sức gợi mở trí tưởng tượng rất cao. Rõ ràng là ở đây đã có sự phốihợp khăng khít giữa các hình tượng được thể hiện trên bình phong và nonbộ (Thái cực-Lưỡng nghi-Tứ linh-Cửu long).
Con Rồng thờicác vua Nguyễn tượng trưng cho sức mạnh thiêng liêng. Rồng được thểhiện ở nhiều tư thế, ẩn mình trong đám mây, hoặc ngậm chữ Thọ, hai Rồngchầu Mặt Trời, chầu hoa cúc, chầu chữ Thọ...
Phần lớn mình Rồng khôngdài mà uốn lượn vài lần với độ cong lớn. Đầu Rồng lớn, sừng giốngsừng hươu chĩa ngược ra sau. Mắt Rồng lộ to, mũi sư tử, miệng há lộrăng nanh. Vảy trên lưng Rồng có tia, phân bố dài ngắn đều đặn. Râu Rồng uốn sóng từ dưới mắt chìa ra cân xứng hai bên.
Hình tượng Rồngdùng cho vua có năm móng, còn lại là bốn móng. Đó là những căn cứ đểphục nguyên đúng với giá trị các di tích ở Cố đô Huế hiện nay.
Thành phố Huế vừa lập Kỷ lục Việt Nam với đôi Rồng chầu tại đền thờ vuaTrần Nhân Tông (thuộc Trung tâm Văn hóa Huyền Trân), cách thành phố Huếkhoảng 7km về phía Tây, nằm dưới chân núi Ngũ Phong thuộc thôn Ngũ Tây,xã Thủy An (nay là phường An Tây), thành phố Huế.
Mỗi Rồng chầu dài105m, đầu cao 3,5m, thân cao 2,5m, vòng bụng nơi lớn nhất 2,6m, donghệ nhân Nguyễn Đình Quang và 20 thợ kép thực hiện. Để tạohình đôi Rồng chầu này các lực lượng thi công phải cần đến 78m3cát, 8m3 sạn, 41,5 tấn ximăng, 1,5 tấn sắt, 6 tấn bột đá,3.300 viên gạch 6 lỗ, 33.000 viên gạch thẻ.
Màu chủ đạo của đôi Rồng chầu là màu xám được chạm trổ tinh xảo theo các môtíp cầm-kỳ-thi-họa, tam lân hý cầu, đan xen là những vầng mây khiẩn, khi hiện.
Đôi Rồng chầu dẫn vào chính điện đền thờ vua Trần NhânTông (vua cha của Huyền Trân Công chúa) gợi nhớ giấc mộng trướcđây của đệ tử Bảo Sát trong ngày viên tịch của Điều Ngự GiácHoàng Trần Nhân Tông tại am Ngọa Vân-Yên Tử. Đây hiện là điểm tham quan thu hút đông đảo khách du lịch mỗi khi có dịp đến Huế.../.
Quốc Việt (TTXVN/Vietnam+)