Hiện nay, nhiều người có tình trạng ăn vô độ tâm thần (Bulimia nervosa) - là rối loạn ăn uống nghiêm trọng, đặc trưng bởi các đợt ăn một lượng lớn thức ăn mất kiểm soát, sau đó là những hành vi bù trừ không phù hợp như tự gây nôn, lạm dụng thuốc nhuận tràng, nhịn ăn hoặc tập thể dục quá mức nhằm ngăn tăng cân.
Việc phát hiện muộn bệnh ăn vô độ tâm thần rất nguy hiểm, người bệnh thậm chí tử vong vì rối loạn điện giải. Trong khi đó, khi được phát hiện sớm, việc điều trị thường mang lại kết quả khả quan.
Phó giáo sư Nguyễn Văn Tuấn - Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) đưa ra cảnh báo như vậy tại buổi tọa đàm truyền thông chăm sóc sức khỏe tâm thần chiều 12/10.
Thạc sỹ Phạm Thị Nguyệt Nga - Viện Sức khỏe Tâm thần chia sẻ về trường hợp nữ sinh 21 tuổi bị mắc chứng ăn vô độ tâm thần, hạ kali máu.
Nữ sinh viên ở Tuyên Quang đến khám tại Viện Sức khỏe Tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) với biểu hiện ăn uống mất kiểm soát, sau đó tự gây nôn và sử dụng thuốc nhuận tràng, lợi tiểu để tăng thải trừ.
Khai thác tiền sử cho thấy bệnh nhân có quá trình phát triển thể chất và tâm thần vận động bình thường, học lực khá. Từ nhỏ, người bệnh được nhận xét là trầm tính, ít nói, ít chia sẻ và có ít bạn bè. Bố mẹ bận rộn với công việc, ít thời gian quan tâm, chăm sóc các con.
Khi lên đại học, bệnh nhân thường bị bạn bè trêu chọc, chê bai ngoại hình. Từ đó, cô chú ý nhiều hơn đến vóc dáng, thường nhịn ăn, uống trà và cà phê để giảm cân. Bệnh nhân cũng thường xuyên căng thẳng với bố, từng tự rạch tay để giải tỏa cảm xúc.
Sau đó, cô xuất hiện 8-10 cơn ăn uống mất kiểm soát mỗi tuần, kèm các hành vi bù trừ như tự gây nôn, sử dụng thuốc nhuận tràng, thuốc lợi tiểu và tập thể dục quá mức để ngăn tăng cân.
Thạc sỹ Phạm Thị Nguyệt Nga - Viện Sức khoẻ tâm thần chia sẻ, gần như mỗi ngày, bệnh nhân đều có cơn thèm ăn. Mẹ bệnh nhân phát hiện con gái ăn một lượng lớn thức ăn mà không thể kiểm soát, sau đó tự móc họng gây nôn và tập thể dục liên tục để tránh tăng cân nên đưa đi khám tại Viện Sức khỏe Tâm thần.
Bệnh nhân được chẩn đoán ăn vô độ tâm thần (Bulimia nervosa), kèm hạ kali máu. Đây là tình trạng rối loạn ăn uống có biểu hiện ăn nhiều mất kiểm soát, sau đó thực hiện các hành vi nhằm bù trừ như tự gây nôn hoặc lạm dụng thuốc nhuận tràng, lợi tiểu.
Các hành vi này có thể gây mất nước, rối loạn điện giải, đặc biệt là hạ kali máu, làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim và các biến chứng nguy hiểm khác. Vì vậy, người bệnh cần được theo dõi, điều trị chuyên khoa, đồng thời đánh giá sức khỏe thể chất và tâm thần.
Trường hợp khác là một nam sinh viên năm cuối quê Nam Định cũng đã điều trị tại Viện Sức khoẻ tâm thần. Nam sinh viên có các biểu hiện rối loạn ăn uống hơn một năm nhưng gia đình không hay biết. Bạn bè nhận thấy mỗi lần đi ăn, nam sinh viên thường ăn lượng thức ăn gấp khoảng 3 lần người bình thường. Có lần, nam sinh viên ăn liền 2 suất cơm bình dân gần trường, về nhà còn ăn thêm một gói mì tôm.
Ban đầu, gia đình nghĩ con ăn khỏe nên không nghi ngờ bất thường. Chỉ đến khi nam thanh niên ngất sau khi nôn, bạn cùng phòng báo cho gia đình, người thân mới biết anh thường xuyên tự móc họng gây nôn. Khi đi khám, bệnh nhân được phát hiện rối loạn điện giải, hạ kali máu cùng các biểu hiện ăn uống mất kiểm soát nên được giới thiệu đến chuyên khoa tâm thần.
Sau hơn một tháng điều trị ngoại trú, tình trạng bệnh nhân cải thiện khoảng 50-60%, các cơn ăn uống mất kiểm soát giảm dần.
Phó giáo sư Nguyễn Văn Tuấn khuyến cáo chứng ăn vô độ tâm thần thường xuất hiện, khởi phát ở người trẻ nhiều hơn, đa phần là trẻ vị thành niên hoặc đầu tuổi trưởng thành, phổ biến ở nữ giới hơn nam giới. Bệnh thường kín đáo, nhưng hậu quả có thể xuất hiện trước khi người bệnh cảm nhận được bất thường. Người bệnh có thể bị rối loạn điện giải, hạ kali gây yếu cơ, ngất, và loạn nhịp nguy hiểm, thậm chí có thể dẫn tới tử vong. Bệnh nhân cũng dễ gặp tình trạng tổn thương răng, thực quản, tuyến nước bọt, thận và đường tiêu hóa có thể tích lũy theo thời gian.
Vì vậy, các bậc phụ huynh cần gần gũi, quan sát và kịp thời nhận biết những thay đổi bất thường ở trẻ. Các dấu hiệu đáng lưu ý như thường xuyên vào nhà vệ sinh ngay sau bữa ăn hoặc cố che giấu việc nôn; thức ăn biến mất bất thường, ăn vụng hoặc tích trữ thực phẩm; ăn kiêng khắt khe xen kẽ những giai đoạn ăn mất kiểm soát; tập luyện quá mức, lo âu khi bỏ buổi tập; sử dụng thuốc nhuận tràng hoặc thuốc lợi tiểu; né tránh ăn cùng người khác, thu mình hoặc thay đổi tâm trạng quanh bữa ăn.
Các bậc cha mẹ khi nhận thấy những dấu hiệu trên nên đưa trẻ đi khám sớm tại chuyên khoa tâm thần để được đánh giá và tư vấn phù hợp kịp thời tránh để bệnh trong tình trạng nặng./.