Không chỉ là những tiết mục trình diễn, tháng Mười tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (xã Đoài Phương, Hà Nội) sẽ mở ra cơ hội để du khách bước vào đời sống văn hóa của nhiều cộng đồng, từ nghi lễ, ẩm thực đến nghề thủ công và sinh hoạt thường ngày.
Đáng chú ý, 30 nghệ nhân, đồng bào Chăm Islam từ An Giang sẽ mang đến Hà Nội những nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng mình, trong chuỗi hoạt động “Sắc hương đại ngàn.”
Diễn ra từ ngày 1-31/10 tại Khu các làng dân tộc I, II, III, chương trình quy tụ hơn 100 đồng bào thuộc 16 dân tộc đang hoạt động thường xuyên tại Làng, đến từ 11 tỉnh, thành phố, cùng các nghệ nhân Chăm Islam tỉnh An Giang.
Điểm nhấn văn hóa Chăm Islam diễn ra trong hai ngày 24 và 25/10, với không gian văn hóa của cộng đồng Chăm Islam qua kiến trúc nhà ở, nghề dệt thổ cẩm, trang phục truyền thống và cách chế biến một số loại bánh như ha-ka-ling, ha-pây-ka-rah.
Đặc biệt, đại diện ban tổ chức cho hay, sáng 25/10 sẽ tái hiện không khí Tết Roya của đồng bào Chăm Hồi giáo. Đây là dịp đánh dấu kết thúc tháng chay Ramadan, gắn với tinh thần yêu thương, tha thứ và cầu mong bình an.
Không gian được tái hiện giới thiệu trang phục, khăn Maspok cùng những món ăn đặc trưng như cà ri, tung lò mò, bánh ha nàm căn, ha-pây-chal, hanaguh…
Trong hai ngày này, chương trình “Bản tình ca làng Chăm” cũng tạo nên cuộc giao lưu giữa đồng bào Chăm Islam An Giang và đồng bào Khmer tại Làng, qua các hoạt động văn nghệ và giao lưu văn hóa.
Trước đó, ngày 11/10, du khách có thể chứng kiến lễ Sen Dolta truyền thống của đồng bào Khmer, một nghi lễ quan trọng thể hiện lòng hiếu kính, tưởng nhớ tổ tiên và cầu mong phum, sóc bình an, thịnh vượng. Nghi lễ được tái hiện từ quần thể chùa Khmer đến làng dân tộc Khmer.
Một sắc thái khác sẽ xuất hiện tại Vườn tượng Tây Nguyên trong các ngày 17, 18 và 31/10. Chương trình “Sắc hương đại ngàn” kết hợp trình diễn cồng chiêng, nhạc cụ truyền thống, dân ca, dân vũ với thực cảnh “Vườn tượng biết kể chuyện.”
Qua từng bức tượng gỗ, câu chuyện về đời sống, tín ngưỡng và quan niệm của cư dân Tây Nguyên được kể bằng một hình thức gần gũi hơn với du khách.
Bên cạnh những chương trình điểm nhấn, “Ngôi nhà chung” tiếp tục duy trì đời sống bản làng hằng ngày trong suốt tháng 10. Từ 8h-17h, du khách có thể tham gia dệt vải, đan lát, chế tác nhạc cụ, chế biến thuốc nam, thưởng thức các món ăn vùng miền hoặc thử những trò chơi dân gian như đi cà kheo, ném còn, nhảy sạp.
Ngày 10 và 11/10, sự kiện “Cội nguồn di sản giữa lòng Thủ đô” gắn với Khu Nghi lễ thờ Tổ cũng diễn ra tại Làng, cùng hoạt động trưng bày chuyên đề “950 năm Quốc Tử Giám Thăng Long (1076-2026)” dự kiến được tổ chức tại Sân lễ hội Làng III.
Các không gian tín ngưỡng tại quần thể chùa Khmer, tháp Chăm và Khu Nghi lễ thờ Tổ Hùng Vương tiếp tục phục vụ nhu cầu tham quan, chiêm bái, cầu an. Các tuyến trải nghiệm như “Dấu chân bản làng,” “Về với đại ngàn Tây Nguyên” cùng dịch vụ xe điện, ẩm thực vùng miền cũng được triển khai cho du khách, học sinh, sinh viên và các đoàn lữ hành.
“Sắc hương đại ngàn” đáng chú ý hơn bởi di sản không chỉ xuất hiện trên sân khấu. Một nghi lễ, một món ăn, tấm vải thổ cẩm, nhạc cụ hay câu chuyện phía sau một pho tượng gỗ đều trở thành một cách để du khách tiếp cận đời sống của cộng đồng.
Từ đó, “Ngôi nhà chung” tiếp tục tìm cách đưa những giá trị văn hóa của các dân tộc đến gần công chúng bằng trải nghiệm trực tiếp, thay vì chỉ dừng ở việc giới thiệu hay trình diễn./.