Sáng 19/11, thảo luận tại Hội trường về dự án Luật Lưu trữ, đa số đại biểu Quốc hội tán thành việc cần thiết phải ban hànhLuật để góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập trong quy định củaPháp lệnh lưu trữ quốc gia hiện hành sau 9 năm thực hiện.
Các đại biểu cũng tán thành dự án Luật điều chỉnhnhững quan hệ mới phát sinh trong hoạt động lưu trữ; bổ sung quy địnhphù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, bảo đảm sự đồngbộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với tập quán và thông lệquốc tế.
Các đại biểu Triệu Thị Bình (Yên Bái), Vũ Hồng Anh (Hà Nội),Nguyễn Hữu Hùng (Tiền Giang)… cho rằng việc ban hành Luật sẽ giải quyếtnhững bất cập về mặt pháp lý và thực tiễn, góp phần nâng cao hơn nữanhận thức của toàn xã hội đối với công tác lưu trữ; tiếp tục khẳng địnhtài liệu lưu trữ là tài sản quý báu của quốc gia, phải được quản lýthống nhất để khai thác, sử dụng lâu dài và phát huy giá trị trong côngcuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bên cạnh nhữngý kiến thống nhất về quản lý tài liệu của cá nhân, lập hồ sơ và nộp lưuhồ sơ, tài liệu vào lưu trữ cơ quan, chỉnh lý xác định giá trị tàiliệu, thu thập tài liệu vào lưu trữ lịch sử, quản lý, khai thác và sửdụng tài liệu lưu trữ... cũng còn nhiều điều đại biểu băn khoăn và có ýkiến khác nhau.
Các đại biểu Triệu Thị Bình(Yên Bái), Huỳnh Thị Hoài Thu (Đồng Tháp), Nguyễn Viết Lểnh (Bình Định)cho rằng nên có kế hoạch thống nhất Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Namvà Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam và gọi tên chung là Phông lưu trữquốc gia Việt Nam. Như vậy, vừa tập trung thống nhất bộ máy quản lý,tránh phân tán, vừa tận dụng được đội ngũ cán bộ công chức vào thu thậpvà bảo quản các tư liệu lưu trữ, tạo điều kiện cho công tác khai thác tưliệu thuận lợi, đồng thời, để thống nhất quản lý nhà nước về lưu trữ,cần có các quy định thống nhất về nghiệp vụ lưu trữ, bao gồm các quyđịnh về thu thập, quản lý, khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ giữa cácphông lưu trữ hoặc thống nhất được các nguyên tắc cơ bản trong quản lýchuyên môn, nghiệp vụ lưu trữ.
Không tán thànhvới quan điểm trên, các đại biểu Nguyễn Hữu Hùng (Tiền Giang), Vũ HồngAnh (Hà Nội) cho rằng từ khi hình thành, Phông lưu trữ Đảng Cộng sảnViệt Nam và Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam đã tách riêng và hoạt độngtốt. Việc ghép buộc cơ học hai Phông lưu trữ này vào Phông lưu trữ quốcgia Việt Nam là không hợp lý, cần giữ ổn định các cơ quan lưu trữ nhưhiện nay.
Phân tích vấn đề này, đại biểu Vũ Hồng Anh cho rằng các khoản 7và khoản 8 điều 3 quy định về Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam vàPhông lưu trữ Nhà nước Việt Nam cho thấy đây là toàn bộ tài liệu gắn vớiquá trình lịch sử hình thành, hoạt động của cơ quan, tổ chức, tập hợplại thành Phông lưu trữ song khoản 6 điều 3 lại quy định “Phông lưu trữquốc gia Việt Nam” là toàn bộ tài liệu lưu trữ của nước Việt Nam.
Phônglưu trữ quốc gia Việt Nam bao gồm Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Namvà Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam. Như vậy, các khái niệm không thốngnhất với nhau.
Nếu quy định Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam gắn vớitài liệu lưu trữ của Đảng, Phông lưu trữ Nhà nước gắn với tài liệu lưutrữ của Nhà nước, Phông lưu trữ quốc gia lại không gắn với cá nhân tổchức cụ thể nào, không thể có tài liệu lưu trữ của quốc gia Việt Nam.
Đồng quan điểm này, đại biểu Ngô Văn Minh (Quảng Nam) đề nghị làm rõkhái niệm quốc gia và nhà nước, từ đó mới giải quyết được bài toán Pháplệnh lưu trữ quốc gia đã có nhưng không thống nhất được lưu trữ của Đảngvà Nhà nước. Nếu xác định tồn tại riêng hai hệ thống này, cần phải quyđịnh tài liệu lưu trữ của các ngành kiểm sát, tòa án, tổ chức chính trịxã hội ra sao?
Về lưu trữ lịch sử, các đạibiểu tán thành với dự thảo Luật, chỉ tổ chức lưu trữ lịch sử tại Trungương và cấp tỉnh để phù hợp với thực tế quản lý tài liệu lưu trữ quốcgia; đồng thời đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy, giảm cấp trung gian, gópphần thực hiện cải cách hành chính; có điều kiện tập trung nguồn lực,con người cũng như cơ sở vật chất, hiện đại hóa kho tàng, trang thiết bịlàm việc, bảo quản, bảo đảm khai thác và sử dụng có hiệu quả tài liệulưu trữ.
Nhiều đại biểu cũng băn khoănvề thực trạng tổ chức lưu trữ lịch sử cấp huyện kể cả Phông lưu trữ Nhànước Việt Nam cũng như Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam để có hướngxử lý đối với lưu trữ lịch sử cấp huyện ở những nơi đã được thành lập.
“Thực tế thời gian qua, nước ta vẫn thực hiện lưu trữ cấp huyện, nhưngdự thảo Luật lần này lại không quy định tổ chức lưu trữ lịch sử ở cấphuyện thì chuyển lưu trữ lên cấp tỉnh như thế nào” - đại biểu Triệu ThịBình đề cập.
Đại biểu Nguyễn Hữu Hùng đề nghị cần xem xét kỹ việc khôngtổ chức lưu trữ lịch sử cấp huyện, đánh giá đúng ưu điểm và hạn chế củamô hình này trong thời gian qua để có hướng tốt hơn.
Các đại biểu cũng đề nghị quy định rõ hơn những lĩnh vực hoạtđộng dịch vụ lưu trữ nào được xã hội hóa, nhất là điều kiện để tổchức, cá nhân được tiến hành hoạt động dịch vụ lưu trữ để bảo đảm chotài liệu lưu trữ được bảo quản, bảo vệ an toàn, tránh thất thoát đồngthời, phải có lộ trình phù hợp cho việc xã hội hóa hoạt động lưu trữ,bảo đảm phù hợp với sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước và yêucầu, khả năng quản lý của Nhà nước.
Tiếp thu ýkiến của các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Trần Văn Tuấn đánh giá caocác ý kiến đóng góp của đại biểu, cho biết sẽ xem xét, nghiêm túc tiếpthu để phối hợp với Ủy ban Pháp luật của Quốc hội chỉnh sửa dự án Luậttrước khi trình Quốc hội trong kỳ họp tới./.
Các đại biểu cũng tán thành dự án Luật điều chỉnhnhững quan hệ mới phát sinh trong hoạt động lưu trữ; bổ sung quy địnhphù hợp với các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, bảo đảm sự đồngbộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, phù hợp với tập quán và thông lệquốc tế.
Các đại biểu Triệu Thị Bình (Yên Bái), Vũ Hồng Anh (Hà Nội),Nguyễn Hữu Hùng (Tiền Giang)… cho rằng việc ban hành Luật sẽ giải quyếtnhững bất cập về mặt pháp lý và thực tiễn, góp phần nâng cao hơn nữanhận thức của toàn xã hội đối với công tác lưu trữ; tiếp tục khẳng địnhtài liệu lưu trữ là tài sản quý báu của quốc gia, phải được quản lýthống nhất để khai thác, sử dụng lâu dài và phát huy giá trị trong côngcuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bên cạnh nhữngý kiến thống nhất về quản lý tài liệu của cá nhân, lập hồ sơ và nộp lưuhồ sơ, tài liệu vào lưu trữ cơ quan, chỉnh lý xác định giá trị tàiliệu, thu thập tài liệu vào lưu trữ lịch sử, quản lý, khai thác và sửdụng tài liệu lưu trữ... cũng còn nhiều điều đại biểu băn khoăn và có ýkiến khác nhau.
Các đại biểu Triệu Thị Bình(Yên Bái), Huỳnh Thị Hoài Thu (Đồng Tháp), Nguyễn Viết Lểnh (Bình Định)cho rằng nên có kế hoạch thống nhất Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Namvà Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam và gọi tên chung là Phông lưu trữquốc gia Việt Nam. Như vậy, vừa tập trung thống nhất bộ máy quản lý,tránh phân tán, vừa tận dụng được đội ngũ cán bộ công chức vào thu thậpvà bảo quản các tư liệu lưu trữ, tạo điều kiện cho công tác khai thác tưliệu thuận lợi, đồng thời, để thống nhất quản lý nhà nước về lưu trữ,cần có các quy định thống nhất về nghiệp vụ lưu trữ, bao gồm các quyđịnh về thu thập, quản lý, khai thác, sử dụng tài liệu lưu trữ giữa cácphông lưu trữ hoặc thống nhất được các nguyên tắc cơ bản trong quản lýchuyên môn, nghiệp vụ lưu trữ.
Không tán thànhvới quan điểm trên, các đại biểu Nguyễn Hữu Hùng (Tiền Giang), Vũ HồngAnh (Hà Nội) cho rằng từ khi hình thành, Phông lưu trữ Đảng Cộng sảnViệt Nam và Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam đã tách riêng và hoạt độngtốt. Việc ghép buộc cơ học hai Phông lưu trữ này vào Phông lưu trữ quốcgia Việt Nam là không hợp lý, cần giữ ổn định các cơ quan lưu trữ nhưhiện nay.
Phân tích vấn đề này, đại biểu Vũ Hồng Anh cho rằng các khoản 7và khoản 8 điều 3 quy định về Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam vàPhông lưu trữ Nhà nước Việt Nam cho thấy đây là toàn bộ tài liệu gắn vớiquá trình lịch sử hình thành, hoạt động của cơ quan, tổ chức, tập hợplại thành Phông lưu trữ song khoản 6 điều 3 lại quy định “Phông lưu trữquốc gia Việt Nam” là toàn bộ tài liệu lưu trữ của nước Việt Nam.
Phônglưu trữ quốc gia Việt Nam bao gồm Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Namvà Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam. Như vậy, các khái niệm không thốngnhất với nhau.
Nếu quy định Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam gắn vớitài liệu lưu trữ của Đảng, Phông lưu trữ Nhà nước gắn với tài liệu lưutrữ của Nhà nước, Phông lưu trữ quốc gia lại không gắn với cá nhân tổchức cụ thể nào, không thể có tài liệu lưu trữ của quốc gia Việt Nam.
Đồng quan điểm này, đại biểu Ngô Văn Minh (Quảng Nam) đề nghị làm rõkhái niệm quốc gia và nhà nước, từ đó mới giải quyết được bài toán Pháplệnh lưu trữ quốc gia đã có nhưng không thống nhất được lưu trữ của Đảngvà Nhà nước. Nếu xác định tồn tại riêng hai hệ thống này, cần phải quyđịnh tài liệu lưu trữ của các ngành kiểm sát, tòa án, tổ chức chính trịxã hội ra sao?
Về lưu trữ lịch sử, các đạibiểu tán thành với dự thảo Luật, chỉ tổ chức lưu trữ lịch sử tại Trungương và cấp tỉnh để phù hợp với thực tế quản lý tài liệu lưu trữ quốcgia; đồng thời đáp ứng yêu cầu tinh gọn bộ máy, giảm cấp trung gian, gópphần thực hiện cải cách hành chính; có điều kiện tập trung nguồn lực,con người cũng như cơ sở vật chất, hiện đại hóa kho tàng, trang thiết bịlàm việc, bảo quản, bảo đảm khai thác và sử dụng có hiệu quả tài liệulưu trữ.
Nhiều đại biểu cũng băn khoănvề thực trạng tổ chức lưu trữ lịch sử cấp huyện kể cả Phông lưu trữ Nhànước Việt Nam cũng như Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam để có hướngxử lý đối với lưu trữ lịch sử cấp huyện ở những nơi đã được thành lập.
“Thực tế thời gian qua, nước ta vẫn thực hiện lưu trữ cấp huyện, nhưngdự thảo Luật lần này lại không quy định tổ chức lưu trữ lịch sử ở cấphuyện thì chuyển lưu trữ lên cấp tỉnh như thế nào” - đại biểu Triệu ThịBình đề cập.
Đại biểu Nguyễn Hữu Hùng đề nghị cần xem xét kỹ việc khôngtổ chức lưu trữ lịch sử cấp huyện, đánh giá đúng ưu điểm và hạn chế củamô hình này trong thời gian qua để có hướng tốt hơn.
Các đại biểu cũng đề nghị quy định rõ hơn những lĩnh vực hoạtđộng dịch vụ lưu trữ nào được xã hội hóa, nhất là điều kiện để tổchức, cá nhân được tiến hành hoạt động dịch vụ lưu trữ để bảo đảm chotài liệu lưu trữ được bảo quản, bảo vệ an toàn, tránh thất thoát đồngthời, phải có lộ trình phù hợp cho việc xã hội hóa hoạt động lưu trữ,bảo đảm phù hợp với sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước và yêucầu, khả năng quản lý của Nhà nước.
Tiếp thu ýkiến của các đại biểu, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Trần Văn Tuấn đánh giá caocác ý kiến đóng góp của đại biểu, cho biết sẽ xem xét, nghiêm túc tiếpthu để phối hợp với Ủy ban Pháp luật của Quốc hội chỉnh sửa dự án Luậttrước khi trình Quốc hội trong kỳ họp tới./.
Chu Thanh Vân (TTXVN/Vietnam+)
