Năm 2010, Việt Nam đảm nhận vai trò Chủ tịch ASEAN, trong bối cảnh tình hình thếgiới, khu vực đang tồn tại những yếu tố đe dọa nghiêm trọng đến an ninh quốcgia. Các thế lực thù địch từ bên ngoài kích động, hỗ trợ cho bọn phản động trongvà ngoài nước gia tăng các hoạt động chống pháViệt Nam với mức độ ngày càngquyết liệt và nguy hiểm hơn chúng kích động quần chúng biểu tình, bạo loạn gâymất ổn định chính trị.
Tình hình trật tự an toàn xã hội cũng diễn biến hết sứcphức tạp, nhất là tội phạm có tổ chức, tội phạm hình sự nguy hiểm, tội phạm matúy và trật tự an toàn giao thông, trật tự đô thị, tranh chấp, khiếu kiện...đang là những vấn đề gây nên tình hình căng thẳng, bất ổn trong đời sống nhândân.
Năm Việt Nam làm Chủ tịch ASEAN 2010 diễn ra nhiều sự kiện chính trị, xã hộiquan trọng, nhiều Hội nghị cấp cao có quy mô và tầm cỡ châu lục trên cả 3 lĩnhvực chính trị - an ninh, kinh tế, văn hóa - xã hội.
Trong cả năm, đã có gần 80đợt Hội nghị, sự kiện trong khuôn khổ Chủ tịch và nhiều Hội nghị của các Bộchuyên ngành; thành phần tham gia đông, đa dạng, bao gồm không chỉ lãnh đạo cácnước ASEAN mà cả các nước đối thoại như Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc, ẤnĐộ, Mỹ, các tổ chức quốc tế nhưLiên hợp quốc.
Địa bàn diễn ra các Hội nghị, sựkiện được tổ chức trên cả nước, trong đó tập trung nhiều nhất là Thủ đô Hà Nội,đã đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ hết sức quan trọng trong công tác bảo vệ tuyệt đốian toàn, vì một ASEAN hòa bình, ổn định - hợp tác phát triển diễn ra trên đấtnước Việt Nam.
- Bộ Công an đã triển khai kế hoạch đồng bộ chỉ đạo các lực lượng công an trongcả nước, nhất là các địa bàn trọng điểm, như Hà Nội,Thành phố Hồ Chí Minh, ĐàNẵng, Hải Phòng, Quảng Ninh, chủ động nắm tình hình, tập trung phát hiện cáchoạt động xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội, trên cơ sở đó đãáp dụng các biện pháp, đối sách xử lý kịp thời, vô hiệu hóa và loại trừ các yếutố ảnh hưởng xấu đến an toàn và thành công của các hội nghị; phòng ngừa, đấutranh có hiệu quả với hoạt động phá hoại, khủng bố quốc tế, bọn phản động lưuvong và bọn tội phạm khác, không để xảy ra đột xuất, bất ngờ; liên tục mở nhiềuđợt cao điểm tấn công trấn áp tội phạm trên địa bàn cả nước, đặc biệt là địa bànThủ đô Hà Nội.
Các lực lượng Cảnh sát đặc nhiệm, Cảnh sát cơ động đã phối hợp chặt chẽ với cáclực lượng quân đội triển khai các phương án luyện tập, ứng trực, hiệp đồng tácchiến, giải quyết các tình huống phức tạp có thể xảy ra;công tác quản lý vũ khí, vật liệu nổ, chất độc hại được tăng cường; công tácphòng cháy, chữa cháy được triển khai theo các phương án chặt chẽ.
Trật tự an toàn giao thông, trật tựđô thị được tăng cường ở mức cao nhất, đảm bảo phân luồng, phân tuyến, chủ độngkế hoạch đưa đón các đoàn khách quốc tế tham gia các hoạt động theo đúng chươngtrình, không để ảnh hưởng đến giao thông đô thị, sinh hoạt bình thường của nhândân.
Trong từng đợt Hội nghị, các lực lượng chức năng của Bộ Công an đều phối hợpchặt chẽ với lực lượng cảnh vệ, an ninh, tình báo, cảnh sát các nước ASEAN vàcác nước đối thoại, INTERPOL, ASEANAPOL trong công tác nắm tình hình, trao đổicác thông tin có liên quan đến công tác đảm bảo an ninh, an toàn các Hội nghị,sự kiện, đồng thời phối hợp đáp ứng tốt nhất các yêu cầu về an ninh của các đoànbạn, được các nước ghi nhận và đánh giá cao.
- Để tăng cường hợp tác an ninh giữa các nước trong khu vực trong năm Việt Namlàm chủ tịch ASEAN, Bộ Công an có sáng kiến quan trọng và đã tổ chức thành công“Hội nghị những người đứng đầu Cơ quan An ninh các nước ASEAN”.
Đây là bước phát triển quan trọng có ý nghĩa chiến lược về hợp tác an ninh giữacác nước trong khu vực và hợp tác chính trị - an ninh trong ASEAN. Sáng kiến củaBộ Công an đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và được sự đồng thuận của cácnước thành viên, từ ngày 28-30/9/2010, Bộ Công an đã phối hợp với các Bộ, ngànhliên quan tổ chức thành công Hội nghị những người đứng đầu Cơ quan An ninh cácnước ASEAN (MACOSA) lần thứ nhất tại Hà Nội.
Hội nghị đã thống nhất MACOSA làmột cơ chế hợp tác mới về an ninh, nằm trong khuôn khổ hợp tác chính trị - anninh ASEAN với các mục đích, nguyên tắc được xác định trên cơ sở Hiến chươngASEAN và Kế hoạch Tổng thể Cộng đồng Chính trị An ninh ASEAN.
Sáng kiến của Bộ Công an đã được nêu ra tại Hội nghị Hội đồng Cộng đồng Chínhtrị - An ninh lần thứ 3 (Đà Nẵng, tháng 1/2010) và lần thứ 4 (Hà Nội, tháng7/2010), được ghi nhận tại Tuyên bố Chủ tịch Hội nghị Cấp cao ASEAN 16 và 17 (HàNội, tháng 4 và tháng 10/2010). Những người đứng đầu chính phủ các nước ASEANđều hoan nghênh và tin tưởng cùng với Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng mở rộng(ADMM+), MACOSA sẽ góp phần hoàn thiện cấu trúc an ninh khu vực và gắn kết cáccơ chế hợp tác an ninh đã có, tăng cường xây dựng lòng tin, hợp tác nội khốiASEAN và phối hợp giữa các cơ quan an ninh ASEAN với các cơ quan khác, nâng caonăng lực cảnh báo, hoạch định chính sách cũng như ngăn chặn từ xa các mối đe dọaan ninh khu vực và an ninh mỗi quốc gia thành viên, qua đó đóng góp cho hòabình, ổn định và phát triển của khu vực.
- Song song với các hoạt động của năm Chủ tịch ASEAN, Bộ Công an tiếp tục cácchương trình hợp tác đa phương thường niên về chính trị - an ninh trong ASEAN,tập trung trên các lĩnh vực hợp tác đấu tranh phòng chống tội phạm, tham giaDiễn đàn khu vực ASEAN (ARF) và các hoạt động tương trợ tư pháp trong ASEAN.
Là thành viên chính thức của Hội nghị Bộ trưởng và Quan chức Cấp cao về tội phạmxuyên quốc gia (AMMTC, SOMTC), Hội nghị Tư lệnh Cảnh sát các nước ASEAN(ASEANAPOL), Hội nghị những người đứng đầu Cơ quan Xuất nhập cảnh và Lãnh sự(DGICM), Hội nghị Quan chức cao cấp về ma túy (ASOD), Việt Nam đã đóng góp tíchcực vào việc hoàn chỉnh bộ máy, thể chế và công tác phối hợp đấu tranh phòngchống tội phạm, tham gia tích cực vào Hội nghị Quan chức Cấp cao về tội phạmxuyên quốc gia (SOMTC) tháng 10/2010 tại Philippines và phối hợp tổ chức Hộinghị ASEANAPOL lần thứ 30 tại Campuchia, xây dựng lộ trình triển khai các camkết và thực hiện có hiệu quả Thông cáo chung ASEANAPOL 30.
Bộ Công an Việt Nam đã phối hợp trao đổi thông tin tội phạm, thực hiện các yêucầu về tương trợ tư pháp, đào tạo năng lực cho sỹ quan thực thi pháp luật… Đãtiếp nhận, xử lý hàng trăm thông tin tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm có yếu tốnước ngoài; trao đổi tình hình và phối hợp phát hiện, điều tra, triệt phá nhiềuđường dây tội phạm nguy hiểm, thực hiện hàng trăm lượt yêu cầu liên quan đếntương trợ tư pháp, truy bắt tội phạm lẩn trốn tại Việt Nam và ngược lại; cửnhiều đợt cán bộ tham dự các khóa tập huấn đào tạo nghiệp vụ, ngoại ngữ tại cácnước ASEAN và các Trung tâm đào tạo khu vực hoặc tại Việt Nam, góp phần xây dựngđội ngũ cán bộ đủ năng lực và phẩm chất, đáp ứng các yêu cầu hợp tác quốc tế.
Bộ Công an tích cực phối hợp với Bộ Nội vụ/Công an các nước ASEAN xây dựnghành lang pháp lý theo hướng hoàn thiện hơn; chủ trì, đề xuất đàm phán, ký kết,gia nhập và tổ chức thực hiện nhiều Điều ước quốc tế song phương và đa phươngtrong lĩnh vực tương trợ tư pháp hình sự, dẫn độ tội phạm, chuyển giao người bịkết án phạt tù và hợp tác đấu tranh phòng chống tội phạm như Thỏathuận hợp tác phòng, chống khủng bố giữa ASEAN với các đối tác như Nga, NhậtBản, Australia; Hiệp định chuyển giao người bị kết án phạt tù và hợp tác thihành án hình sự giữa Việt Nam và Thái Lan; Hiệp định dẫn độ giữa Việt Nam và Campuchia; cùng các nướcASEAN nghiên cứu, xây dựng Công ước ASEAN về chống buôn người...
- Để đưa hợp tác an ninh khu vực đi vào thực chất, hiệu quả, bên cạnh kênh hợptác đa phương, Bộ Công an Việt Nam đặc biệt coi trọng hợp tác an ninh songphương với các nước trong khu vực trong lĩnh vực trao đổi thông tin tội phạm,đấu tranh phòng chống khủng bố, đảm bảo an ninh biên giới, phối hợp xác minh,điều tra, truy tố, xét xử tội phạm xuyên quốc gia và các vấn đề khác liên quanđến an ninh mỗi nước.
Trong hợp tác an ninh song phương, Bộ Công an Việt Nam luôn đặc biệt coi trọngviệc phát triển hợp tác với các nước láng giềng. Quan hệ giữa Bộ Công an ViệtNam với Bộ An ninh Lào là mối quan hệ truyền thống. Hai nước đã xây dựng các cơchế song phương mang tính ổn định lâu dài và toàn diện. Trong đó năm 2010, BộCông an Việt Nam đã phối hợp Bộ An ninh Lào tổ chức thành công Hội nghị hợp tácan ninh Việt-Lào lần thứ nhất, đánh dấu một bước phát triển mới trong quan hệhợp tác giữa Bộ Công an Việt Nam và Bộ An ninh Lào trong tình hình mới.
Đối với Campuchia, Bộ Công an Việt Nam thường xuyên duy trì các cuộc tiếp xúccấp cao, xây dựng mối quan hệ hợp tác có chiều sâu và hiệu quả thiết thực; phốihợp có hiệu quả trong đấu tranh với các loại tội phạm, đặc biệt là đảm bảo anninh trật tự vùng biên giới, giải quyết các vụ việc phức tạp phát sinh, góp phầnxây dựng đường biên giới Việt Nam-Campuchia hòa bỉnh, hữu nghị, hợp tác, pháttriển.
Với các nước khác trong khu vực, Bộ Công an cũng thường xuyên duy trì quan hệ,phối hợp xây dựng, ký kết và triển khai hiệu quả các Hiệp định, thỏa thuận hợptác về phòng chống tội phạm như Hiệp định cấp Chính phủ về hợp tác, đấu tranhphòng chống tội phạm với Thái Lan; thường xuyên có các cuộc trao đổi đoàn cấpcao với Indonesia, Malaysia, Singapore, Myanmar, Philippines…
Nhìn lại một năm hợp tác an ninh trong ASEAN, Bộ Công an Việt Nam đã hoàn thànhxuất sắc nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ và Ủy ban Quốc gia về ASEAN 2010 giaotrong việc đảm bảo tuyệt đối an ninh, an toàn các Hội nghị, sự kiện ASEAN trongnăm Việt Nam làm Chủ tịch ASEAN 2010, góp phần xây dựng hình ảnh một đất nướcmến khách, thanh bình, an ninh và chủ động trong hội nhập hợp tác khu vực vàquốc tế.
Với sáng kiến MACOSA, Bộ Công an Việt Nam đã tranh thủ được sự đồngthuận của các nước thành viên ASEAN trong việc thiết lập một cơ chế hợp tác đaphương chính thức về an ninh, tạo điểm nhấn cho năm Chủ tịch ASEAN của Việt Nam,góp phần quan trọng trong việc thực hiện Kế hoạch Tổng thể Cộng đồng Chính trị -An ninh ASEAN vì hòa bình, ổn định và hợp tác phát triển./.