Phó giáo sư Đồng Văn Hệ - Giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia cho biết năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lịch sử của hiến-ghép tạng Việt Nam khi cả nước ghi nhận 66 ca chết não hiến tạng, mức cao nhất từ trước đến nay.
Những ngày đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 10 ca chết não hiến mô, tạng, được đánh giá là tín hiệu tích cực cho đà phát triển của mạng lưới hiến-ghép tạng.
Cô gái 26 tuổi trao lại ánh sáng cho người khác
Ngày 6/3, tại xã Hải Tiến, tỉnh Ninh Bình, cô gái Phạm Thị Hường (sinh năm 2000) đã trút hơi thở cuối cùng sau một thời gian dài kiên cường chống chọi với căn bệnh ung thư giai đoạn cuối. Ở tuổi thanh xuân đẹp nhất, Hường đã khép lại hành trình cuộc đời mình bằng một nghĩa cử cao đẹp: Hiến tặng giác mạc để mang lại nguồn sáng cho những người mù lòa.
Ngay khi nhận được tin báo từ gia đình, ê-kíp thu nhận giác mạc của Ngân hàng Mô (Bệnh viện Mắt Hà Nội 2) ngay lập tức lên đường, trong khoảng "thời gian vàng" để thu nhận giác mạc chỉ gói gọn trong khoảng 6-8 tiếng sau khi người hiến qua đời.
Anh Phan Đức Tâm, nhân viên Ngân hàng Mô - người từng trực tiếp trao thẻ đăng ký hiến tặng lúc Hường còn sống cho hay ngay cả khi đang ở trong những ngày tháng đau đớn nhất của bạo bệnh, Hường vẫn luôn giữ nụ cười lạc quan. Em chính là người chủ động liên hệ với Ngân hàng Mô để bày tỏ nguyện vọng hiến tặng giác mạc.
Lý do của cô gái 26 tuổi đơn giản nhưng đầy lay động: “Cho đi cũng là một cách nhận lại. Em tặng ánh sáng cho ai đó. Rồi nhiều người biết, họ cũng làm theo. Biết đâu nhờ vậy ánh sáng lại quay về với bố mẹ em, với bà con quanh mình…”
Nỗi đau mất mát của gia đình là quá lớn, nhưng vượt lên trên tất cả, người thân của Hường đã nén đau thương để hỗ trợ ê-kíp thực hiện ca thu nhận theo đúng di nguyện của em. Đây cũng là ca hiến giác mạc đầu tiên của xã Hải Tiến sau khi địa phương thực hiện sáp nhập hành chính, đánh dấu một bước chuyển biến lớn trong nhận thức về hiến tạng tại cộng đồng địa phương.
Sự ra đi của Hường không phải là sự kết thúc. Hai giác mạc của em sẽ sớm được ghép cho những bệnh nhân đang mòn mỏi chờ đợi trong bóng tối.
Hơn 30 bệnh viện đã tư vấn thành công các ca hiến mô, tạng
Phó giáo sư Dương Đức Hùng - Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cho hay, từ đầu năm 2026 đến nay, bệnh viện đã vận động được 5 ca chết não hiến tạng.
Năm 2025, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ghép tạng cho 284 trường hợp, gần một nửa từ người cho chết não, trong đó có ghép tim cho trẻ em, ghép tim cho người cao tuổi, đặc biệt ghép gan-thận đồng thời chỉ trong 6 tiếng và ghép tim-gan đồng thời.
Phó giáo sư Đồng Văn Hệ nhấn mạnh năm 2025, cả nước ghi nhận 66 ca hiến tạng từ người cho chết não, góp phần cứu sống hàng trăm bệnh nhân suy đa tạng. Con số này chiếm hơn 25% tổng số ca hiến từ người chết não trong 15 năm qua (từ năm 2010 đến hết năm 2025 có tổng số 262 ca). Điều đó cho thấy sự phát triển từng bước ổn định và bền vững của hệ thống hiến-ghép tạng tại Việt Nam. Nếu ghép tạng ghi dấu bằng những thành tựu y học nổi bật như việc thực hiện 2 ca ghép phổi trong cùng 1 ngày, việc phẫu thuật ghép khối tim-phổi trên 1 bệnh nhân… thì hiến tạng cũng có những bước tiến đáng ghi nhận.
Cả nước hiện có 109 bệnh viện trên toàn quốc tham gia mạng lưới hiến tạng, trong đó Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đóng vai trò nòng cốt khi chiếm khoảng 50% tổng số ca hiến trong năm 2025. Các đơn vị như Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Bệnh viện Chợ Rẫy cũng đóng góp số lượng lớn ca hiến, đồng thời dẫn dắt chuyên môn, đào tạo và lan tỏa kinh nghiệm cho toàn mạng lưới.
Đến nay, hơn 30 bệnh viện trên cả nước đã tư vấn thành công các ca hiến mô, tạng từ người cho chết não. Các ê-kíp hồi sức ngày càng chủ động hơn, quy trình chẩn đoán chết não và điều phối được chuẩn hóa, bài bản hơn. Đây được xem là minh chứng cho sự phát triển dài hạn, không mang tính phong trào.
Đặc biệt, khi Luật Hiến mô, bộ phận cơ thể người được sửa đổi, bổ sung, nhiều nút thắt sẽ dần được tháo gỡ, từ cơ chế tài chính đến việc cho phép hiến tạng sau chết tim, mở rộng đối tượng hiến là trẻ em. Những thay đổi này được kỳ vọng đưa Việt Nam tiến gần hơn với thông lệ quốc tế, theo hướng nhân văn và công bằng.
Tại Việt Nam, tổng số ca ghép tạng tính từ năm 1992 đến nay là hơn 9.500 trường hợp; tổng số người đăng ký hiến tạng trong cả nước là hơn 102.000. Tỷ lệ người hiến mô tạng tăng nhanh trong những năm gần đây. Tuy nhiên, nguồn hiến tạng từ người chết/chết não vẫn khan hiếm, trong khi nhu cầu ghép tạng ngày càng tăng. Việt Nam có tỷ lệ ghép tạng cao nhất Đông Nam Á (hơn 1.000 ca/năm) nhưng tỷ lệ hiến tạng sau chết lại thuộc nhóm thấp nhất thế giới./.