Hiệp định Geneva 1954: Bước ngoặt lịch sử của ngoại giao Việt Nam

Ngày 4/5/1954, Phái đoàn ngoại giao Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, do Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng làm Trưởng đoàn, đến Geneva (Thụy Sĩ) tham dự Hội nghị Geneva về Đông Dương, sau những diễn biến tích cực về chiến thắng của quân đội Việt Nam tại chiến dịch Điện Biên Phủ. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

(Từ trái sang phải): Bộ trưởng Ngoại giao Triều Tiên Nam Nhật; Bộ trưởng Ngoại giao Liên Xô Vyacheslav Molotov; Thủ tướng Trung Quốc Chu Ân Lai và Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng, ngày 4/5/1954, tại Hội nghị Geneva (Thụy Sĩ) bàn về khôi phục hòa bình tại Triều Tiên và Đông Dương. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng và Đoàn Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Hội nghị Geneva năm 1954. (Ảnh Võ Năng An/TTXVN)

Ngày 7/5/1954, quân và dân ta đã đập tan Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, kết thúc oanh liệt cuộc kháng chiến chống Pháp đầy hy sinh, gian khổ kéo dài suốt 9 năm, buộc Pháp phải ngồi vào bàn đàm phán tại Geneva. Trong ảnh: Tướng De Castries (đi đầu) cùng toàn bộ Ban Tham mưu Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ ra hàng. (Ảnh: Triệu Đại/TTXVN)

Ngày 7/5/1954, quân và dân ta đã đập tan Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, kết thúc oanh liệt cuộc kháng chiến chống Pháp đầy hy sinh, gian khổ kéo dài suốt 9 năm, buộc Pháp phải ngồi vào bàn đàm phán tại Geneva. Trong ảnh: Tù binh Pháp ở Điện Biên Phủ lũ lượt ra hàng và được áp giải về tuyến sau. (Ảnh: Triệu Đại/TTXVN)

Chiều 7/5/1954, Chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ kết thúc thắng lợi, toàn bộ tập đoàn cứ điểm của địch ở Điện Biên Phủ bị quân ta tiêu diệt hoàn toàn. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Lá cờ đỏ sao vàng treo tại Trụ sở của Phái đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ở Geneva (Thụy Sĩ), năm 1954. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Tin về Chiến thắng Điện Biên Phủ của quân đội Việt Nam chiều 7/5/1954 được truyền đến Geneva và ngay sáng sớm ngày 8/5 (giờ Geneva), vấn đề Đông Dương chính thức được đưa lên bàn nghị sự. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Ngày 8/5/1954, tin về kết quả Chiến dịch Điện Biên Phủ được truyền đến Geneva. Sáng sớm 8/5/1954, vấn đề Đông Dương chính thức được đưa lên bàn đàm phán. Trong ảnh: Quang cảnh phiên khai mạc Hội nghị Geneva về Đông Dương, ngày 8/5/1954. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Khai mạc ngày 8/5/1954, Hội nghị Geneva về Đông Dương đã trải qua 75 ngày thương lượng căng thẳng với 31 phiên họp. Ngày 20/7/1954, Hiệp định Geneva về Đông Dương được ký kết. Đây là văn kiện ngoại giao quan trọng yêu cầu các quốc gia tôn trọng chủ quyền, độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam và các nước Đông Dương. Trong ảnh: Toàn cảnh Hội nghị Geneva về Đông Dương tại Thụy Sĩ (1954). (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Phái đoàn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, do Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng làm Trưởng đoàn, tại phiên khai mạc Hội nghị Geneva về Đông Dương, sáng 8/5/1954 với tư thế của một dân tộc chiến thắng. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Ngày 19/7/1954, Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng họp báo tại Trụ sở Phái đoàn Việt Nam ở Liên hợp quốc (Geneva, Thụy Sĩ) để thông báo về vấn đề thống nhất Việt Nam. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Vào lúc 24 giờ ngày 20/7/1954 (giờ Geneva), tức sáng 21/7/1954 (giờ Hà Nội), Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Tạ Quang Bửu thay mặt Chính phủ và Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam ký Hiệp định đình chiến ở Việt Nam. Ngay sau đó, Hiệp định đình chiến ở Lào và Campuchia cũng được ký kết. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Phái đoàn phụ nữ Thụy Sĩ gặp Phái đoàn Việt Nam tại Trụ sở Liên hợp quốc ở Geneva (1954), bày tỏ tình hữu nghị và tinh thần đoàn kết đấu tranh cho hòa bình tại Việt Nam. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Đoàn đại biểu Ủy ban Hòa bình toàn nước Pháp gặp Phái đoàn Việt Nam tại Trụ sở Liên hợp quốc ở Geneva (1954), bày tỏ tình hữu nghị và tinh thần đoàn kết đấu tranh cho hòa bình của Việt Nam. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng (bên phải) và Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Tạ Quang Bửu (bên trái) tiếp đại biểu Ủy ban Hòa bình toàn nước Pháp, tại Trụ sở Phái đoàn Việt Nam ở Hội nghị Geneva, Thụy Sĩ (1954). (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Đoàn đại biểu Công hội và Nhà báo Algeria gặp Phái đoàn Việt Nam tại Trụ sở Liên hợp quốc ở Geneva (1954), bày tỏ tình hữu nghị và tinh thần đoàn kết đấu tranh cho hòa bình của Việt Nam. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Cuộc họp báo của Ủy ban quốc tế kiểm tra và giám sát đình chiến ở Việt Nam tại Hải Phòng vào 14g30 chiều 13/5/1955 để thông báo về việc thực hiện Hiệp định Geneva trong thời gian 300 ngày trước đó. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Đồng chí Phạm Hùng, Trưởng đoàn Quân đội Nhân dân Việt Nam trong Ban Liên hiệp đình chiến Nam bộ và Trưởng Phái đoàn liên lạc Quân đội nhân dân Việt Nam bên cạnh Ủy ban Quốc tế tại Sài Gòn, thông báo tình hình thi hành hiệp định Geneva trước một số cán bộ cao cấp các cơ quan Trung ương, tại Hà Nội, sau Hiệp định Geneva. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Phái đoàn Bộ Tổng tư lệnh QĐND Việt Nam và phái đoàn Pháp họp bàn về việc trao đổi tù binh tại Sầm Sơn, với sự chứng kiến của Ủy ban Quốc tế ở Việt Nam (9/1954). (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Theo các điều khoản Hiệp định Geneva, quân Pháp có 80 ngày để rút quân khỏi Hà Nội. Ngày 8/10/1954, quân Pháp làm lễ hạ cờ và ngày 9/10 bắt đầu rút khỏi Hà Nội. Quân Pháp rút đến đâu, bộ đội ta tiến vào tiếp quản tới đó. Đúng 16h30 ngày 9/10/1954, quân Pháp rút hết qua cầu Long Biên, quân ta hoàn toàn kiểm soát thành phố. Trong ảnh: Lực lượng bộ binh Pháp lặng lẽ rút qua phố Hàng Đào lên cầu Long Biên (Hà Nội) để xuống Hải Phòng, chiều 9/10/1954. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Những người lính Pháp cuối cùng rút qua cầu Long Biên (Hà Nội) để xuống Hải Phòng, chiều 9/10/1954. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Sáng 10/10/1954, bộ đội ta từ các cửa ô tiến về giải phóng Thủ đô, kết thúc 9 năm trường kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Thực hiện các điều khoản trong Hiệp định Geneva, ngày 24/4/1955, quân Pháp rút khỏi Hòn Gai, khu Hồng Quảng (nay là Quảng Ninh). 12 giờ ngày 24/4/1955, tên lính viễn chinh Pháp cuối cùng lên tàu, rút khỏi bến phà Bãi Cháy. Trong ảnh: Bộ đội Việt Nam tiếp quản ngay các vị trí quân Pháp vừa rút lui tại Hòn Gai, ngày 24/4/1955. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Đúng12 giờ trưa, ngày 24/4/1955, tên lính viễn chinh Pháp cuối cùng lên tàu, rút khỏi Hòn Gai, thực hiện các điều khoản trong Hiệp định Geneva. Khu mỏ Hồng Quảng (nay là Quảng Ninh) hoàn toàn giải phóng. Từ đó, ngày 25/4/1955 trở thành mốc son trong lịch sử cách mạng tỉnh Quảng Ninh và trở thành ngày hội truyền thống, niềm tự hào của Đảng bộ và nhân dân các dân tộc tỉnh Quảng Ninh. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Theo Hiệp định Geneva, quân đội Pháp phải lần lượt rút lui khỏi các địa phương do họ chiếm đóng ở phía Bắc vĩ tuyến 17, hạn đến ngày 19/5/1955, phải rút toàn bộ khỏi khu Hải Phòng là khu trú quân tạm thời cuối cùng của họ ở miền Bắc. Ngày 13/5/1955, bộ đội ta tiến vào tiếp quản thành phố. Ngày 15/5/1955, những lính Pháp cuối cùng xuống tàu tại bến Nghiêng (nay thuộc quận Đồ Sơn) rút khỏi Hải Phòng. Trong ảnh: Lực lượng Ủy ban quốc tế đến giám sát việc quân đội Pháp trao trả và rút khỏi Hải Phòng (tháng 5/1955), theo các điều khoản trong Hiệp định Geneva. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Theo Hiệp định Geneva, quân đội Pháp phải lần lượt rút lui khỏi các địa phương do họ chiếm đóng ở phía Bắc vĩ tuyến 17, hạn đến ngày 19/5/1955, phải rút toàn bộ khỏi khu Hải Phòng là khu trú quân tạm thời cuối cùng của họ ở miền Bắc. Ngày 13/5/1955, bộ đội ta tiến vào tiếp quản thành phố. Ngày 15/5/1955, những lính Pháp cuối cùng xuống tàu tại bến Nghiêng (nay thuộc quận Đồ Sơn) rút khỏi Hải Phòng. Trong ảnh: Lực lượng Ủy ban quốc tế giám sát việc quân đội Pháp trao trả và rút khỏi Hải Phòng (tháng 5/1955), theo các điều khoản trong Hiệp định Geneva. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Chiếc tàu Djiring chở quân Pháp rút lui khỏi bến Sáu Kho (Hải Phòng) vào miền Nam, ngày 13/5/1955, kết thúc 300 ngày Hải Phòng là khu trú quân tạm thời cuối cùng của họ ở miền Bắc theo quy định tại Hiệp định Geneva. Miền Bắc hoàn toàn được giải phóng. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Theo Hiệp định Geneva, quân đội Pháp phải lần lượt rút lui khỏi các địa phương do họ chiếm đóng ở phía Bắc vĩ tuyến 17, hạn đến ngày 19/5/1955, phải rút toàn bộ khỏi khu Hải Phòng là khu trú quân tạm thời cuối cùng của họ ở miền Bắc. Ngày 13/5/1955, bộ đội ta tiến vào tiếp quản thành phố. Ngày 15/5/1955, những lính Pháp cuối cùng xuống tàu tại bến Nghiêng (nay thuộc quận Đồ Sơn) rút khỏi Hải Phòng. Trong ảnh: Một đơn vị bộ đội Việt Nam tiếp quản bến Sáu Kho (Hải Phòng), ngày 13/5/1955, theo các điều khoản trong Hiệp định Geneva. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Những lính Pháp cuối cùng lên tàu chở quân đội Pháp tại Đồ Sơn, rút khỏi Hải Phòng, ngày 15/5/1955. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Nhân dân miền Bắc đón tiếp cán bộ, bộ đội và nhân dân miền Nam tập kết ra Bắc tại bến Sầm Sơn (Thanh Hóa), theo quy định tại Hiệp định Geneva (25/9/1954). (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Từ cuối năm 1959, đầu năm 1960, phong trào "Đồng Khởi" lan rộng ở nhiều tỉnh Nam bộ, Tây Nguyên và miền Tây các tỉnh khu 5, tạo thành một vùng căn cứ rộng lớn. Nhiều đơn vị dân quân du kích và bộ đội địa phương tỉnh, huyện đã hình thành và phát triển trong phong trào "Đồng Khởi". (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Hiệu lệnh mở màn cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân là lúc bài thơ chúc Tết của Chủ tịch Hồ Chí Minh được phát đi trên sóng của Đài Tiếng nói Việt Nam, đêm 29 rạng 30/1/1968 (đêm Giao thừa). Quân và dân các tỉnh ven biển miền Trung và Tây Nguyên đồng loạt tiến công vào hàng loạt căn cứ của Mỹ ngụy, và 24 giờ sau đó, cuộc Tổng tiến công chính thức nổ ra trên khắp chiến trường miền Nam. Trong ảnh: Quân Giải phóng mặt trận Sài Gòn - Gia Định tuyên thệ, nhận nhiệm vụ trước giờ xuất kích. (Ảnh: Tư liệu TTXVN)

Lễ ký Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình tại Việt Nam, ngày 27/1/1973, tại Trung tâm Hội nghị quốc tế ở thủ đô Paris (Pháp). (Ảnh: Văn Lượng/TTXVN)

Thực thi Hiệp định Paris, lính Mỹ lên máy bay rút khỏi miền Nam Việt Nam dưới sự giám sát của Quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Quân Giải phóng, tại sân bay Tân Sơn Nhất, ngày 19/3/1973. (Ảnh: Hứa Kiểm/TTXVN)

Ngay sau khi Hiệp định Geneva được ký kết, đế quốc Mỹ nhảy vào thay chân Pháp, thực hiện ý đồ áp đặt ách thống trị của chủ nghĩa thực dân mới tại miền Nam Việt Nam nhằm chia cắt lâu dài đất nước ta. Dân tộc Việt Nam lại tiếp tục cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước gian khổ kéo dài hơn 20 năm để giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước với Đại thắng lịch sử mùa Xuân 1975. Trong ảnh: Xe tăng Quân Giải phóng chiếm Dinh Độc Lập, 11giờ30 ngày 30/4/1975. (Ảnh: TTXVN)