Tham luận tại Hội nghị Hội đồng Nhân dân toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026-2031 sáng 28/5, đại diện Hội đồng Nhân dân các tỉnh, thành phố đã chia sẻ những bài học kinh nghiệm nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử trong giai đoạn mới; góp phần cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào thực tiễn phát triển của từng địa phương, từng ngành, từng lĩnh vực.
Các đại biểu nhấn mạnh trong giai đoạn phát triển mới, Hội đồng Nhân dân không chỉ là cơ quan quyết nghị và giám sát mà phải thực sự trở thành thiết chế kiến tạo phát triển, đồng hành cùng chính quyền, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và củng cố niềm tin của nhân dân.
Xây dựng mô hình quản trị hiện đại, minh bạch
Chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động của Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho biết nhận thức sâu sắc vai trò của chuyển đổi số, ngay từ đầu nhiệm kỳ 2026-2031, Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội đã triển khai “Đề án chuyển đổi số toàn diện hoạt động của Khối cơ quan dân cử thành phố giai đoạn 2026-2031, tầm nhìn đến năm 2045”, đồng thời xây dựng “Kho cơ sở dữ liệu dùng chung của Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân các cấp.”
Quan điểm xuyên suốt là Chuyển đổi số không đơn thuần ứng dụng công nghệ, mà là đổi mới toàn diện tư duy quản trị phương thức điều hành và cách thức phục vụ nhân dân, chuyển từ theo kinh nghiệm sang quản trị bằng dữ liệu, công khai, minh bạch và lấy người dân làm trung tâm.
Từ thực tiễn triển khai, bám sát mô hình khung kiến trúc số quốc gia và mô hình trưởng thành chính phủ số của Gartner, Hà Nội đã xác định lộ trình chuyển đổi từ số hóa công cụ sang quản trị thông minh bằng 3 giải pháp trọng tâm, tương ứng với các cấp độ trưởng thành số.
Giải pháp 1: Tái cấu trúc thiết kế quy trình nghiệp vụ, xây dựng nền tảng điều hành tập trung (Đạt cấp độ 1, 2 và 3 - Lấy dữ liệu làm trung tâm). Giải pháp 2: Xây dựng Kho dữ liệu dùng chung phục vụ giám sát và ra quyết sách (Tiến tới cấp độ 4 - Số hóa toàn diện). Giải pháp 3: Phát triển mô hình “Đại biểu số” ứng dụng trí tuệ nhân tạo (Hướng tới cấp độ 5 - Cơ quan dân cử thông minh).
Từ quá trình triển khai thực tế, Thường trực Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội rút ra 4 bài học kinh nghiệm. Trong số đó, vai trò người đứng đầu là yếu tố quyết định; cấu trúc hệ thống phải phù hợp với tính chất, đặc thù của cơ quan dân cử; chú trọng việc liên thông và chia sẻ dữ liệu; lấy sự thuận tiện của người dân, cử tri làm mục tiêu trọng tâm.
Nêu rõ chuyển đổi số trong khối cơ quan dân cử là một bài toán khó, mang tính đặc thù cao và không có hình mẫu để sao chép, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội cho biết lộ trình của Hà Nội được phân kỳ rõ ràng. Giai đoạn 2026-2030 tập trung chuẩn hóa nền tảng, hoàn thiện Quản trị dựa trên dữ liệu; giai đoạn 2031-2035 hướng tới mô hình "Mặc định số" trong đó dữ liệu trở thành nền tảng cho mọi điều hành; tầm nhìn đến năm 2045 hướng tới một Hệ sinh thái dân cử thông minh, nơi công nghệ AI sẽ mô phỏng, dự báo chính xác các tác động kinh tế-xã hội của chính sách trước khi đại biểu bấm nút thông qua tại nghị trường.
Để mô hình chuyển đổi số này phát huy tối đa hiệu quả, không chỉ ở Hà Nội mà trên phạm vi toàn quốc, Đoàn đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội đề xuất Quốc hội, Chính phủ sớm ban hành khung kiến trúc tổng thể cho hoạt động đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân trên phạm vi toàn quốc bảo đảm thống nhất trong triển khai liên thông dữ liệu và kết nối điều hành từ Trung ương tới địa phương; xây dựng trung tâm điều hành thông minh IOC của Quốc hội với các địa phương.
Cùng với đó, xây dựng Kho tri thức lập pháp số phục vụ đại biểu Quốc hội và Hội đồng Nhân dân trong nghiên cứu, phản biện và xây dựng chính sách; xây dựng Kho dữ liệu dùng chung của hệ thống cơ quan dân cử toàn quốc, tăng cường chia sẻ dữ liệu giữa khối hành pháp và cơ quan dân cử; chuyển giao, triển khai đồng bộ các nền tảng số dùng chung của Quốc hội tới các địa phương để tránh đầu tư dàn trải và bảo đảm tính liên thông (ví dụ như nền tảng hỗ trợ công tác đại biểu và cơ quan dân cử, nền tảng Kbnet- phòng họp không giấy tờ, phần mềm Dân nguyện.)
Chủ tịch Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà khẳng định với tinh thần trách nhiệm và vai trò của Thủ đô, Hà Nội sẵn sàng và mong muốn được Quốc hội, Chính phủ tin tưởng giao nhiệm vụ làm địa phương thí điểm trong triển khai các mô hình Hội đồng Nhân dân số, nền tảng dữ liệu dùng chung và ứng dụng AI phục vụ hoạt động dân cử.
Thành phố cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, hỗ trợ đào tạo, chuyển giao giải pháp công nghệ và đồng hành cùng các địa phương trong quá trình triển khai chuyển đổi số để cùng nhau xây dựng hệ thống cơ quan dân cử hiện đại, đồng bộ và hiệu quả.
"Chuyển đổi số trong hoạt động của cơ quan dân cử không chỉ là đổi mới công nghệ mà còn là đổi mới tư duy quản trị và phương thức phục vụ nhân dân. Với tinh thần tiên phong của Thủ đô, Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng mô hình quản trị nghị trường hiện đại, minh bạch và gần dân," Chủ tịch Hội đồng Nhân dân thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà nhấn mạnh.
Chuyển từ tư duy quyết nghị-giám sát truyền thống sang đồng hành kiến tạo phát triển
Với tham luận “Vai trò của Hội đồng Nhân dân thành phố Đồng Nai trong thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội đạt mức tăng trưởng hai con số,” Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Nhân dân thành phố Đồng Nai Đặng Minh Nguyệt nêu rõ mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là chỉ tiêu kinh tế mà còn là thước đo năng lực quản trị, chất lượng thể chế và hiệu quả phối hợp của cả hệ thống chính trị.
Điều đó đòi hỏi Hội đồng Nhân dân phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, chuyển từ tư duy quyết nghị-giám sát truyền thống sang đồng hành kiến tạo phát triển, kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực.
Từ thực tiễn tại địa phương, bà Đặng Minh Nguyệt cho biết, Hội đồng Nhân dân thành phố Đồng Nai đã đổi mới tư duy ban hành nghị quyết, chuyển từ “phê duyệt” sang “kiến tạo.”
Từ ngày 1/7/2025 đến nay, Hội đồng Nhân dân đã tổ chức 14 kỳ họp, thông qua 172 nghị quyết quan trọng. Nhiều nghị quyết mang tính đột phá hạ tầng đã được ban hành kịp thời, như: đường Hương lộ 2 theo phương thức PPP; tuyến kết nối cầu Mã Đà-Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh; đường trên cao dọc Quốc lộ 51; kéo dài metro Bến Thành-Suối Tiên đến Cảng hàng không quốc tế Long Thành; Khu đô thị thông minh ven sông Đại Phước - với tổng vốn khoảng 463 nghìn tỷ đồng.
Những quyết sách này không chỉ mở rộng dư địa tăng trưởng mà còn trực tiếp hút FDI và nâng cao năng lực cạnh tranh địa phương.
Hội đồng Nhân dân thành phố cũng tích cực đổi mới giám sát, chuyển từ “kiểm tra quy trình” sang “tháo gỡ và đôn đốc thực thi.”
Hội đồng Nhân dân đã chuyển trọng tâm giám sát sang đầu tư công, giải phóng mặt bằng, cải cách hành chính và môi trường kinh doanh.
Trong nhiệm kỳ, Thường trực và các Ban Hội đồng Nhân dân tổ chức 285 buổi tiếp công dân, hơn 300 đợt khảo sát thực tế; tiếp nhận và xử lý 3.122 ý kiến của cử tri và doanh nghiệp.
Qua giám sát thực tiễn cho thấy, nhiều điểm nghẽn hiện nay không phải do thiếu chủ trương hay nguồn lực, mà xuất phát từ việc chậm xử lý thủ tục, thiếu phối hợp liên ngành và tâm lý e ngại trách nhiệm. Những kiến nghị sau giám sát đã góp phần đẩy nhanh tiến độ Vành đai 3, các tuyến cao tốc và hạ tầng kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Bên cạnh đó, Hội đồng Nhân dân thành phố Đồng Nai tập trung đẩy mạnh xây dựng Hội đồng Nhân dân số theo hướng hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu; đảm bảo hài hòa giữa tăng trưởng với phát triển bền vững và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân.
Từ thực tiễn của địa phương, Thường trực Hội đồng Nhân dân thành phố Đồng Nai kiến nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sớm hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và ban hành cơ chế, chính sách đặc thù cho thành phố Đồng Nai, tạo điều kiện chủ động huy động nguồn lực phát triển đô thị sân bay, logistics, thương mại tự do và công nghệ cao.
Trung ương sớm ban hành hướng dẫn đồng bộ về tổ chức và hoạt động Hội đồng Nhân dân thành phố sau sắp xếp, đảm bảo Hội đồng Nhân dân có đủ công cụ pháp lý để thực thi vai trò kiến tạo.
Thực tiễn Đồng Nai cho thấy trong giai đoạn phát triển mới, Hội đồng Nhân dân không chỉ là cơ quan quyết nghị và giám sát mà phải thực sự trở thành thiết chế kiến tạo phát triển, đồng hành cùng chính quyền, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và củng cố niềm tin của nhân dân.
"Một Hội đồng Nhân dân hành động, chuyên nghiệp, hiện đại và gần dân sẽ là một trong những nhân tố quan trọng, đảm bảo mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững, hiện thực hóa khát vọng xây dựng thành phố Đồng Nai văn minh, hiện đại, hạnh phúc, trở thành cực tăng trưởng quan trọng của vùng Đông Nam Bộ và cả nước," Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Nhân dân thành phố Đồng Nai Đặng Minh Nguyệt nhấn mạnh./.
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự khai mạc Hội nghị Hội đồng nhân dân toàn quốc