Tai nạn hàng không nghiêm trọng vốn là sự kiện hi hữu, nên khi có tới hai máy bay của cùng một mẫu nối tiếp nhau gặp nạn thì đây có lẽ là một bi kịch bất thường. Có lẽ nào cú “sa chân” mới đây của hãng chế tạo máy bay Boeing (Mỹ) cùng mẫu 737 MAX là một dấu lặng đối với hãng và mở ra cơ hội cho các đối thủ khác?

Ngày 10/3 vừa qua, chiếc Boeing 737 MAX 8 - mẫu thân hẹp mới nhất thuộc thế hệ 737 - của Ethiopian Airlines bị rơi chỉ 6 phút sau khi cất cánh, khiến toàn bộ 149 hành khách và 8 thành viên phi hành đoàn thiệt mạng. Hồi tháng 10/2018, chiếc Boeing 737 MAX 8 của Lion Air chở 189 khách cũng lao xuống biển 13 phút sau khi cất cánh.

737 MAX từng là mẫu máy bay bán chạy nhất của Boeing với giá trị các hợp đồng đặt mua trên 500 tỷ USD theo giá niêm yết. Tuy nhiên, sau vụ tai nạn thảm khốc ngày 10/3, làn sóng “tẩy chay” 737 MAX lan rộng với việc một số hãng hàng không thông báo kế hoạch hủy hợp đồng mua và hàng chục nước thông báo ngừng vận hành dòng máy bay này. Ước tính gần 75% trong tổng số 371 máy bay 737 MAX đang hoạt động trên toàn thế giới tạm "đắp chiếu" và cổ phiếu của Boeing đã mất 10% giá trị trong tuần đầu khủng hoảng. Nếu tình trạng này kéo dài, tổn thất cho ngành hàng không khó tránh khỏi.

Chưa nói đến tác động về mặt kinh doanh, thiệt hại về con người khó đong đếm được, đặc biệt là đối với trường hợp một gia đình Canada cùng lúc mất đi ba thế hệ. Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế, số hành khách dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2036. Do vậy đối với ngành hàng không, việc đảm bảo tiêu chuẩn an toàn cao khi phát triển với tốc độ nhanh chóng mặt như hiện nay là ưu tiên hàng đầu.

Vụ việc này là bài học kinh doanh lớn không chỉ đối với ngành hàng không mà với các ngành quan trọng khác như ô tô, dược phẩm và năng lượng, buộc họ phải đặt mình vào hoàn cảnh: họ sẽ hành động ra sao trong tình huống tương tự. Các doanh nghiệp sẽ cần phải suy nghĩ và tính toán một cách nghiêm túc về những rủi ro trước khi vận hành.

Tiếp đến, họ cần phải có kế hoạch quản lý khủng hoảng cho tình huống rủi ro và biện pháp xử lý. Kinh nghiệm cho thấy điều này có vai trò rất quan trọng, bởi dư luận có nhanh chóng "bỏ qua" vụ việc hay không, phụ thuộc rất lớn vào cách doanh nghiệp đó giải quyết khủng hoảng. Sự dẫn dắt khéo léo của giám đốc điều hành cũng sẽ tạo khác biệt lớn.

[Quá trình điều tra hai vụ tai nạn máy bay Boeing 737 MAX 8]

Tạm gác chiến lược phát triển dài hạn của dòng máy bay 737 MAX để tập trung giải quyết cuộc khủng hoảng lòng tin đang ngày càng lan rộng là điều cấp thiết. Theo Giám đốc điều hành Boeing, Dennis Muilenburg, hãng đang hoàn tất quy trình cập nhật phần mềm liên quan đến hệ thống MCAS và điều chỉnh chương trình huấn luyện phi công. Nhiệm vụ của MCAS là ngăn ngừa nguy cơ mất độ cao khi máy bay bay chậm, nhưng mũi máy bay lại hướng lên quá cao, gây mất lực nâng và được cho là nguyên nhân dẫn tới hai vụ tai nạn máy bay thảm khốc liên quan đến 737 MAX.

Khoang lang bi kich cho hang che tao may bay Boeing cua My hinh anh 1Máy bay Boeing 737 MAX 9 tại nhà máy của Boeing ở Renton, Washington (Mỹ) tháng 12/2015. (Nguồn: AFP/TTXVN)

Boeing được gây dựng bởi William Edward Boeing (1881-1956) vào ngày 15/7/1916 với tên khai sinh là Pacific Aero Products Co. và một năm sau đó được đổi thành tên gọi như ngày nay. Tháng 11/1916, Boeing ra mắt chiếc máy bay đầu tiên là mẫu thủy phi cơ đào tạo hai chỗ ngồi Model C.

Trong suốt những năm 1920, Boeing phát triển nhiều mẫu máy bay, cho cả mục đích quân sự lẫn dân sự, song chiếc máy bay thương mại đầu tiên B-1 của hãng không dùng để chở khách mà là chở thư. Trong Thế Chiến II, Boeing chủ yếu sản xuất máy bay quân sự. Thời hậu chiến, Boeing tập trung phát triển máy bay thương mại và là hướng đi chính cho đến nay. Những mẫu máy bay mang tính cách mạng là Boeing 80, Boeing 247, Boeing 314, Boeing 307 Stratoliner, dòng máy bay “số 7” đình đám mà điển hình là Boeing 787 Dreamliner.

Theo dự báo mới nhất của Boeing, giá trị thị trường dịch vụ hàng không toàn cầu có thể lên tới 8.500 tỷ USD trong 20 năm tới, trung bình tăng 4%/năm. Doanh thu của Boeing năm 2018 lần đầu tiên vượt mốc 100 tỷ USD và hãng đã giao con số kỷ lục 806 máy bay thương mại trong năm 2018. Boeing đang trên đà tăng trưởng mạnh trong một cuộc đua khốc liệt với các đối thủ đáng gờm. Liệu hãng cần bao lâu để phục hồi niềm tin sau sự cố mang tên 737 MAX?


K.Dung (TTXVN/Vietnam+)