Do đó việc hình thành Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ là nền tảng để tỉnh QuảngTrị thực hiện việc quản lý tài nguyên và môi trường biển, hải đảo một cách tổnghợp, thống nhất và có hiệu quả theo Nghị định 25 của Chính phủ. Đồng thời có ýnghĩa pháp lý to lớn vì góp thêm cơ sở và cung cấp các công cụ hành chính, phápluật trong việc đấu tranh bảo vệ an ninh chủ quyền quốc gia, chủ quyền biển, đảotrong phạm vi vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam.
Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ được thành lập theo Quyết định 2090 ngày 14/10/2009của Ủy ban Nhân dân tỉnh Quảng Trị, chính thức đi vào hoạt động ngày 21/4/2010tại huyện đảo Cồn Cỏ, nhằm nâng cao nhận thức của người dân về khái niệm đa dạngsinh học, nguồn tài nguyên biển và công tác quản lý, bảo vệ, bảo tồn và pháttriển bền vững tài nguyên biển cho hôm nay và thế hệ mai sau.
Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ có tổng diện tích 4.532 ha, bao gồm 3 phân khu chứcnăng: Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt có diện tích 534 ha; phân khu phục hồi sinhthái 1.392 ha; phân khu phát triển 2.376 ha. Về mức độ đa dạng sinh học, đến nayđã phát hiện có khoảng 113 loài san hô, 57 loài rong cỏ biển, 67 loài động vậtđáy, 19 loài giáp xác, 224 loài cá biển khơi, 87 loài cá rạn san hô, 164 loàithực vật phù du, 68 loài/nhóm động vật phù du; trong đó có nhiều loài hải sảnquý hiếm, có giá trị kinh tế cao như tôm hùm, ghẹ, hải sâm, vẹm xanh, điệp, cáthu, cá mú, cua biển, mực, san hô sừng.
Tổng trữ lượng nguồn hải sản vùng biển đảo Cồn Cỏ ước tính đạt khoảng 40.000tấn, sản lượng khai thác bền vững khoảng 12.000 tấn/năm. Ngoài ra, một loài đặctrưng ở Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ không thể không kể đến là loài cua đá, cóchất lượng và giá trị kinh tế cao, đã từng đi vào thơ ca về một thời chiến đấuanh dũng kiên cường của quân dân trên đảo, hiện nay đang được chính quyền địaphương nỗ lực bảo vệ.
Tại Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ, rạn san hô có tầm quan trọng rất lớn đối vớinguồn tài nguyên thủy sản, cũng như ảnh hưởng đến mức độ đa dạng sinh học củakhu bảo tồn biển. Vì vậy, việc bảo vệ các rạn san hô có ý nghĩa quan trọng đếnsự phát triển bền vững, hơn nữa rạn san hô đảo Cồn Cỏ được đánh giá trong tìnhtrạng tốt. Song do khai thác thủy sản quá mức, cộng với ô nhiễm môi trường đã vàđang ảnh hưởng xấu đến rạn san hô nơi đây.
Vì vậy, Ban quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ đã tiến hành lắp đặt hệ thốngphao đánh dấu phân vùng, đồng thời phối hợp với Chi cục Khai thác và Bảo vệnguồn lợi thủy sản, Đồn Biên phòng trên đảo tổ chức tuần tra, giám sát bên trongvà bên ngoài xung quang Khu bảo tồn biển. Thành lập nhóm tình nguyện viên lànhững người dân sống trên đảo vừa làm công tác tuyên truyền, vừa tham gia tuầntra, giám sát và phát hiện kịp thời những hành vi gây tác động xấu đến Khu bảotồn biển đảo Cồn Cỏ.
Bên cạnh đó, để góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng, nhất là các em họcsinh về bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học biển, tăng cường tuyên truyền giáodục cho học sinh nhận biết được mục đích và lợi ích của khu bảo tồn mang lại,Ban quản lý Khu bảo tồn đảo Cồn Cỏ phối hợp với các trường phổ thông ở các xãven biển, tổ chức phát động làm sạch bờ biển và thi tìm hiểu về bảo vệ môitrường, đa dạng sinh vật biển với hơn 2.000 học sinh tham gia. Các hoạt độngtrên nhằm tạo hiệu ứng tích cực đến các gia đình và cộng đồng dân cư, qua đó họsẽ có hành vi và cách ứng xử đúng đối với môi trường và tài nguyên biển./.